Từ nhu cầu tự thân đến cục diện thị trường

Nhiều người vẫn lầm tưởng truy xuất nguồn gốc (TXNG) là một khái niệm công nghệ mới mẻ và xa xỉ. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của những người trong cuộc, đây thực chất là sự tiến hóa tất yếu của hệ thống quản trị. Ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền, nhận định rằng các sản phẩm từ trước đến nay đều luôn có dấu hiệu nhận diện riêng. Điểm khác biệt cốt lõi hiện nay nằm ở mức độ đầu tư bài bản và sự hỗ trợ mạnh mẽ của công nghệ số.

Sự bùng nổ của điện thoại thông minh và hạ tầng số tại Việt Nam chính là "thời điểm vàng" để số hóa toàn diện quy trình này. Khi người tiêu dùng đã hình thành thói quen quét mã, chạm và tra cứu thông tin trên các cổng liên thông quốc gia, doanh nghiệp không thể đứng ngoài cuộc.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quốc An, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao, chia sẻ áp lực nặng nề từ nạn hàng giả, hàng nhái chính là động lực lớn nhất thúc đẩy doanh nghiệp hành động từ rất sớm (năm 2021). Đối với các thương hiệu lớn, tổn thất không chỉ đo đếm bằng doanh thu bị sụt giảm, mà nguy hiểm hơn là sự xói mòn niềm tin nơi người nông dân và khách hàng. TXNG ra đời trước hết như một cơ chế tự vệ, một nhu cầu tự thân để doanh nghiệp bảo vệ uy tín và định hình lại ranh giới thị trường của chính mình.

"Mỗi lượt quét QR là một lần doanh nghiệp tự bảo vệ mình"

Không dừng lại ở việc dán một chiếc tem tĩnh lên bao bì sản phẩm, công nghệ TXNG hiện đại – đặc biệt là việc ứng dụng mã QR và công nghệ định vị RFID – đã biến mỗi sản phẩm thành một thực thể dữ liệu biết nói.

Nhờ có hệ thống này, dòng chảy của hàng hóa được minh bạch hóa hoàn toàn. Doanh nghiệp có thể theo dõi sát sao:

• Sản phẩm đang nằm ở tổng kho nào, đại lý nào đã nhập hàng?
• Hàng đã được tiêu thụ thực tế hay chưa?
• Bản đồ phân phối có bị xâm phạm hoặc chồng chéo giữa các vùng miền hay không?

Sức mạnh này giúp tối ưu hóa hiệu quả quản trị kênh phân phối, ngăn chặn từ gốc tình trạng lách vùng, đầu cơ hay tuồn hàng giả. Khi người tiêu dùng thực hiện thao tác quét mã tra cứu, họ không chỉ kiểm tra tính chính hãng, mà vô hình trung đang cùng doanh nghiệp thiết lập một mạng lưới giám sát thị trường theo thời gian thực.

"Tấm khiên" bảo vệ trong kỷ nguyên hội nhập

Dưới góc nhìn quản lý vĩ mô, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), khẳng định xuất phát điểm của TXNG phải đi từ tư duy quản trị nội bộ của chính doanh nghiệp. Muốn thị trường lành mạnh, bản thân người tạo ra sản phẩm phải là bên chủ động thay đổi trước tiên.

Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam đang tham gia sâu rộng vào các hiệp định thương mại tự do và chuỗi cung ứng toàn cầu, các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng siết chặt tính chính danh của nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất và trách nhiệm môi trường. TXNG đã bước qua giai đoạn "khuyến khích thực hiện" để chuyển sang kỷ nguyên "bắt buộc áp dụng".

Truy xuất nguồn gốc không còn đơn thuần là một giải pháp kỹ thuật, mà đã nâng tầm thành một tài sản dữ liệu, một chiến lược chuyển đổi số cốt lõi. Đây chính là bệ đỡ vững chắc nhất để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, khẳng định giá trị thương hiệu Việt và là chiếc lá chắn không thể xuyên thủng giúp doanh nghiệp kiên vững phát triển bền vững trên thị trường.