Nhật Bản thay đổi chính sách lúa gạo theo hướng sản xuất dựa trên nhu cầu. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN

Ngày 3/4, Chính phủ Nhật Bản thông báo chuyển sang thúc đẩy sản xuất lúa gạo phù hợp với nhu cầu thực tế, đồng thời triển khai các biện pháp mới nhằm ngăn ngừa tình trạng thiếu hụt. Động thái này đánh dấu sự chuyển hướng chính sách từ việc đẩy mạnh sản lượng vốn được áp dụng để đối phó với tình trạng giá gạo tăng cao trong những năm gần đây.

Tại cuộc họp Nội các cùng ngày, Chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi đã phê duyệt dự thảo sửa đổi Luật về cung cấp ổn định và giá cả các loại lương thực thiết yếu để trình lên Quốc hội. Mục tiêu trọng tâm của dự luật là ngăn chặn tình trạng dư thừa sản lượng.

Đây là thay đổi mới nhất trong chính sách lương thực của Nhật Bản. Trước đó, người tiền nhiệm của bà Takaichi là ông Shigeru Ishiba vào tháng 8/2025 từng cam kết tăng sản lượng và mở rộng xuất khẩu nhằm chấm dứt việc kiểm soát sản xuất. Kể từ khi nhậm chức vào tháng 10 năm ngoái, Thủ tướng Takaichi đã dần thay đổi lộ trình này trước những lo ngại từ đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền về việc giá gạo có thể sụt giảm do cung vượt cầu, gây ảnh hưởng đến nông dân - nhóm cử tri ủng hộ then chốt của đảng.

Phát biểu tại cuộc họp báo, Bộ trưởng Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Norikazu Suzuki cho biết Chính phủ sẽ bãi bỏ các điều khoản điều chỉnh sản xuất dựa trên giả định nhu cầu gạo sụt giảm, thay vào đó là nỗ lực thúc đẩy tiêu thụ.

Dự luật mới quy định Chính phủ sẽ thúc đẩy sản xuất đáp ứng nhu cầu và các nhà sản xuất cần chủ động nỗ lực hướng tới mục tiêu đó. Tuy nhiên, việc tăng sản lượng vẫn được tính đến nếu nhu cầu trong nước hoặc xuất khẩu tăng lên.

Chính sách lương thực của Nhật Bản đã bị giám sát chặt chẽ sau cuộc khủng hoảng lúa gạo bắt đầu từ mùa Hè năm 2024. Nguyên nhân được cho là do sai sót trong dự báo nhu cầu, sự gia tăng đột biến của khách du lịch quốc tế và tình trạng nắng nóng kéo dài.

Để ngăn chặn nguy cơ thiếu hụt trong tương lai, dự luật sửa đổi yêu cầu các doanh nghiệp thực phẩm phải báo cáo định kỳ về mức dự trữ và giá giao dịch. Ngoài kho dự trữ của Chính phủ, các công ty tư nhân lớn bắt buộc phải thiết lập kho dự trữ gạo. Trong tổng số 1 triệu tấn gạo dự trữ mục tiêu, khối tư nhân sẽ chịu trách nhiệm đảm bảo 200.000 tấn. Chính phủ sẽ đưa ra cảnh báo hoặc công khai danh tính các đơn vị không tuân thủ lệnh xả hàng khi xảy ra thiếu hụt nguồn cung.