Kinh tế biên giới Lâm Đồng: Thực trạng trầm lắng và kỳ vọng bứt phá từ hạ tầng

Hoạt động thương mại tại hai cửa khẩu trọng yếu là Bu Prăng và Đắk Peur chủ yếu tập trung vào xuất nhập khẩu chính ngạch với các mặt hàng nông sản thô, gỗ xẻ, dăm gỗ, củi và hàng tiêu dùng thiết yếu

Thực trạng giao thương: Quy mô còn khiêm tốn

Hoạt động thương mại tại hai cửa khẩu trọng yếu là Bu Prăng và Đắk Peur chủ yếu tập trung vào xuất nhập khẩu chính ngạch với các mặt hàng nông sản thô, gỗ xẻ, dăm gỗ, củi và hàng tiêu dùng thiết yếu. Tuy nhiên, dữ liệu thống kê qua các năm cho thấy một xu hướng biến động không ổn định và quy mô trao đổi vẫn còn khá nhỏ bé so với tiềm năng.

Cụ thể, kim ngạch nhập khẩu luôn chiếm tỷ trọng lớn nhưng đang có dấu hiệu sụt giảm dần. Nếu như năm 2021, kim ngạch nhập khẩu đạt mức 4.562.421 USD thì đến năm 2024 chỉ còn 3.420.676 USD, trước khi hồi phục nhẹ lên 3.657.245 USD vào năm 2025. Ngược lại, kim ngạch xuất khẩu có sự tăng trưởng tích cực từ 974.661 USD (năm 2021) lên mức đỉnh 2.024.153 USD vào năm 2024, nhưng sau đó lại giảm xuống còn 1.538.598 USD vào năm 2025.

Đáng chú ý, hoạt động trao đổi cư dân biên giới dù có diễn ra nhưng giá trị không đáng kể và thiếu tính ổn định. Kim ngạch xuất khẩu của cư dân biên giới đạt cao nhất vào năm 2023 với 1.585.699 USD, nhưng đã giảm mạnh xuống chỉ còn 539.557 USD vào năm 2025. Về lưu lượng phương tiện, số lượng xe xuất nhập cảnh cũng biến động mạnh, từ 2.397 chiếc năm 2024 xuống còn 1.424 chiếc vào năm 2025.

Những "nút thắt" kìm hãm sự phát triển

Nguyên nhân dẫn đến sự trầm lắng này xuất phát từ cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan. Trước hết, dân cư tại khu vực hai bên biên giới còn thưa thớt, đời sống còn nhiều khó khăn, dẫn đến sức mua và nhu cầu trao đổi hàng hóa thấp. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất nằm ở hệ thống hạ tầng và cơ chế quản lý.

Cả hai cửa khẩu Bu Prăng và Đắk Peur hiện vẫn chưa có Ban quản lý cửa khẩu biên giới đất liền theo quy định. Tại cửa khẩu Đắk Peur, dù đã được quy hoạch nhưng hạ tầng cơ sở và việc phân khu chức năng vẫn chưa được đầu tư đồng bộ theo các Nghị định hiện hành. Nghiêm trọng hơn, cửa khẩu này chưa nằm trong danh sách các cặp cửa khẩu cho phép phương tiện vận tải qua lại theo Hiệp định vận tải đường bộ Việt Nam - Campuchia, gây trở ngại lớn cho doanh nghiệp và du khách.

Đối với cửa khẩu Bu Prăng, tình hình còn phức tạp hơn khi nằm trong khu vực 49km² chưa được quy hoạch tổng thể, dẫn đến việc xác định phạm vi khu vực cửa khẩu gặp nhiều lúng túng. Hệ quả là các dịch vụ hỗ trợ thương mại như bãi đỗ xe, khu vực trung chuyển hàng hóa cho cư dân vẫn còn là "khoảng trống".

Hướng đi cho tương lai: Nâng cấp và kết nối

Để phá vỡ thế bế tắc, Sở Công Thương đã đưa ra những kiến nghị mang tính chiến lược. Trọng tâm là đề xuất Chính phủ sớm nâng cấp cửa khẩu Đắk Peur từ cửa khẩu chính lên cửa khẩu quốc tế. Việc nâng cấp này không chỉ thay đổi vị thế của cửa khẩu mà còn mở ra cơ hội thu hút đầu tư và thúc đẩy du lịch, khám chữa bệnh xuyên biên giới.

Bên cạnh đó, việc ưu tiên nguồn vốn để hoàn thiện hạ tầng giao thông và dịch vụ thương mại tại cả hai cửa khẩu là yêu cầu cấp thiết. Lâm Đồng cũng kỳ vọng vào sự phối hợp từ Bộ Ngoại giao trong việc đàm phán với phía Campuchia để đồng bộ hóa hạ tầng giao thông phía bạn, tạo nên một hành lang thương mại thông suốt.

Cuối cùng, để tạo ra sức bật mới, các địa phương biên giới cần chủ động nghiên cứu xây dựng các công trình điểm nhấn kiến trúc và tổ chức các sự kiện văn hóa, thương mại quy mô quốc gia. Đây sẽ là "thỏi nam châm" thu hút khách du lịch từ Campuchia, từ đó thúc đẩy tiêu dùng và tạo đà cho kinh tế biên giới phát triển sôi động hơn trong giai đoạn tới, tầm nhìn đến năm 2030./.