Rời phố về quê làm nông nghiệp - Một hành trình lập nghiệp mới

Về quê sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đang trở thành xu hướng lập nghiệp mới của giới trẻ

Tiếng gà gáy sáng, mùi đất sau cơn mưa, những luống rau xanh mướt hay những vườn cây trĩu quả từng là ký ức tuổi thơ của nhiều người. Giữa nhịp sống đô thị hối hả với áp lực công việc, ô nhiễm môi trường và chi phí sinh hoạt ngày càng cao, không ít người bắt đầu tự hỏi: liệu thành công có nhất thiết phải gắn với những tòa nhà cao tầng hay những văn phòng hiện đại? Câu trả lời của nhiều người là "không". Họ trở về quê hương để bắt đầu hành trình mới với ruộng đồng, trang trại, nhà kính và các mô hình nông nghiệp hiện đại.

Không còn là "bỏ phố"

Nếu trước đây, việc về quê làm nông thường bị xem là thất bại trong sự nghiệp thì hiện nay, quan niệm ấy đã thay đổi đáng kể. Với sự phát triển của công nghệ số, thương mại điện tử và logistics, người làm nông không còn chỉ bán sản phẩm tại chợ địa phương mà có thể tiếp cận người tiêu dùng trên khắp cả nước.

Nhiều người trẻ ứng dụng Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), cảm biến môi trường, hệ thống tưới tự động, nhà màng, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR... vào sản xuất. Nhờ đó, nông nghiệp không còn là công việc "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời" mà dần trở thành ngành kinh doanh hiện đại.

Không ít cử nhân, kỹ sư công nghệ, chuyên gia marketing hay quản trị kinh doanh đã mang kiến thức tích lũy ở thành phố để xây dựng thương hiệu nông sản, phát triển sản phẩm OCOP, nông nghiệp hữu cơ và du lịch trải nghiệm.

Cơ hội từ nông nghiệp xanh

Xu hướng tiêu dùng hiện đại đang ưu tiên các sản phẩm sạch, hữu cơ và có nguồn gốc rõ ràng. Đây là cơ hội lớn cho những người trở về quê khởi nghiệp. Nông nghiệp xanh không chỉ giảm sử dụng hóa chất mà còn chú trọng bảo vệ đất, nước và đa dạng sinh học. Các mô hình tuần hoàn như tận dụng phụ phẩm làm phân hữu cơ, chăn nuôi kết hợp trồng trọt hay sử dụng năng lượng tái tạo đang giúp giảm chi phí sản xuất và nâng cao giá trị sản phẩm.

Ở nhiều địa phương, các mô hình trồng rau hữu cơ, cây ăn quả theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, nuôi ong lấy mật, trồng dược liệu, hoa lan, nấm, cà phê đặc sản hay chè chất lượng cao đã mang lại doanh thu hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng mỗi năm. Quan trọng hơn, người làm nông không chỉ bán nông sản mà còn bán câu chuyện, trải nghiệm và giá trị văn hóa gắn với sản phẩm.

Công nghệ làm thay đổi nghề nông

Sự phát triển của chuyển đổi số đã tạo điều kiện để người trẻ rút ngắn khoảng cách giữa nông thôn và thành thị. Một chiếc điện thoại thông minh có thể giúp quản lý toàn bộ trang trại, theo dõi độ ẩm, nhiệt độ, dinh dưỡng cây trồng. Livestream bán hàng, xây dựng thương hiệu trên mạng xã hội, bán hàng qua sàn thương mại điện tử hay kết nối trực tiếp với người tiêu dùng đã trở thành kỹ năng quan trọng của người nông dân thế hệ mới.

Nhiều trang trại còn ứng dụng máy bay không người lái để phun thuốc sinh học, bón phân chính xác, giảm nhân công và tăng hiệu quả sản xuất. Nhờ công nghệ, quy mô nhỏ vẫn có thể tạo ra giá trị lớn nếu biết xây dựng thương hiệu và đáp ứng đúng nhu cầu thị trường.

Đây không phải bước lùi mà là một hương đi tích cực

Không phải con đường trải đầy hoa hồng

Dẫu vậy, rời phố về quê không đồng nghĩa với cuộc sống nhàn hạ. Người mới làm nông thường phải đối mặt với nhiều thách thức như thiếu kinh nghiệm sản xuất, vốn đầu tư lớn, thị trường biến động, dịch bệnh, thiên tai và biến đổi khí hậu. Có người mất trắng vụ đầu tiên vì chưa hiểu đặc tính cây trồng. Có người đầu tư hàng tỷ đồng vào nhà kính nhưng chưa tìm được đầu ra ổn định. Không ít dự án khởi nghiệp phải điều chỉnh nhiều lần trước khi tìm được mô hình phù hợp.

Làm nông nghiệp đòi hỏi sự kiên trì, khả năng học hỏi liên tục và tư duy kinh doanh. Thành công không đến từ sự lãng mạn của những cánh đồng xanh mà từ việc quản trị chi phí, kiểm soát chất lượng, nghiên cứu thị trường và xây dựng chuỗi giá trị.

Nhờ mạnh dạn, tiên phong áp dụng khoa học kỹ thuật công nghệ vào trồng trọt, nông dân Nguyễn Việt Lâm ở xã Kháng Nhật huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang đã khởi nghiệp thành công. Ảnh: Đồng chí Nguyễn Văn Sơn - Chủ tịch HĐND tỉnh Tuyên Quang (đứng thứ 2) thăm quan mô hình trồng dưa lưới của hội viên Nguyễn Văn Lâm. Ảnh Thanh Phúc

Chính sách hỗ trợ ngày càng thuận lợi

Nhà nước đang triển khai nhiều chính sách khuyến khích phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn và xây dựng nông thôn mới. Nhiều địa phương hỗ trợ người dân tiếp cận vốn ưu đãi, chuyển giao kỹ thuật, đào tạo kỹ năng số và xúc tiến thương mại.

Các hợp tác xã kiểu mới cũng đang trở thành cầu nối giúp nông dân liên kết sản xuất, giảm chi phí đầu vào và mở rộng thị trường tiêu thụ. Bên cạnh đó, các chương trình OCOP, chuyển đổi số trong nông nghiệp và phát triển kinh tế xanh tạo thêm động lực để những người trẻ mạnh dạn đầu tư lâu dài tại quê hương.

Hành trình tìm lại giá trị sống

Đối với nhiều người, điều quý giá nhất khi trở về quê không chỉ là thu nhập mà còn là chất lượng cuộc sống. Họ có nhiều thời gian hơn cho gia đình, được sống gần cha mẹ, con cái được lớn lên trong môi trường trong lành, gắn bó với thiên nhiên và cộng đồng. Những giá trị ấy khó có thể đo bằng tiền.

Xu hướng "rời phố về quê" cũng góp phần giảm áp lực dân số cho các đô thị lớn, tạo việc làm tại chỗ và khơi dậy tiềm năng phát triển kinh tế nông thôn. Khi người trẻ mang tri thức, công nghệ và tư duy quản trị trở về quê hương, nông nghiệp không còn là lĩnh vực lạc hậu mà trở thành không gian sáng tạo và khởi nghiệp đầy triển vọng.

Việt Nam hướng tới nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại và phát thải thấp, những người lựa chọn gắn bó với đồng ruộng bằng tri thức và công nghệ đang góp phần tạo nên diện mạo mới cho nông thôn. Rời phố không phải là bước lùi, mà có thể là bước tiến trên hành trình tìm kiếm một cuộc sống cân bằng, bền vững và ý nghĩa hơn. Khi hạt giống của tri thức được gieo trên mảnh đất quê hương, không chỉ mùa màng được bội thu mà những giá trị xanh cũng sẽ tiếp tục được vun đắp cho các thế hệ mai sau./.