Nguồn nước suy giảm đặt nông nghiệp Pakistan trước thách thức lớn

Ảnh minh họa.

Báo cáo Khảo sát Kinh tế Pakistan 2025 - 2026 cho thấy ngành nông nghiệp nước này đang đối mặt với nhiều thách thức lớn trong bối cảnh tốc độ tăng trưởng toàn ngành chỉ đạt 0,56%, thấp hơn đáng kể so với mức tăng trưởng GDP chung khoảng 3,7%.

Một trong những vấn đề nổi bật là áp lực ngày càng gia tăng đối với nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp. Lượng nước bình quân đầu người đã giảm mạnh so với thời điểm đất nước mới giành độc lập, hiện xuống dưới ngưỡng 900 m3/người/năm. Trong khi đó, nông nghiệp vẫn sử dụng hơn 90% tổng lượng nước ngọt nhưng hiệu quả tưới tiêu còn thấp. Tình trạng thất thoát nước trong quá trình dẫn truyền và sử dụng trên đồng ruộng vẫn ở mức cao, làm gia tăng áp lực lên nguồn tài nguyên vốn đang ngày càng khan hiếm.

Nguồn nước ngầm cũng đang chịu sức ép lớn khi hàng triệu giếng khoan được sử dụng để bổ sung cho hệ thống tưới tiêu truyền thống. Tại nhiều khu vực, mực nước ngầm tiếp tục suy giảm. Báo cáo cảnh báo việc mở rộng các giếng khoan sử dụng năng lượng mặt trời có thể làm gia tăng tốc độ khai thác nếu thiếu các biện pháp quản lý phù hợp.

Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu tiếp tục tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp. Nhiệt độ gia tăng và các đợt nắng nóng xuất hiện thường xuyên hơn đang ảnh hưởng đến năng suất cũng như chất lượng cây trồng. Một số loại cây ăn quả chủ lực như xoài và cam quýt ghi nhận các vấn đề về chất lượng do tác động của nhiệt độ cao, trong khi sự thay đổi điều kiện khí hậu cũng làm gia tăng nguy cơ sâu bệnh phát sinh.

Khảo sát cũng chỉ ra những hạn chế trong khâu sau thu hoạch và tiếp cận thị trường. Mặc dù Pakistan là quốc gia có sản lượng xoài và cam quýt lớn, lượng xuất khẩu vẫn chiếm tỷ lệ khá thấp so với tổng sản lượng. Tổn thất sau thu hoạch đối với rau quả hiện dao động từ 20% đến 40%, phản ánh những bất cập trong bảo quản, phân loại, đóng gói và vận chuyển.

Ngoài ra, hoạt động xuất khẩu nông sản còn chịu tác động từ các yếu tố địa chính trị. Những gián đoạn tại các tuyến thương mại liên quan đến Afghanistan và khu vực Trung Á đã ảnh hưởng đến khả năng lưu thông hàng hóa, khiến một phần nông sản phải chuyển hướng tiêu thụ trong nước.

Theo báo cáo, tăng trưởng nông nghiệp trong tương lai sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào việc nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên thay vì mở rộng đầu vào sản xuất. Các ưu tiên được đặt ra gồm quản lý nguồn nước hiệu quả hơn, áp dụng các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, phát triển hệ thống chuỗi lạnh, cải thiện truy xuất nguồn gốc, gia tăng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu và tăng cường đầu tư cho nghiên cứu, khuyến nông.