Quảng Ngãi: Sức bật xã vùng cao Măng Ri từ dược liệu quý và bản sắc văn hóa

Song hành với việc mở rộng diện tích, xã Măng Ri đang đẩy mạnh xây dựng tiêu chuẩn chất lượng cho sâm Ngọc Linh cùng đề tài khoa học cấp tỉnh về chỉ dẫn địa lý đối với sâm dây và ngũ vị tử nhằm nâng cao thu nhập bền vững cho đồng bào vùng cao.

Giữa những tầng mây bảng lảng nơi đại ngàn, Măng Ri hôm nay không còn là vùng đất heo hút chỉ quen với cái nghèo và nương rẫy tự cung tự cấp. Bước qua ba quý đầu năm 2026, vùng đất của đồng bào Xơ Đăng thuộc tỉnh Quảng Ngãi đang chứng kiến một cuộc chuyển mình mạnh mẽ nhờ biết đánh thức tiềm năng bản địa, lấy cây dược liệu dưới tán rừng làm trụ cột kinh tế và lấy văn hóa truyền thống làm điểm tựa tinh thần vững chắc.

Đi dọc các sườn núi rợp bóng cổ thụ, câu chuyện làm giàu từ rừng đã trở thành nhịp đập quen thuộc trong đời sống người dân. Không dừng lại ở canh tác truyền thống, Măng Ri đang định hình một vùng chuyên canh dược liệu quy mô lớn với tổng diện tích sâm Ngọc Linh dưới tán rừng vươn tới con số 2.820 ha, trong đó có 431 ha vừa được phủ xanh mới chỉ trong chín tháng qua. Song hành cùng "quốc bảo", những đồi cà phê xứ lạnh cũng trải dài trên diện tích 1.652 ha, vượt mục tiêu đề ra và mang lại nguồn thu ổn định. Đáng chú ý, tư duy sản xuất hàng hóa tại địa phương đã bước sang trang mới khi chính quyền chủ động xây dựng đề tài khoa học cấp tỉnh về chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc cho sâm dây, ngũ vị tử, đồng thời thiết lập bộ tiêu chuẩn chất lượng khắt khe cho sâm Ngọc Linh. Bên cạnh cây dược liệu, bức tranh nông nghiệp vùng cao còn được bồi đắp bởi nguồn lương thực tự chủ với hơn 2.260 tấn hạt, chủ yếu từ những cánh đồng lúa mùa trĩu bông cùng đàn đại gia súc hàng nghìn con được chăm sóc, bảo vệ kỹ lưỡng trước dịch bệnh và giá rét.

Ông Phạm Xuân Quang – Chủ tịch UBND xã Măng Ri phát biểu triển khai các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống người dân trên địa bàn.

Sự khởi sắc về sinh kế đã tiếp thêm động lực để người dân chung tay kiến thiết quê hương. Ngay từ những ngày đầu xuân, tinh thần đoàn kết đã lan tỏa khắp các bản làng khi hơn 1.400 lượt bà con hăng hái xuống đường phát quang, khơi thông dòng chảy và làm sạch đẹp hơn 53 km đường giao thông nông thôn cùng các điểm sinh hoạt cộng đồng. Nguồn lực đầu tư công cũng được khơi thông mạnh mẽ với tỷ lệ giải ngân đạt gần 75% vào cuối tháng Tám, tạo cú hích hoàn thiện hạ tầng dân sinh như đường giao thông thôn Tân Ba, công trình nước sinh hoạt Ba Khen hay hệ thống thủy lợi Kô Kíp. Nhờ sự tiếp sức kịp thời từ ngân sách và các chương trình mục tiêu quốc gia, tổng nguồn thu ngân sách trên địa bàn đã chạm mốc 165,28 tỷ đồng, tạo dư địa vững chắc cho các chính sách an sinh xã hội và giảm nghèo bền vững.

Một điểm sáng thú vị trong bức tranh phát triển của Măng Ri là sự giao thoa hài hòa giữa nhịp sống hiện đại và cội nguồn văn hóa. Giữa đại ngàn, làn sóng chuyển đổi số đã len lỏi vào từng nếp nhà qua 43 cụm loa thông minh phát sóng đều đặn mỗi ngày, đưa thông tin chính sách và tri thức sản xuất đến tận thôn bản. Tại bộ phận một cửa, toàn bộ hồ sơ hành chính tiếp nhận trực tuyến đều được số hóa tuyệt đối với hơn 90% thủ tục giải quyết đúng và trước hạn, minh chứng cho một nền hành chính lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo. Hơn thế nữa, khoảng cách giữa chính quyền và nhân dân ngày càng được thu hẹp thông qua 21 cuộc đối thoại trực tiếp tại thôn làng, nơi người đứng đầu xã lắng nghe hơn 2.100 lượt bà con trải lòng và tháo gỡ ngay tại chỗ hàng trăm trăn trở về đường sá, cây giống hay nguồn nước.

Dẫu nhịp sống số đang hiện diện rõ nét, bản sắc Xơ Đăng vẫn được gìn giữ vẹn nguyên dưới 18 mái nhà rông truyền thống sừng sững tại 19 thôn làng văn hóa. Âm vang cồng chiêng và điệu múa xoang không chỉ ngân lên trong các dịp lễ hội hay những buổi giao lưu văn nghệ rộn ràng tại Măng Đen, mà còn được truyền lửa trực tiếp vào học đường thông qua các hội thi sôi nổi giữa những ngôi trường bán trú. Công tác giáo dục nơi vùng cao này cũng ghi dấu ấn tự hào khi mạng lưới trường lớp được tinh gọn từ 10 xuống 6 đơn vị để tối ưu nguồn lực, chăm lo chu đáo cho hơn 2.100 học sinh mà tuyệt nhiên không có em nào phải bỏ học giữa chừng. Từ những mái trường giữa sương mờ ấy, tỷ lệ tốt nghiệp trung học cơ sở đạt tới 99% và đã có những học sinh dân tộc thiểu số bước ra sân chơi trí tuệ cấp tỉnh mang giải thưởng trở về.

Linh dưới tán rừng trong 9 tháng đầu năm 2026, nâng tổng diện tích vùng chuyên canh dược liệu toàn xã lên 2.820 ha.

Song song với việc ươm mầm tri thức, mạng lưới y tế cơ sở trực chiến suốt ngày đêm cùng các chính sách đền ơn đáp nghĩa, hỗ trợ mái ấm cho gia đình người có công và bảo trợ xã hội cho hàng trăm hoàn cảnh yếu thế đã dệt nên tấm lưới an sinh ấm áp. Dù phía trước vẫn còn những thử thách của địa hình chia cắt, thời tiết khắc nghiệt hay bài toán thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu, nhưng với nền tảng nội lực hiện có cùng thế trận an ninh nhân dân vững chắc, Măng Ri đang tự tin bước vào chặng nước rút cuối năm, khẳng định vị thế một vùng dược liệu trù phú và đậm đà bản sắc giữa miền cao Quảng Ngãi.