"Đòn bẩy" cho sản xuất xanh và năng lực cạnh tranh bền vững tại Quảng Ninh

Hệ thống điện mặt trời áp mái được các doanh nghiệp đầu tư trong KCN Hải Hà (ảnh Quangninh.gov).

Áp lực chi phí năng lượng và yêu cầu chuyển đổi xanh trong sản xuất

Hiện nay, toàn tỉnh Quảng Ninh có gần 200 dự án hoạt động trong các KCN, KKT với tổng vốn đầu tư trên 10 tỷ USD, chiếm hơn 60% tổng vốn FDI của tỉnh. Với quy mô sản xuất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực dệt may, chế biến, chế tạo…, nhu cầu sử dụng điện năng luôn ở mức cao và tăng đều theo từng tháng.

Theo các doanh nghiệp, chi phí điện năng chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu giá thành sản phẩm. Đối với những nhà máy sản xuất quy mô lớn, mức tiêu thụ điện có thể lên tới hàng triệu kWh mỗi tháng, tạo áp lực không nhỏ trong bối cảnh giá năng lượng có xu hướng biến động.

Ông Hoàng Kim Tinh, Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc đối ngoại Công ty TNHH Công nghiệp Jinko Solar Việt Nam, cho biết chi phí điện năng luôn là một trong những yếu tố lớn trong giá thành sản xuất. Nếu không có giải pháp tiết giảm hiệu quả, doanh nghiệp sẽ khó duy trì lợi thế cạnh tranh, đặc biệt khi các thị trường xuất khẩu ngày càng đặt ra yêu cầu cao về tiêu chuẩn môi trường.

Trước áp lực này, việc tiết kiệm điện không còn là giải pháp mang tính ngắn hạn mà đang trở thành yêu cầu tất yếu, gắn với chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp. Đặc biệt trong bối cảnh các thị trường lớn như châu Âu, Hoa Kỳ ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về phát thải carbon, việc sử dụng năng lượng hiệu quả và thân thiện môi trường trở thành điều kiện bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Doanh nghiệp chủ động tiết kiệm điện, phát triển năng lượng tái tạo

Trước áp lực chi phí và yêu cầu chuyển đổi xanh, nhiều doanh nghiệp trong các KCN của Quảng Ninh đã chủ động triển khai các giải pháp tiết kiệm điện và sử dụng năng lượng tái tạo. Tại KCN Hải Hà, mô hình điện mặt trời áp mái đang được xem là giải pháp hiệu quả. Công ty TNHH Công nghệ kỹ thuật Ngân Hà đã đầu tư dự án điện mặt trời với tổng vốn khoảng 100 tỷ đồng, lắp đặt trên diện tích hơn 160.000m² mái nhà xưởng, với công suất trên 20.000kW. Hệ thống này có thể đáp ứng khoảng 30% nhu cầu điện năng của doanh nghiệp.

Theo đại diện doanh nghiệp, việc sử dụng điện mặt trời không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn đáp ứng các yêu cầu về phát thải carbon từ các thị trường xuất khẩu. Đây là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Không chỉ riêng một đơn vị, nhiều doanh nghiệp khác cũng đang tận dụng diện tích mái nhà xưởng để phát triển năng lượng tái tạo. Với mức hấp thụ bức xạ mặt trời khoảng 4,58kWh/m²/ngày, tiềm năng phát điện từ mái nhà trong các KCN là rất lớn, có thể tạo ra hàng triệu KWh điện mỗi ngày nếu được khai thác hiệu quả.

Bên cạnh việc phát triển điện mặt trời, các doanh nghiệp có mức tiêu hao năng lượng lớn cũng chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất phù hợp với đơn hàng, tối ưu hóa quy trình vận hành nhằm tiết kiệm điện. Việc lắp đặt hệ thống đo đếm, giám sát tiêu thụ điện năng theo từng khu vực, dây chuyền sản xuất giúp doanh nghiệp kiểm soát và điều chỉnh kịp thời.

Ngoài ra, các đơn vị cũng hạn chế sử dụng đồng thời các thiết bị tiêu thụ điện lớn vào giờ cao điểm, đồng thời xây dựng phương án quản lý phụ tải phù hợp với quy mô và đặc thù sản xuất. Ông Lê Đình Thảo, Giám đốc Nhà máy dầu thực vật Cái Lân, cho biết tiết kiệm điện cần được xác định là chiến lược dài hạn. Việc sử dụng năng lượng hiệu quả sẽ quyết định khả năng cạnh tranh và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong tương lai. Hằng năm, đơn vị đều thuê đơn vị tư vấn chuyên sâu để đánh giá và đưa ra giải pháp tiết kiệm điện cho toàn bộ quy trình sản xuất.

Công nhân vận hành dây chuyền sản xuất tại Nhà máy Jinko Solar 2 (KCN Sông Khoai). Ảnh Quangninh.gov.

Đồng bộ giải pháp quản lý, thúc đẩy sử dụng năng lượng hiệu quả

Trước tình hình giá điện có xu hướng gia tăng và nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao trong các thời điểm cao điểm, ngày 24/3/2026, Ban Quản lý KKT tỉnh đã ban hành Văn bản số 854/BQLKKT-QHXD gửi các chủ đầu tư KCN và nhà đầu tư thứ cấp về việc tăng cường sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả. Theo đó, các chủ đầu tư và doanh nghiệp được đề nghị đẩy mạnh công tác tuyên truyền nội bộ nhằm nâng cao nhận thức của người lao động về việc sử dụng điện tiết kiệm. Nội dung này được lồng ghép vào quy trình vận hành sản xuất, nội quy lao động cũng như các tiêu chí đánh giá thi đua trong đơn vị.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với Công ty Điện lực Quảng Ninh và các đơn vị liên quan để cập nhật kịp thời tình hình cung ứng điện, đặc biệt trong các thời điểm cao điểm. Trên cơ sở đó, chủ động xây dựng phương án tổ chức sản xuất linh hoạt, điều chỉnh kế hoạch sản xuất phù hợp với khả năng cung ứng điện, ưu tiên bố trí các hoạt động tiêu thụ điện lớn vào giờ thấp điểm.

Một giải pháp quan trọng khác là rà soát, đánh giá hiện trạng sử dụng năng lượng tại từng doanh nghiệp, từ đó xây dựng kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả theo quy định. Đồng thời, các doanh nghiệp cần đầu tư cải tiến dây chuyền công nghệ, thay thế thiết bị lạc hậu bằng thiết bị có hiệu suất cao, tiết kiệm điện và ứng dụng tự động hóa trong quản lý, vận hành.

Theo ông Trương Mạnh Hùng, Trưởng Ban Quản lý KKT tỉnh, Quảng Ninh đang thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi năng lượng theo hướng tăng trưởng xanh, giảm dần phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch, đồng thời tập trung phát triển các nguồn năng lượng sạch như điện gió và điện khí LNG. Đây là giải pháp quan trọng nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và hướng tới phát triển bền vững.

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang trở thành xu thế tất yếu, việc tiết kiệm điện và sử dụng năng lượng hiệu quả không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí mà còn góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao giá trị sản phẩm, đặc biệt đối với các ngành liên quan đến nông nghiệp, chế biến thực phẩm và xuất khẩu.

Với sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp, Quảng Ninh đang từng bước xây dựng mô hình KCN, KKT xanh, sử dụng năng lượng hiệu quả, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững, hài hòa giữa phát triển công nghiệp và bảo vệ môi trường trong giai đoạn mới.