Hình ảnh hồ chứa nước Định Bình

Hồ chứa nước Định Bình được xây dựng từ năm 2003 và đưa vào sử dụng từ năm 2009, có kết cấu đập bê tông đầm lăn với chiều dài 571m, chiều cao lớn nhất 52,3m. Công trình hiện đang phục vụ tưới tiêu cho khu vực rộng lớn khoảng 25.861 ha, thấp hơn 2.199 ha so với thiết kế ban đầu.

Qua đánh giá, các hạng mục chính vẫn hoạt động bình thường. Tuy nhiên, một số bộ phận như nhà quản lý hồ, hệ thống thiết bị quan trắc và tự động hóa đã xuống cấp, thấm dột, hư hỏng. Đây là nguy cơ tiềm ẩn ảnh hưởng đến việc vận hành an toàn và hiệu quả của hồ chứa trong điều kiện thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng.

Theo báo cáo của UBND tỉnh Gia Lai, hồ chứa nước Định Bình hiện không đủ năng lực điều tiết lũ trong mùa mưa, dẫn đến thiệt hại lớn cho khu vực hạ du thuộc tỉnh Bình Định, với đỉnh điểm năm 2016 gây thiệt hại lên tới hơn 2.200 tỷ đồng. Dung tích phòng lũ hiện nay quá nhỏ so với lượng nước về hồ, khiến chức năng phòng chống lũ của công trình không phát huy hiệu quả.

Bên cạnh đó, nhu cầu nước phục vụ nông nghiệp, sinh hoạt và công nghiệp ngày càng gia tăng. Khu vực như huyện Phù Mỹ, các xã phía Nam huyện Phù Cát thường xuyên xảy ra khô hạn, người dân phải mua nước sinh hoạt với chi phí cao. Trong khi đó, thống kê từ năm 2009 đến nay cho thấy mỗi năm có khoảng 600 triệu m³ nước tràn ra ngoài chưa được khai thác hiệu quả – con số này thậm chí đạt tới 1.689 triệu m³ vào năm 2016.

Trước thực trạng nêu trên, UBND tỉnh Gia Lai đề xuất nâng cấp hồ Định Bình với tổng mức đầu tư 1.200 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương và các nguồn vốn hợp pháp khác. Dự án dự kiến triển khai từ năm 2025 đến 2030. Quy mô nâng cấp gồm nâng dung tích hồ từ 226,21 triệu m³ lên 342,61 triệu m³; nâng mực nước dâng bình thường lên +100m; đồng thời nâng đỉnh đập lên cao trình +103,3m.

Mục tiêu của dự án là tăng khả năng tưới từ 75% lên 85% cho 28.060 ha đất nông nghiệp, mở rộng diện tích tưới thêm 3.662 ha, cắt giảm lưu lượng đỉnh lũ đến 2.600 m³/s, cung cấp nước cho các khu công nghiệp, nhà máy nước sạch và phát triển thủy sản, môi trường sinh thái. Ngoài ra, nhà máy thủy điện hiện có cũng sẽ được nâng công suất từ 9,9MW lên 16MW.

Dự án sẽ ảnh hưởng đến khoảng 596,6 ha đất, chủ yếu là đất nông nghiệp và rừng phòng hộ. Có khoảng 37 hộ dân sẽ phải di dời, cùng với một số tuyến đường như ĐT637 và hai nhà máy thủy điện Kenlut Hạ và Định Bình bị ảnh hưởng nhẹ, cần được điều chỉnh để phù hợp với thiết kế mới.

Tỉnh Gia Lai cam kết phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng Thủy lợi 7 để hoàn thiện báo cáo đầu tư, tích hợp vào quy hoạch lâm nghiệp quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050.

Việc nâng cấp hồ chứa nước Định Bình không chỉ là một dự án hạ tầng đơn thuần mà còn là giải pháp lâu dài nhằm đối phó hiệu quả với biến đổi khí hậu, ổn định sản xuất nông nghiệp, đảm bảo sinh hoạt cho người dân và tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội của cả khu vực miền Trung - Tây Nguyên./.