Gia đình ông Hoàng Thanh Cư, xóm Nà Vường, xã Bình Dương, huyện Hoà An duy trì nuôi 50 đàn ong, bình quân hàng năm thu hơn 400 lít mật, thu nhập hơn 80 triệu đồng. Ảnh Quốc Sơn.

Ông Cư kể, nghề nuôi ong lấy mật ở xã Bình Dương đã được những thế hệ trước ông nuôi rồi, khi đó mỗi hộ chỉ nuôi vài ba đàn theo phương pháp nuôi truyền thống để lấy mật phục vụ nhu cầu sử dụng trong gia đình. Giờ những gia đình trong xã có truyền thống nuôi ong lấy mật vẫn tiếp tục duy trì, mặc dù quy mô nuôi vẫn mang tính chất hộ gia đình, nhỏ lẻ, nhưng số lượng đàn nuôi nhiều hơn, kỹ thuật nuôi và phương pháp thu hoạch mật đã hiện đại hơn nên năng suất, sản lượng mật ong thu được cao hơn, chất lượng mật cũng tốt hơn.

Xã Bình Dương có 8 xóm, hầu hết các xóm đều có các hộ nuôi ong, nhưng ong được nuôi nhiều, tập trung tại các xóm: Nà Vường, Nà Niển. Cả xã hiện có khoảng 800 đàn ong, cho sản lượng hàng năm gần 6.500 lít mật, giá trị sản xuất đạt 1 tỷ 300 triệu đồng mỗi năm. Nghề nuôi ong lấy mật đem lại giá trị kinh tế cho người dân, không đòi hỏi nhiều diện tích đất canh tác cũng như công chăm sóc, giúp các hộ nuôi có thu nhập ổn định và cơ hội làm giàu. Hiệu quả là vậy, nhưng thực tế hiện nay nghề nuôi ong của người dân xã Bình Dương vẫn sản xuất theo quy mô nhỏ lẻ, tự sản tự tiêu, thiếu sự liên kết giữa các hộ nuôi dẫn đến chất lượng mật ong làm ra thiếu tính ổn định, khó tạo dựng được thương hiệu và khó có cơ hội để phát triển, mở rộng thị trường…

Nhận thấy những bất cập đó, được chính quyền huyện Hoà An và xã Bình Dương hỗ trợ, khuyến khích, năm 2023, một số hộ nuôi ong trong xã đã liên kết thành lập Tổ hợp tác Mật ong hoa tự nhiên xã Bình Dương. Tham gia Tổ hợp tác, các thành viên được trao đổi kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm, phòng chống dịch bệnh, hỗ trợ nhau về giống, vật tư nuôi ong, tiết giảm chi phí đầu vào, nâng cao năng suất và chất lượng mật ong đảm bảo đồng đều hơn do các thành viên cùng cam kết tuân thủ phương pháp nuôi ong đúng kỹ thuật theo quy định của Tổ hợp tác đề ra, vì thế sản phẩm mật ong có điều kiện thuận lợi tạo dựng thương hiệu, nâng cao giá trị, uy tín và tạo sức cạnh tranh sản phẩm.

Các thành viên Tổ hợp tác Mật ong hoa tự nhiên xã Bình Dương, huyện Hoà An trao đổi kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm nuôi ong. Ảnh Quốc Sơn.

Ông Cư cho biết, tất cả các đàn ong của thành viên Tổ hợp tác đều được nuôi hoàn toàn tự nhiên nên chất lượng mật đảm bảo nguyên chất, an toàn, mật có hương thơm đặc trưng, ngọt thanh, có độ sánh và dưỡng chất cao. Năm 2023, sản phẩm mật ong hoa rừng tự nhiên của Tổ hợp tác được chứng nhận đạt OCOP 3 sao. Hiện Tổ hợp tác có 7 thành viên nuôi hơn 400 đàn ong, hàng năm cho sản lượng hơn 3.200 lít mật, với giá bán bình quân 200 nghìn đồng/lít, giá trị sản xuất cả Tổ hợp tác đạt hơn 640 triệu đồng mỗi năm. Được chính quyền huyện, xã quan tâm hỗ trợ xây dựng thương hiệu, thiết kế bao bì nhãn mác, tạo điều kiện cho sản phẩm mật ong của Tổ hợp tác tham gia các hội chợ OCOP, các triển lãm thương mại và các thành viên tích cực quảng bá, giới thiệu sản phẩm trên các sàn giao dịch điện tử…, nên mật ong hoa rừng tự nhiên của Tổ hợp tác được nhiều khách hàng trong và ngoài tỉnh đặt mua, thị trường được mở rộng, nhất là sau khi sản phẩm đạt OCOP thì sản lượng tiêu thụ đã tăng lên nhiều. Từ nuôi ong lấy mật, các hộ thành viên Tổ hợp tác nuôi từ 40 – 50 đàn cho thu nhập trăm triệu đồng mỗi năm, như các hộ: Tô Văn Lượng, xóm Nà Hoan; Đặng Văn Luân, xóm Nà Vường; Hoàng Văn Hướng, xóm Bó Mỵ…

Ông Hoàng Văn Biên, thành viên Tổ hợp tác, duy trì nuôi 30 đàn ong, bình quân hàng năm thu gần 250 lít mật, ông Biên còn tự gây đàn để bán, mỗi năm ông bán 50 đàn ong, cho thu nhập từ bán mật và bán đàn giống ong được hơn 90 triệu đồng.

Ông Hoàng Thanh Cư, Tổ trưởng Tổ hợp tác cho biết, gia đình tôi nuôi 50 đàn ong, bình quân hàng năm thu được 400 lít mật, với giá bán 200 nghìn đồng/lít, cho thu nhập 80 triệu đồng. Hiện nay khó khăn nhất đối với các hộ nuôi ong đang phải đối mặt là vấn đề tiêu thụ sản phẩm do chưa có thị trường ổn định. Họ đang sản xuất theo lối tự san tự tiêu, tự tìm thị trường tiêu thụ.

Sản phẩm mật ong của Tổ hợp tác Mật ong hoa tự nhiên xã Bình Long được chứng nhận đạt sản phẩm OCOP 3 sao. Ảnh Quốc Sơn.

Để nghề nuôi ong tiếp tục phát triển, phát huy đúng giá trị kinh tế của nó đem lại, theo ông Hoàng Thanh Cư, Tổ trưởng Tổ hợp tác Mật ong hoa tự nhiên xã Bình Dương, mấu chốt quan trọng nhất cần tháo gỡ là phải giải quyết được bài toán đầu ra cho sản phẩm, tạo dựng được thị trường tiêu thụ ổn định. Muốn vậy, phải có sự quan tâm hơn nữa của các cấp chính quyền, các ngành liên quan hỗ trợ các hộ nuôi ong tìm kiếm mở rộng thị trường truyền thống, phát triển thị trường tiềm năng; giúp họ đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu sản phẩm. Mặt khác cần tiếp tục thực hiện cơ chế, chính sách thích hợp thu hút, khuyến khích các doanh nghiệp, hợp tác xã có tiềm lực tham gia liên kết theo chuỗi giá trị tiêu thụ sản phẩm ổn định. Bên cạnh đó, các hộ nuôi ong phải không ngừng nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị, nâng tầm thương hiệu, tạo dựng uy tín sản phẩm của mình để tạo sức cạnh tranh.

“Nếu được vậy thì phát triển nghề nuôi ong sẽ là hướng đi rất có triển vọng, hiệu quả, góp phần quan trọng thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển, nâng cao thu nhập, tạo sinh kế ổn định cho nông dân và nuôi ong lấy mật sẽ là nghề cho họ cơ hội thoát nghèo, vươn lên làm giàu bền vững”. Ông Cư nhận định.