Bánh mì cay và pate Cột đèn: Bản lĩnh di sản trước "cơn bão" thực phẩm công nghiệp

Bánh mì cay- thức quà chủ lực trong hệ sinh thái Food Tour Hải Phòng

Ngược dòng thời gian về tháng 5/2022, khi những chuyến tàu Hà Nội - Hải Phòng bắt đầu quá tải bởi làn sóng du khách trẻ. Thay vì để trào lưu này tự phát rồi vụt tắt, Sở Du lịch Hải Phòng đã thực hiện một bước đi đột phá: Chính thức hóa ẩm thực đường phố. Việc ra mắt bản đồ "Hải Phòng - Lòng vòng ẩm thực" (Food Map) vào ngày 7/5/2022 không chỉ đơn thuần là chỉ dẫn địa điểm ăn uống, mà là lời khẳng định của thành phố: Bánh mì cay, bánh đa cua hay chè thái không còn là món ăn vỉa hè, chúng là tài nguyên du lịch.

Từ đó, chiến lược "Lấy đặc sản làm đại sứ" (2023 - 2025) đã được thực hiện. Trong giai đoạn này, Hải Phòng không dừng lại ở việc quảng bá. Thành phố bắt đầu quy hoạch và nâng cấp chất lượng như việc Số hóa trải nghiệm qua bản đồ Food Tour được tích hợp vào hệ sinh thái số, giúp du khách dễ dàng tra cứu nguồn gốc và tiêu chuẩn an toàn thực phẩm của từng quán ăn.

Cùng với đó, sự phối hợp nhịp nhàng với ngành Đường sắt tạo nên những "Chuyến tàu Food Tour" đặc trưng, biến hành trình di chuyển thành một phần của trải nghiệm văn hóa. Lãnh đạo Sở Du lịch Hải Phòng từng nhận định về tầm nhìn này: "Food tour không chỉ đơn thuần là đi ăn, mà là một hành trình trải nghiệm văn hóa bản địa. Chúng tôi xác định đây là sản phẩm du lịch cốt lõi để thu hút du khách, đặc biệt là giới trẻ, đến với khu vực nội đô lịch sử của thành phố."

Nếu phải chọn một cái tên đại diện cho sức sống trẻ trung và khả năng bùng nổ của du lịch Hải Phòng, đó chắc chắn phải là bánh mì cay. Trong khi các món đặc sản khác như bún cá cay, bánh đa cua hay ốc đòi hỏi thực khách phải có không gian ngồi cố định, thời gian thưởng thức thong thả và bộ dụng cụ ăn uống lỉnh kỉnh, thì bánh mì cay lại sở hữu "quyền năng của sự tối giản".

Trở thành thức quà chủ lực trong chuỗi Food Tour Hải Phòng

So với các thức quà khác, bánh mì cay là món ăn duy nhất trong danh sách Food Tour mà du khách có thể cầm trên tay, vừa đi bộ ngắm phố phường Phan Bội Châu, Đinh Tiên Hoàng, vừa thưởng thức. Chính tính di động này đã biến nó thành món ăn ưa thích số một của giới trẻ - những người vốn yêu thích sự trải nghiệm nhanh, gọn và đầy tính khám phá. Với một túi bánh mì que, người trẻ có thể check-in ở mọi ngóc ngách, chia sẻ cùng bạn bè trên tàu hỏa hay xe buýt mà không lo đổ vỡ hay nguội lạnh.

Không chỉ ăn tại chỗ, bánh mì cay còn là sản phẩm "mang về" chủ lực nhất. Một chuyến Food Tour có thể kết thúc bằng một tô bún cá nóng hổi, nhưng thứ mà du khách xách trên tay để mang về làm quà cho người thân ở Hà Nội hay các tỉnh xa luôn là hàng chục, hàng trăm chiếc bánh mì que cùng hũ pate thơm phức. Chính khả năng "đóng gói" và vận chuyển dễ dàng đã đưa bánh mì cay trở thành đầu tàu kinh tế, thúc đẩy doanh số và độ nhận diện thương hiệu cho du lịch Hải Phòng vượt xa các món ăn dạng lỏng khác.

Khúc quanh nghiệt ngã - Cuộc đối đầu với "Drama pate công nghiệp"

Tuy nhiên, vị thế "ngôi vương" ấy đã gặp phải một biến cố lớn khi đế chế đồ hộp HL Canfoco tung ra sản phẩm mang tên “Pate Cột Đèn Hải Phòng”. Đây là cuộc đối đầu trực diện giữa một bên là món pate thủ công chưng cách thủy 10 tiếng và một bên là sản phẩm công nghiệp sản xuất hàng loạt bằng máy móc.

Các hộ kinh doanh truyền thống còn chưa khỏi bàng hoàng nhận ra tên gọi gắn liền với địa danh quê hương có nguy cơ trở thành tài sản riêng của một doanh nghiệp. Đỉnh điểm là khi cơ quan chức năng khui ra những vi phạm vệ sinh ATTP liên quan đến dòng pate đóng hộp này vào tháng 1 năm 2026, khiến bánh mì cay bị "vạ lây" khủng khiếp bởi sự đánh đồng tên tuổi giữa pate thủ công sạch và đồ hộp kém chất lượng.

Ông Phạm Huy Nam, thành viên trong hộ gia đình sản xuất pate tại ngã tư Cột Đèn: "Khách trẻ bây giờ họ nhạy bén lắm, nhưng thông tin mập mờ làm họ sợ. Khi nghe tin sản phẩm đóng hộp mang tên 'Cột Đèn' vi phạm ATTP, chúng tôi điêu đứng. Họ không biết rằng pate thủ công làm từ thịt tươi mỗi sáng khác xa với thứ đồ hộp nằm cả năm trên kệ. Đó là cuộc chiến giữ lấy danh dự cho món ăn đã nuôi sống cả khu phố này."

Sức sống mãnh liệt từ phương châm làm sạch và an toàn

Vượt qua cơn bão, bánh mì cay và Pate Cột Đèn đã đứng vững nhờ triết lý: "Thực vị - Thực sạch". Giới trẻ, sau một thời gian hoang mang, đã quay trở lại với những giá trị nguyên bản bằng sự thẩm định vị giác khắt khe nhất.

Theo ông Nam, pate gốc có độ tơi của thịt tươi, không mịn mượt giả tạo kiểu máy xay công nghiệp. Lớp mỡ phần trong veo bao phủ chính là "vàng ròng" tan chảy khi nướng nóng. Trong kỷ nguyên nông nghiệp hữu cơ, việc không sử dụng chất bảo quản đã trở thành lợi thế cạnh tranh tuyệt đối của pate thủ công.

Chị Phạm Kim Chi, thực khách trẻ từ Hà Nội, khẳng định:"Mình đến Hải Phòng vì bánh mì cay. Bún cá hay bánh đa cua rất ngon nhưng bánh mì cay mới là thứ làm nên linh hồn của chuyến đi. Sau vụ lùm xùm đồ hộp, mình càng muốn ủng hộ các tiệm truyền thống. Nhìn khay pate bốc khói, cảm nhận vị tiêu nồng nàn và độ béo thực sự từ mỡ phần, mình biết đây là thực phẩm an toàn. Đồ hộp tiện thật, nhưng cái tâm của người thợ Hải Phòng thì không máy móc nào đóng gói được."

Chị Nguyễn Thị Nhàn, giám đốc một Công ty du lịch tại Hải Phòng chia sẻ: "Bánh mì cay là dòng chảy chính của Food Tour nhờ tính tiện lợi và sự yêu thích của Gen Z. Chúng tôi đang xây dựng các tiêu chuẩn “sạch và truyền thống” để bảo vệ các hộ kinh doanh trước sự xâm lấn công nghiệp, đảm bảo vị thế của di sản ẩm thực Đất Cảng luôn vững vàng".

Vụ tranh chấp giữa "gã khổng lồ" đồ hộp và các hộ kinh doanh nhỏ lẻ đã khép lại bằng sự chiến thắng của lòng tin và chất lượng. sau một thời gian ngắn trầm xuống vì sự hiểu lầm không đáng có ở trên, bánh mì cay vẫn tấp nập khách ra vào, túi lớn túi nhỏ theo chân du khách đi khắp mọi miền. Đó không chỉ là sự thành công của một món ăn, mà là lời khẳng định mạnh mẽ: Sự tiện lợi khi kết hợp cùng giá trị thực phẩm sạch và đạo đức nghề nghiệp sẽ tạo nên một sức mạnh vô hình, đưa thương hiệu du lịch Hải Phòng vươn xa bền vững.