Mắc ca - Cây đến “muộn” với vùng đất Thạch Thành

Ông Phạm Văn Hồ đang tiếp tục mở rộng diện tích trồng cây mắc ca của gia đình.

Cơ duyên đến với cây triệu đô

Từ 1 ha thử nghiệm, ông Phạm Văn Hồ cùng với bà con huyện Thạch Thành cũ đã phát triển vùng trồng lên đến 100 ha trong những năm gần. Nhận thức rõ giá trị kinh tế mà cây mắc ca mang lại, nhiều hộ dân đã chuyển đổi cây trồng kém hiệu quả sang trồng loài cây được mệnh danh “nữ hoàng” của các loại hạt.

Thời gian đầu, vợ chồng ông Hồ và bà Nguyễn Thị Dung trồng, quảng bá giá trị cây mắc ca bị mọi người ngờ vực cho rằng mục đích là bán cây giống. Không giải thích nhiều, họ vẫn âm thầm chăm bón, tưới tiêu, chờ đến ngày cây ra quả rồi mới mở rộng diện tích. Mỗi mùa mắc ca ra hoa, đậu quả đem lại nguồn thu hàng chục triệu đồng mỗi ha, cao và ổn định hơn nhiều so với trồng mía hay trồng keo. Từ chỗ còn xì xào, người nông dân ở khu vực lân cận dần chủ động liên hệ học hỏi kinh nghiệm và chuyển đổi cây trồng.

Ông Phạm Văn Hồ từng là Giám đốc Ban quản lý rừng phòng hộ Thạch Thành. Năm 2006, khi còn là chuyên viên của Ban, ông Hồ có cơ duyên được gặp cố Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn trong chuyến thăm mô hình trồng thử nghiệm 500 cây mắc ca của anh Phạm Hữu Tú, đội Đồng Luật, Lâm trường Thạch Thành. Ông Hồ vẫn nhớ mãi lời nhắc của cố Phó Thủ tướng: “Cây mắc ca rất phù hợp với thổ nhưỡng vùng đất Thạch Thành, nơi có tầng đất dày 50–70cm rất màu mỡ, đây là cây triệu đô của người nông dân”.

Sau nhiều năm chăm sóc, cây mắc ca của gia bà Nguyễn Thị Dung đã cho quả sai trĩu, đem lại giá trị kinh tế cao.

Đến năm 2012, ông Hồ tham dự Hội thảo phát triển cây mắc ca tại Hà Nội và gặp lại cố Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn. Nhìn thấy cố Phó Thủ tướng, ông Hồ vui mừng đến nắm tay và báo tin vui: “Chúng cháu đã thành công việc trồng thử nghiệm mắc ca trên đất đồi Thạch Thành rồi bác ạ. Cây đã cho quả, chất lượng quả rất tốt, đồng đều, thu hái xong là bán được ngay, sẽ là cây trồng tiềm năng giúp nông dân nâng cao hiệu quả sản xuất”. Thấy mô hình trồng cây mắc ca của bà con có hiệu quả, cố Phó Thủ tướng dặn dò ông Hồ: “Không nên chỉ bán quả tươi, các chú cùng bà con cần nghiên cứu mở rộng vùng trồng, chế biến sâu để nâng cao giá trị; cây mắc ca có tiềm năng rất lớn”.

Khi trở về vùng đất Vân Du, ông Hồ bắt tay tìm hiểu nguồn giống mắc ca đạt chuẩn, đồng thời chặt bỏ 1 ha keo, cải tạo đất để trồng mắc ca với hi vọng chứng minh đây thực sự là “cây triệu đô”. Sau 4 năm trồng và chăm sóc, đến năm 2016, vườn mắc ca của ông Hồ đã cho quả bói. Vợ chồng ông Hồ nâng niu từng trái, nhớ lại những ngày tháng ăn sương nằm gió, chăm bón, tỉa cành, đổ biết bao mồ hôi trên mảnh đất này để đổi lại mùa quả đầu tiên.

Cây mắc ca sẽ được công nhân cắt cành, tạo tán để tránh gió bão gây đổ gãy.

Mắc ca - Cây đến muộn nhưng sẽ ở lại lâu

Nhìn thấy rõ hiệu quả kinh tế và tiềm năng của loại cây cây mắc ca, ông Hồ tiếp tục mở rộng diện tích trồng lên 10 ha. Những năm đầu khi mắc ca chưa khép tán, ông Hồ trồng xen canh dứa, ổi, lạc để lấy ngắn nuôi dài. Đây chính là nguồn thu giúp vợ chồng ông duy trì việc thuê lao động chăm sóc vườn mắc ca.

Ông Hồ chia sẻ: “Cây mắc ca phải trồng hàng cách hàng 8 mét mới đúng kỹ thuật. Những năm đầu, cây mắc ca chưa khép tán cần tận dụng trồng cây ngắn ngày để vừa tăng thu nhập, vừa hạn chế cỏ dại. Tôi thường trồng lạc, vừng vì cây họ đậu giúp cố định đạm từ không khí, bồi bổ đất rất tốt. Khi thu hoạch xong, thân cây lạc, vừng được giữ lại bón gốc mắc ca, tăng độ phì nhiêu, cải tạo đất và giữ ẩm hiệu quả”.

Khi hoàn toàn làm chủ kỹ thuật trồng và chăm sóc cây mắc ca, ông Hồ quyết định liên kết với các hộ dân, mở rộng diện tích vùng trồng lên 100 ha. Về nguồn giống và đầu ra sản phẩm sẽ được ông Hồ đảm bảo bao tiêu cho bà con. Theo đánh giá của ông Hồ, năng suất mắc ca đạt từ 2–2,5 tấn/ha; giá bán quả tươi khoảng 23.000 đồng/kg; thuu nhập 40–50 triệu đồng/năm, cao hơn nhiều so với trồng keo, trồng mía. Mắc ca lại là cây lâm nghiệp có chu kỳ sinh trưởng, phát triển dài và thu hoạch kéo dài trong nhiều năm. Việc trồng, chăm sóc cây mắc ca không cần tái đầu tư lớn, trước mỗi mùa ra hoa chỉ cần tỉa cành và bón phân khi cây ra hoa, đậu quả.

“Với cây mới trồng phải cắt tỉa chồi thực sinh để mắt ghép phát triển; khi cây lớn cần tỉa cảnh, hạ tá để tránh gió bão làm đổ ngã. Phân bón nên dùng phân bón hữu cơ, hạn chế tối đa phân bón vô cơ. Tôi thường tận dụng cá thải loại đem ngâm ủ 1 năm để làm phân bón cung cấp đạm cho cây” - ông Hồ chia sẻ.

Cây mắc ca tuy đến muộn với vùng đất Vân Du nhưng chắc chắn sẽ ở lại lâu vì hiệu quả kinh tế của loại cây này.

Đối với người dân huyện Thạch Thành cũ, cây mắc ca tuy đến với vùng đất này muộn hơn rất nhiều những cây trồng khác. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế của loài cây này đối với người dân đang dần được khẳng định. Trong những năm tiếp theo, cây mắc ca sẽ dần trở thành cây trồng chủ lực, đem lại hiệu quả kinh tế cao trên vùng đất Vân Du nói riêng và huyện Thạch Thành cũ nói chung.

Hiện ông Hồ và nhiều hộ dân khác đang học tập, nghiên cứu chế biến hạt cây mắc ca thành những sản phẩm để xuất khẩu ra thị trường trong và ngoài nước. Từ đó khẳng định giá trị kinh tế, giá trị dinh dưỡng và hướng đi đúng đắn của bà con khi trồng loài cây “triệu đô” tại vùng đất Vân Du này.