Hơn 2.700 cuộc tuyên truyền, nâng cao hiệu quả bảo vệ và phát triển rừng

Người dân phối hợp cùng lực lượng kiểm lâm trồng cây, chung tay bảo vệ và phát triển rừng tại Lâm Đồng

Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, kết quả thực hiện Chương trình phối hợp số 22 giữa Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, ngành nông nghiệp và các tổ chức tôn giáo giai đoạn 2021-2025 đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.

Xác định tuyên truyền, phổ biến pháp luật là nhiệm vụ quan trọng, ngành nông nghiệp tỉnh đã phối hợp với các đơn vị, địa phương và tổ chức liên quan triển khai nhiều hình thức vận động người dân nâng cao ý thức bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường.

Trong 5 năm, toàn tỉnh đã tổ chức 2.703 cuộc tuyên truyền với 113.998 lượt người tham gia; vận động các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sinh sống ven rừng ký 22.351 bản cam kết bảo vệ rừng; phát 24.999 tờ rơi và xây dựng 31 hương ước bảo vệ rừng. Công tác tuyên truyền lưu động bằng xe loa cũng được duy trì tại các địa bàn có rừng, nhất là trong những tháng cao điểm mùa khô.

Cùng với đó, lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, kiểm tra, bám sát địa bàn nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về lâm nghiệp.

Giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh phát hiện 1.214 vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp, với diện tích rừng bị phá 101,211 ha. Các vụ việc liên quan đến 6.613,319 m³ gỗ các loại và 387 cá thể động vật rừng. Cơ quan chức năng đã xử lý 1.202 vụ, trong đó xử lý hành chính 1.099 vụ, chuyển xử lý hình sự 103 vụ; thu nộp ngân sách nhà nước hơn 17,258 tỷ đồng.

Đáng chú ý, so với giai đoạn 2017-2020, số vụ vi phạm giảm 2.237 vụ, tương ứng 67%; diện tích rừng bị thiệt hại giảm 153,22 ha, tương ứng 61,3%; khối lượng lâm sản thiệt hại giảm 7.880,8 m³, tương ứng 59,5%.

Đối với lĩnh vực đất đai, trong 5 năm, toàn tỉnh phát hiện và xử lý 4.017 vụ vi phạm với tổng diện tích 874,239 ha. Công tác xử lý nhà kính, nhà lưới trên đất lâm nghiệp cũng được triển khai quyết liệt. Đến nay, toàn tỉnh đã vận động tự tháo dỡ và cưỡng chế tháo dỡ 103,213 ha trong tổng số 106,394 ha cần giải tỏa, đạt 97,01%.

Phát huy vai trò cộng đồng trong giữ rừng

Một trong những kết quả đáng chú ý của chương trình phối hợp là việc huy động cộng đồng dân cư, trong đó có đồng bào tôn giáo và đồng bào dân tộc thiểu số, trực tiếp tham gia quản lý, bảo vệ rừng.

Hiện tỉnh duy trì 3 mô hình giao đất, giao rừng cho cộng đồng dân cư với tổng diện tích 989,12 ha, thu hút 233 hộ gia đình tham gia.

Tiêu biểu, cộng đồng dân cư thôn Phú An, xã Đức Trọng đang quản lý, bảo vệ 66,02 ha đất, trong đó có 43,52 ha đất có rừng và 22,49 ha đất trống thuộc Tiểu khu 301B. Với 18 hộ tham gia, cộng đồng đã thực hiện tốt công tác bảo vệ rừng, khoanh nuôi tái sinh, trồng rừng, góp phần bảo vệ nguồn nước sinh hoạt và phục vụ tưới tiêu.

Tại xã Đam Rông 2, cộng đồng dân cư với 27 hộ tham gia đang quản lý, bảo vệ 423,10 ha đất có rừng thuộc Tiểu khu 193. Trong khi đó, cộng đồng dân cư thôn Ka La Tơng Gu, xã Bảo Thuận có 192 hộ tham gia nhận trách nhiệm quản lý, bảo vệ nghiêm ngặt 500 ha đất có rừng.

Bên cạnh các mô hình cộng đồng tự quản, công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng và giao khoán bảo vệ rừng từ nguồn ngân sách tỉnh tiếp tục được thực hiện trên diện tích 435.665,31 ha, với sự tham gia của 14.026 hộ gia đình và 37 tập thể. Chính sách này không chỉ tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân mà còn góp phần nâng cao trách nhiệm của cộng đồng trong bảo vệ tài nguyên rừng.

Trong lĩnh vực phát triển rừng, tỉnh đã trồng mới 1.728,14 ha rừng trên diện tích đất lâm nghiệp sau giải tỏa và diện tích rừng bị phá đã được xử lý, thu hồi; đồng thời khôi phục tỷ lệ che phủ rừng trên 8.085,12 ha đất quy hoạch lâm nghiệp đang được người dân sản xuất nông nghiệp ổn định.

Chương trình trồng cây xanh cũng đạt kết quả đáng ghi nhận. Thực hiện kế hoạch trồng 50 triệu cây xanh trên địa bàn, toàn tỉnh đã trồng được 42.613.404 cây các loại. Ngoài ra, công tác khoanh nuôi tái sinh tự nhiên được thực hiện trên diện tích 174 ha.

Nhiều mô hình trồng xen cây lâm nghiệp, cây đa mục đích trên đất lâm nghiệp đang sản xuất nông nghiệp cũng được triển khai tại các địa phương như Sơn Điền, Nam Ban Lâm Hà và Bảo Lâm. Các loại cây được lựa chọn gồm mắc ca, giổi xanh, đàn hương, điều... nhằm từng bước tăng độ che phủ, cải thiện sinh thái và kết hợp phát triển sinh kế cho người dân.

Tiếp tục đổi mới phương thức phối hợp giai đoạn 2026-2031

Bên cạnh những kết quả đạt được, Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng chỉ ra một số hạn chế trong quá trình triển khai chương trình phối hợp. Công tác tuyên truyền tại một số địa phương chưa được quan tâm đúng mức, hình thức còn thiếu đa dạng; việc trao đổi, xác minh và xử lý thông tin vi phạm đôi lúc chưa kịp thời.

Một số đơn vị chủ rừng chưa chủ động xây dựng phương án, bố trí lực lượng và phương tiện tuần tra thường xuyên, khiến tình trạng lấn chiếm đất lâm nghiệp, tranh chấp đất đai vẫn xảy ra. Công tác xử lý, cưỡng chế và giải tỏa diện tích đất bị lấn chiếm tại một số địa phương còn chậm.

Trên cơ sở đánh giá kết quả giai đoạn 2021-2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật; tăng cường phối hợp giữa lực lượng kiểm lâm, công an, bộ đội biên phòng, chính quyền địa phương và các đơn vị chủ rừng trong quản lý, bảo vệ rừng.

Đặc biệt, cần đổi mới phương thức tuyên truyền, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức đoàn thể và cơ sở tôn giáo trong vận động người dân tham gia bảo vệ rừng, tố giác các hành vi phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp và khai thác khoáng sản trái phép.

Đối với dự thảo Chương trình phối hợp giai đoạn 2026-2031, Sở đề xuất bổ sung các mục tiêu cụ thể, trong đó phấn đấu mỗi năm mỗi đơn vị phối hợp xây dựng mới từ 1-2 mô hình tôn giáo tự quản điển hình về môi trường và bảo vệ rừng; đến năm 2031 có trên 95% cơ sở thờ tự ký cam kết xây dựng môi trường xanh - sạch - đẹp.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý cần được chú trọng, nhất là chia sẻ dữ liệu về tài nguyên đất, hiện trạng rừng, bản đồ phân bố dân tộc và tôn giáo giữa các cơ quan chức năng và Mặt trận Tổ quốc.

Ngành nông nghiệp cũng đề xuất tiếp tục thúc đẩy phong trào toàn dân tham gia bảo vệ và phát triển rừng, phong trào Tết trồng cây; đẩy mạnh trồng xen cây lâm nghiệp, cây đa mục đích trên diện tích đất lâm nghiệp đang sản xuất nông nghiệp.

Những định hướng này được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cấp, ngành, tổ chức tôn giáo và cộng đồng dân cư, góp phần bảo vệ tài nguyên rừng, cải thiện môi trường sinh thái và thúc đẩy phát triển bền vững trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng./.