Thực phẩm sạch nâng tầm thương hiệu du lịch ở Quảng Trị: Cơ hội và thách thức

Di tích lịch sử Cầu Hiền Lương

Tiềm năng liên kết thực phẩm sạch vào du lịch địa phương

Du lịch ẩm thực, một hình thức du lịch trải nghiệm văn hóa qua các món ăn địa phương, đang ngày càng trở nên phổ biến trên toàn thế giới. Có thể hiểu du lịch ẩm thực là loại hình du lịch tổ chức và hướng dẫn du khách đến các điểm du lịch để tìm hiểu, thưởng thức, trải nghiệm đồ ăn, thức uống có tính nghệ thuật và văn hóa đặc thù của địa phương, vùng miền, quốc gia

Tỉnh Quảng Trị có nhiều thế mạnh để phát triển du lịch, bên cạnh những thắng cảnh, di tích lịch sử, vương quốc hang động, các bãi biển đẹp. Đồng thời, có nhiều tiềm năng để lồng ghép chuỗi liên kết thực phẩm sạch vào du lịch địa phương, từ đó ngày càng thu hút khách du lịch trong ngoài nước đến tham quan…

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã hình thành một số mô hình sản xuất hữu cơ, canh tác tự nhiên theo mô hình hữu cơ, VietGAP, an toàn thực phẩm, trong đó sản xuất hữu cơ có chứng nhận chủ yếu ở lĩnh vực trồng trọt, lĩnh vực thuỷ sản, chăn nuôi hiện chưa có mô hình sản xuất hữu cơ.

Coffee Ta Lư trưng bày sản phẩm tại nhiều điểm du lịch ở Quảng Trị để quảng bá sản vật địa phương

Năm 2024, trên cơ sở thực tiễn tình hình sản xuất tại địa phương, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Văn bản số 260/UBND- KT ngày 12/01/2024 về việc tăng cường chỉ đạo nhân rộng diện tích sản xuất lúa hữu cơ trên địa bàn tỉnh; tham mưu UBND tỉnh trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 38-CT/TU ngày 20/8/2024 về đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp hữu cơ, canh tác tự nhiên, nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp công nghệ cao, liên kết theo chuỗi giá trị sản phẩm nông nghiệp.

Hiện nay toàn tỉnh có 04 liên hiệp với 21 thành viên , 700 HTX nông nghiệp với hơn 114.000 thành viên. Có 195/700 HTX nông nghiệp tham gia liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm; có 162 sản phẩm của 96 HTX đạt sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên.

HTX sản xuất các loại thực phẩm sạch liên kết với du lịch sinh thái có: HTX Sản xuất cây dược liệu sạch và KDNN xã Cự Nẫm-xã Bố Trạch (cao cà cai leo, cao thìa canh, các sản phẩm dược liệu); HTX Nông nghiệp sinh thái và du lịch Lèn Chùa-xã Phong Nha.

Ngoài ra, HTX có sản xuất gạo hữu cơ và liên kết như: HTX nông sản sạch Triệu Phong, HTX Nông sản sạch Gio Linh, HTX Kim Long, HTX Xuân Hoà, HTX Đức Xá…HTX chăn nuôi có: HTX Nông sản sạch Tây Sơn (nuôi bò, lợn, gà)…Đặc biệt, Công ty cổ phần Tổng công ty Thương mại Quảng Trị với các nhà hàng cơm Sepon trên địa bàn tỉnh, thu hút khách thập phương tới thưởng thức gạo hữu cơ và các đặc sản địa phương.

Ông Hồ Xuân Hiếu, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Thương Mại Quảng Trị cho hay: Với phương châm đưa gạo hữu cơ Sepon đến với thực khách, khách du lịch trong và ngoài nước một cách nhanh nhất có thể nên Sepon group đã mở ba nhà hàng cơm Sepon một ở phường Đông Hà, phường Đồng Hới, xã Hải Lăng. Từ đó, gạo hữu cơ Sepon TS25 được quảng bá rộng rãi tới du khách khi đến tham quan và du lịch Quảng Trị…

Những thách thức khi ứng dụng vào thực tiễn

Việc đưa chuỗi liên kết lồng ghép thực phẩm sạch và du lịch từ đó nâng tầm thương hiệu địa phương đã được các cơ quan, ban ngành liên quan ở tỉnh Quảng Trị quan tâm, khuyến khích nhiều đơn vị kinh doanh dịch vụ lưu tâm, áp dụng bằng nhiều phương thức…

Hiệu quả về mặt kinh tế của chuỗi liên kết này nằm ở chỗ, giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trong nông nghiệp, giảm thất thoát do sản phẩm đi qua nhiều khâu trung gian trước khi ra thị trường, xây dựng và tạo thị trường đầu ra ổn định cho sản phẩm, đáp ứng nhu cầu và thị hiếu người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh.

Sản phẩm tham gia chuỗi liên kết sẽ được kiểm soát các khâu từ trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng, sơ chế, chế biến, đóng gói và giám sát về an toàn thực phẩm, có thông tin nhãn mác, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng trở thành sản phẩm hoàn chỉnh để đưa ra thị trường, tạo sự yên tâm sử dụng cho khách hàng do vậy đã nâng cao giá trị của sản phẩm.

Ngoài ra, hiệu quả về mặt xã hội là việc tham gia vào chuỗi cung ứng giúp nâng cao nhận thức, kiến thức về an toàn thực phẩm và trách nhiệm của các thành phần tham gia chuỗi sản xuất, kinh doanh, hình thành mối liên kết chặt chẽ giữa các tác nhân trong chuỗi đồng thời giúp cho các hộ tham gia chuỗi có thêm kinh nghiệm trong tổ chức sản xuất và tiêu thụ hàng hóa.

Từng bước làm quen việc lập và tổ chức thực hiện kế hoạch sản xuất, liên kết sản xuất theo nhu cầu thị trường, hạn chế tình trạng được mùa mất giá góp phần phát triển bền vững ngành Nông nghiệp, cải thiện thu nhập, nâng cao chất lượng cuộc sống. Người tiêu dùng có cơ hội sử dụng các sản phẩm an toàn, hạn chế được các ngộ độc thực phẩm, giảm thiểu các nguy cơ về an toàn thực phẩm.

Mặt khác, sản phẩm tham gia chuỗi khi đưa ra thị trường có nhãn mác, có logo nhận diện “Sản phẩm chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn”, nên người tiêu dùng dễ dàng phân biệt được sản phẩm đã kiểm soát an toàn thực phẩm theo chuỗi với sản phẩm khác. Mặt khác sản phẩm có tem truy xuất nguồn gốc giúp cho người tiêu dùng kiểm tra thông tin về nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm tạo sự yên tâm trong quá trình sử dụng sản phẩm.

Nhà hàng cơ hữu cơ Sepon ở phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị

Bên cạnh những hiệu quả đạt được nói trên, quá trình hợp tác của chuỗi liên kết này còn vướng phải những khó khăn như vào mùa cao điểm du lịch do lượng du khách tới tham quan Quảng Trị rất lớn khiến nhu cầu tăng vọt, trong khi các chuỗi thực phẩm sạch khó đáp ứng kịp số lượng lớn ổn định, dẫn đến nhà hàng buộc phải mua ngoài, khó kiểm soát chất lượng.

Đồng thời, thực phẩm sạch, đạt chuẩn thường có giá thành cao hơn, gây áp lực lên chi phí của nhà hàng, đặc biệt khi cạnh tranh về giá trong mùa cao điểm. Mặt khác, rủi ro về an toàn vệ sinh thực phẩm rất lớn vì mùa cao điểm du lịch ở Quảng Trị rơi đúng vào mùa hè, nguy cơ cao về ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn (Salmonella, E. coli), ký sinh trùng, virus…Trong mùa hè nóng ẩm, dễ làm hư hỏng thực phẩm nếu quy trình bảo quản không tốt.

Việc kết nối, vận chuyển và lưu trữ thực phẩm sạch (bảo quản lạnh, thời gian vận chuyển) từ nông trại đến nhà hàng, khách sạn thường gặp khó khăn về logistics, từ đó làm giảm chất lượng sản phẩm.Đặc biệt, tâm lý du khách khi đi tham quan thường thích ghé vào các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ, gánh hàng rong tại các khu du lịch thường ưu tiên giá rẻ, tiện lợi hơn là nguồn gốc thực phẩm sạch, uy tín…

Đại diện Chi cục Kinh tế hợp tác và Quản lý chất lượng, Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị cho biết, bên cạnh những hiệu quả tích cực mà chuỗi liên kết lồng ghép thực phẩm sạch vào du lịch mang lại, từ đó giúp cho thương hiệu du lịch địa phương ngày càng được nâng cao, các đặc sản bản địa được du khách trong và ngoài nước biết đến. Thời gian tới, cơ quan chức năng sẽ tổ chức tuyên truyền, vận động các bên tham gia vào hoạt động này ngày càng có ý thức trong việc giữ gìn, nâng cao thương hiệu du lịch địa phương. Mặt khác, tăng cường kiểm soát chặt chẽ thị trường, đồng thời tham mưu cho lãnh đạo tỉnh đưa ra các quy chế cụ thể từ đó thắt chặt sự quản lý của nhà nước về chuỗi hoạt động này.