Sầu riêng Đắk Lắk, từ "hào quang tỷ đô" đến bài toán chuyên nghiệp hóa ngành hàng

Chuyển đổi tư duy canh tác, khuyến khích người nông dân tham gia vào các hợp tác xã, áp dụng các tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt (VietGAP, GlobalGAP) và hướng tới nông nghiệp xanh, giảm phát thải.

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng khi Đắk Lắk vươn lên khẳng định vị thế dẫn đầu. Với diện tích gần 45.000 ha chiếm khoảng 1/4 tổng diện tích sầu riêng toàn quốc, sản lượng ước đạt 390.000 tấn. Thành quả này đã mang về doanh thu xuất khẩu ấn tượng, ước tính đạt 1,1 tỷ USD. Những con số này không chỉ mang lại sự thịnh vượng cho người nông dân mà còn biến sầu riêng trở thành "ngành hàng tỷ đô", đóng góp trọng yếu vào cấu trúc kinh tế nông nghiệp của tỉnh.

Dù đạt được những thành tựu rực rỡ, nhưng thực tế cho thấy sự phát triển của ngành hàng sầu riêng Đắk Lắk vẫn chưa thực sự tương xứng với quy mô. Bài toán phát triển bền vững đang lộ rõ những "khoảng tối" cần lời giải như: Tư duy sản xuất manh mún, sự thiếu liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp vẫn là rào cản lớn. Việc canh tác tự phát, thiếu đồng bộ về quy trình kỹ thuật khiến chất lượng sản phẩm đôi khi chưa đồng nhất. Cùng với đó là hệ lụy từ phát triển "nóng", tình trạng ồ ạt mở rộng diện tích bất chấp quy hoạch và những kẽ hở trong quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói đang đặt ra rủi ro lớn về kiểm dịch thực vật và uy tín thương hiệu tại các thị trường khó tính. Ngoài ra, tính chuyên nghiệp còn bỏ ngỏ, hoạt động thu mua, chế biến và logistics vẫn mang tính thời vụ, thiếu các chuỗi giá trị minh bạch và khép kín.

Nông dân Đắk Lắk thịnh vượng nhờ sầu riêng trở thành "ngành hàng tỷ đô", đóng góp trọng yếu vào cấu trúc kinh tế nông nghiệp của tỉnh.

Để không rơi vào cảnh "tham bát bỏ mâm", ngành nông nghiệp Đắk Lắk xác định đã đến lúc phải chấp nhận "đau" để loại bỏ những kẽ hở trong quản lý. Thay vì chạy theo số lượng, mục tiêu chiến lược hiện nay là chuyển dịch mạnh mẽ sang nền nông nghiệp trách nhiệm, minh bạch và hiện đại. Đầu tiên là chuẩn hóa và minh bạch hóa, xây dựng hệ sinh thái sầu riêng bền vững thông qua việc siết chặt quản lý mã vùng trồng và xây dựng chuỗi giá trị có thể truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Tiếp đó phải chuyển đổi tư duy canh tác, khuyến khích người nông dân tham gia vào các hợp tác xã, áp dụng các tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt (VietGAP, GlobalGAP) và hướng tới nông nghiệp xanh, giảm phát thải. Cuối cùng là phải công nghiệp hóa ngành hang, đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm để giảm áp lực xuất khẩu quả tươi và gia tăng giá trị thặng dư.

Vụ mùa 2025 thắng lợi là tiền đề quan trọng, nhưng niềm vui "quả ngọt" chỉ có thể kéo dài nếu chúng ta giải được bài toán về sự chuyên nghiệp và đồng bộ. Sầu riêng Đắk Lắk cần một chiến lược đường dài, nơi mà mỗi tác nhân trong chuỗi giá trị đều hành động bằng trách nhiệm với thương hiệu chung, để "nữ hoàng trái cây" không chỉ tỏa hương trong nhất thời mà còn vững vàng vươn tầm thế giới.