Phát triển vùng sản xuất cây trồng phục vụ chế biến

Thu hoạch khoai tây liên kết phục vụ chế biến của doanh nghiệp ở xã Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

Những ngày đầu xuân mới trên các cánh đồng người dân đang khẩn trương thu hoạch sắn niên vụ 2025-2026 và sẵn sàng sản xuất cho niên vụ mới với kỳ vọng đạt hiệu quả kinh tế cao. Được xem là một trong số những cây trồng lợi thế phục vụ công nghiệp chế biến, cây sắn đã và đang mang lại thu nhập cao cho người dân các địa phương trong tỉnh. Để phát triển bền vững vùng nguyên liệu sắn, cùng với những cơ chế, chính sách của tỉnh để hỗ trợ phát triển vùng sản xuất tập trung như chính sách tích tụ, tập trung đất; hỗ trợ tái cơ cấu nông nghiệp..., tỉnh đã tạo điều kiện, hành lang pháp lý để 4 nhà máy gồm: Nhà máy chế biến tinh bột sắn Phúc Thịnh, Nhà máy chế biến tinh bột sắn Bá Thước, Nhà máy chế biến tinh bột sắn Như Xuân, Nhà máy chế biến tinh bột sắn Luận Thành hoạt động, tiêu thụ sản phẩm cho người dân.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 13.562ha sắn, phân bố ở 85 xã. Trong niên vụ 2025-2026 các nhà máy, cơ sở chế biến tinh bột sắn đã ký hợp đồng liên kết, bao tiêu sản phẩm khoảng 9.595ha sắn với người dân sản xuất tại các địa phương, chiếm hơn 70,7% diện tích sản xuất, bảo đảm ổn định đầu ra cho sản phẩm. Đồng thời, phối hợp với các địa phương xây dựng mô hình sản xuất sắn cao sản, ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ và kỹ thuật mới trong sản xuất.

Không chỉ đối với cây sắn mà trên địa bàn tỉnh còn hình thành, mở rộng các vùng sản xuất cây trồng lợi thế tạo điều kiện thu hút các doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu các sản phẩm nông nghiệp. Tiêu biểu như vùng sản xuất mía nguyên liệu liên kết sản xuất với các nhà máy đường diện tích từ 13.000 - 15.000ha/năm; vùng sản xuất dứa nguyên liệu; các vùng sản xuất lúa giống ở các địa phương với 3.264ha; sản xuất lúa thương phẩm gắn với bao tiêu sản phẩm 6.500ha... Bên cạnh đó, các địa phương đã xây dựng được vùng trồng ngô ngọt, khoai tây và rau quả cung cấp nguồn nguyên liệu ổn định cho các doanh nghiệp chế biến lớn...

Cánh đồng chuyên trồng hai loại cây phục vụ chế biến là ngô ngọt và đậu tương rau của xã Tây Đô có diện tích gần 100ha. Thời điểm này diện tích trồng ngô ngọt vụ đông 2025-2026 đã cho thu hoạch. Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp Vĩnh Quang Phạm Văn Thụ, cho biết: “HTX liên kết với Công ty CP Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao sản xuất ngô ngọt để phục vụ chế biến các sản phẩm nông nghiệp cho công ty. Việc liên kết sản xuất được thực hiện theo phương thức công ty cung ứng vật tư cũng như chuyển giao khoa học - kỹ thuật. Đến kỳ thu hoạch, công ty sẽ thu mua toàn bộ sản phẩm ngay tại ruộng để đưa về chế biến. Nhờ đó, trồng ngô ngọt có thể mang lại lợi nhuận khoảng 40 - 50 triệu đồng/ha/vụ, cao hơn so với trồng ngô đại trà. Đáng chú ý, do sản phẩm ngô ngọt được trồng chủ yếu phục vụ chế biến của doanh nghiệp thông qua liên kết sản xuất nên việc sản xuất của người dân thuận lợi, tránh được tình trạng được mùa mất giá”.

Những mô hình liên kết sản xuất cây trồng phục vụ chế biến ngày càng chứng minh được hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững. Do vậy, những năm gần đây ngành nông nghiệp và các địa phương đều chú trọng định hướng cho bà con nông dân tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang trồng các loại cây trồng phục vụ chế biến, đạt giá trị kinh tế cao.

Theo tổng hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường, mỗi năm toàn tỉnh có khoảng 80.000ha cây trồng các loại được liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm với doanh nghiệp. Trong đó, nhiều vùng sản xuất đã áp dụng quy trình VietGAP, cho năng suất, chất lượng cao và bảo đảm an toàn thực phẩm. Đồng thời, hình thành những chuỗi liên kết sản xuất theo nhu cầu của thị trường, xây dựng thương hiệu, ổn định đầu ra sản phẩm, giảm tổn thất sau thu hoạch mang lại hiệu quả kinh tế ổn định, với lợi nhuận bình quân đạt từ 150 triệu đến 200 triệu đồng/ha/năm. Hiện nay đã có nhiều mô hình liên kết chuỗi giá trị thành công như Công ty Xuất khẩu nông sản T9 liên kết xây dựng vùng nguyên liệu xoài keo, chanh leo; các nhà máy chế biến dứa liên kết thu mua sản phẩm cho các vùng dứa nguyên liệu và 7 nhà máy chế biến lúa gạo, các nhà máy chế biến lâm sản, cơ sở chế biến rau, quả, thực phẩm. Cùng với đó, các HTX, cơ sở sản xuất đã đầu tư vào khâu chế biến để đa dạng hóa nông sản.

Việc phát triển các vùng sản xuất cây trồng gắn liền với công nghiệp chế biến không chỉ là hướng đi tất yếu để nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản xứ Thanh, mà còn là chìa khóa để thực hiện thành công chiến lược tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Khi “mắt xích” giữa vùng nguyên liệu và nhà máy được kết nối chặt chẽ bằng những cơ chế, chính sách đột phá và sự đầu tư bài bản về công nghệ, nông sản xứ Thanh không chỉ giải được bài toán “được mùa mất giá” mà còn tạo ra những sản phẩm mang thương hiệu, đủ sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.