Dược liệu vùng cao Đà Nẵng tìm đường ra thị trường, mở sinh kế cho người dân

Nhiều sản phẩm dược liệu như nấm linh chi, nấm lim xanh được giới thiệu, quảng bá, góp phần mở rộng thị trường cho sản vật vùng cao. (Ảnh: QK)

Từ sản vật núi rừng đến sản phẩm hàng hóa

Tại Chương trình giới thiệu, quảng bá Sâm Ngọc Linh và dược liệu thành phố Đà Nẵng tháng 9/2026, bên cạnh Sâm Ngọc Linh và các sản phẩm chế biến từ sâm, nhiều loại dược liệu, sản vật đặc trưng vùng núi cũng được giới thiệu đến người dân và du khách.

Các sản phẩm xuất hiện tại chương trình khá đa dạng, từ nấm lim xanh, nấm linh chi, mật ong, sơn tra, nhàu đến những sản phẩm chế biến từ quế như nước lau sàn, xịt phòng, nhang, nến thơm… Việc đa dạng hóa sản phẩm cho thấy nguyên liệu bản địa đang từng bước được đưa vào chế biến, thay vì chủ yếu tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô.

Gắn bó hơn 12 năm với các loại dược liệu, chị Nguyễn Thị Cúc, chủ hộ kinh doanh Cúc Nguyễn Nấm Lim Xanh Tự Nhiên ở xã Thạnh Mỹ, mang đến chương trình các sản phẩm nấm lim xanh tự nhiên, nấm linh chi tự nhiên, mật ong tự nhiên và Sâm Ngọc Linh.

Nhiều năm đi rừng, tìm hiểu các loại thảo dược giúp chị Cúc tích lũy kinh nghiệm về nguồn nguyên liệu, cách thu hái và sơ chế. Cơ duyên với dược liệu của chị cũng bắt đầu từ những trải nghiệm trong gia đình, khi người thân mắc bệnh và gia đình tìm hiểu các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên để chăm sóc sức khỏe.

Theo chị Cúc, với những sản phẩm có nguồn gốc từ rừng, người tiêu dùng cần quan tâm đến xuất xứ và lựa chọn những cơ sở có thông tin rõ ràng. Đây cũng là yếu tố quan trọng để các sản phẩm dược liệu xây dựng được niềm tin trên thị trường.

Hiện nấm lim xanh tự nhiên được cơ sở của chị giới thiệu có giá khoảng 3,5-8 triệu đồng/kg, tùy loại. Mức giá này phần nào cho thấy giá trị kinh tế của những sản vật tự nhiên khi được thu hái, sơ chế và đưa vào thị trường.

Tuy nhiên, điều chị Cúc hướng đến không chỉ là bán sản phẩm. Việc tham gia các chương trình quảng bá còn giúp giới thiệu rộng hơn về dược liệu vùng núi Đà Nẵng, tạo thêm đầu ra cho sản phẩm và góp phần duy trì sinh kế gắn với nguồn tài nguyên bản địa.

Không chỉ những người có nhiều năm kinh nghiệm, người trẻ vùng cao cũng đang tham gia vào quá trình đưa sản phẩm quê hương ra thị trường.

Trương Thị Yến Nhi, hiện theo học ngành Văn hóa du lịch, lựa chọn quảng bá các sản phẩm của xã Trà Leng như một cách giới thiệu những giá trị bản địa đến người tiêu dùng. Tại chương trình, các sản phẩm làm từ quế như nước lau sàn, xịt phòng, nhang, nến thơm… được giới thiệu đa dạng.

Các sản phẩm từ quế và dược liệu được trưng bày đa dạng, mở thêm cơ hội quảng bá sản vật và sinh kế của người dân vùng cao. (Ảnh: QK)

Theo Yến Nhi, phía sau một sản phẩm không chỉ có nguyên liệu mà còn có công sức của người dân và câu chuyện về vùng đất nơi sản phẩm được tạo ra.

“Em mong muốn những sản phẩm bà con làm ra được nhiều người biết đến. Khi sản phẩm có thị trường, bà con có thêm sinh kế và có động lực tiếp tục tạo nên những sản phẩm chất lượng và đa dạng hơn”, Yến Nhi chia sẻ.

Từ cách nhìn này, quảng bá sản phẩm cũng trở thành một hình thức kể chuyện về quê hương. Khi câu chuyện về vùng nguyên liệu được kết nối với sản phẩm cụ thể, giá trị của dược liệu không chỉ nằm ở công dụng hay giá bán mà còn ở văn hóa, sinh kế và cộng đồng phía sau sản phẩm.

Các sản phẩm dược liệu được giới thiệu, kết nối với người tiêu dùng, góp phần mở rộng đầu ra và hình thành chuỗi giá trị từ vùng nguyên liệu đến thị trường. (Ảnh: QK)

Hình thành chuỗi giá trị, mở rộng thị trường dược liệu

Nguồn dược liệu tại khu vực miền núi phía Tây Đà Nẵng có sự đa dạng về chủng loại. Bên cạnh Sâm Ngọc Linh, nhiều loại cây dược liệu và sản vật bản địa đang được trồng, khai thác, sơ chế và chế biến thành các sản phẩm phục vụ thị trường.

Để phát huy lợi thế này, thành phố đang định hướng phát triển dược liệu theo hướng hình thành chuỗi giá trị thay vì chỉ tập trung vào sản xuất nguyên liệu.

Ngày 9/9/2026, UBND thành phố Đà Nẵng phê duyệt Đề án “Nâng cao năng lực Trung tâm Phát triển Sâm Ngọc Linh và Dược liệu thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045”.

Theo đề án, chuỗi giá trị Sâm Ngọc Linh và dược liệu được định hướng phát triển từ bảo tồn nguồn gen, xây dựng vùng nguyên liệu, nuôi trồng, sơ chế, chế biến sâu đến nghiên cứu, kiểm nghiệm, thương mại, xuất khẩu và phát triển du lịch dược liệu.

Định hướng quy hoạch đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đặt mục tiêu phát triển 100.000ha vùng Sâm Ngọc Linh và dược liệu, gồm 17.000ha Sâm Ngọc Linh, 10.000ha Quế Trà My và 73.000ha các loại dược liệu khác. Trong đó, Sâm Ngọc Linh được xác định là cây chủ lực.

Song song với định hướng phát triển vùng nguyên liệu, HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết số 50/2026/NQ-HĐND ngày 29/5/2026 về cơ chế khuyến khích bảo tồn, phát triển Sâm Ngọc Linh và các cây dược liệu khác giai đoạn 2026-2030.

Nghị quyết đặt việc phát triển dược liệu trong mối liên hệ với bảo vệ rừng, phát triển sinh kế bền vững, truy xuất nguồn gốc, liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Đây được xem là những yếu tố quan trọng để dược liệu vùng cao có thể phát triển ổn định hơn. Bởi nếu chỉ mở rộng vùng nguyên liệu nhưng thiếu khâu chế biến, kiểm soát chất lượng và thị trường tiêu thụ, giá trị mà người sản xuất nhận được vẫn khó tăng tương xứng.

Trong quá trình này, chương trình OCOP có thể trở thành một kênh để các sản phẩm dược liệu từng bước hoàn thiện về chất lượng, bao bì, thương hiệu và khả năng tiếp cận thị trường. Khi sản phẩm đạt tiêu chuẩn và có câu chuyện rõ ràng về nguồn gốc, cơ sở sản xuất có thêm điều kiện kết nối với hệ thống phân phối, các chương trình xúc tiến thương mại và thương mại điện tử.

Cùng với đó, chế biến sâu được xem là hướng giúp gia tăng giá trị nguyên liệu. Từ quế, chẳng hạn, người dân có thể phát triển thành nhiều sản phẩm tiêu dùng; các loại dược liệu khác cũng có thể được nghiên cứu, chế biến thành những sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường.

Các hội chợ, festival nông sản, chương trình quảng bá sản phẩm và kết nối với hệ thống phân phối hiện đại cũng tạo thêm cơ hội để sản phẩm vùng cao vượt ra khỏi phạm vi thị trường địa phương.

Đặc biệt, lợi thế về cảnh quan và văn hóa vùng núi mở ra khả năng kết hợp dược liệu với du lịch. Vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, sản phẩm đặc trưng và câu chuyện văn hóa có thể trở thành những trải nghiệm gắn với du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái.

Khi các khâu từ vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến, tiêu thụ đến du lịch được kết nối, dược liệu có thể tạo ra giá trị ở nhiều tầng khác nhau. Người dân không chỉ có thu nhập từ nguyên liệu mà còn có thêm cơ hội tham gia vào sơ chế, chế biến, dịch vụ và thương mại.

Từ những sản phẩm được giới thiệu tại chương trình tháng 9/2026, câu chuyện phát triển dược liệu vùng cao đang được mở rộng theo hướng lấy vùng nguyên liệu làm nền tảng, chế biến và chất lượng làm giá trị gia tăng, còn thị trường và liên kết chuỗi làm động lực phát triển.