Lâm Đồng rà soát, đề xuất nâng cấp hệ thống kênh tưới nội đồng tại 4 xã

Đập dâng Tà Pao trên sông La Ngà cung cấp nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp tại khu vực; việc nâng cấp hệ thống kênh tưới nội đồng được đề xuất nhằm hạn chế thất thoát, nâng cao hiệu quả dẫn nước đến đồng ruộng - Ảnh minh họa

Việc kiên cố hóa kênh mương được xác định là giải pháp cần thiết nhằm hạn chế thất thoát nước, chủ động tưới tiêu và ổn định sản xuất cho người dân.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, khu vực 4 xã Nam Thành, Đức Linh, Nghị Đức và Tánh Linh là vùng trọng điểm sản xuất nông nghiệp, chuyên canh lúa nước, cây trồng cạn và hoa màu. Tổng diện tích đất canh tác toàn vùng ước tính khoảng 25.000 ha, đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh lương thực và phát triển kinh tế nông thôn.

Nguồn nước tưới tại khu vực chủ yếu phụ thuộc vào dòng chảy lưu vực sông La Ngà và hệ thống công trình thủy lợi đầu mối đập dâng Tà Pao. Trong khi các công trình đầu mối và phần lớn tuyến kênh chính đã được đầu tư, phát huy hiệu quả, hệ thống kênh tưới nội đồng do UBND cấp xã quản lý vẫn còn nhiều bất cập.

Kênh đất xuống cấp, thất thoát nước lớn

Theo kết quả kiểm tra thực địa ngày 24-25/9/2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Tài chính và chính quyền các địa phương, khoảng 40 km kênh đất nội đồng tại 4 xã đang phục vụ tưới cho khoảng 2.100 ha lúa nước và hoa màu. Phần lớn các tuyến kênh chưa được kiên cố hóa hoặc đã xuống cấp nghiêm trọng sau nhiều năm khai thác.

Tình trạng xói lở mái kênh, bồi lấp lòng dẫn, sụt lún cục bộ và rò rỉ nước diễn ra phổ biến. Do kết cấu chủ yếu bằng đất, một số tuyến kênh có tỷ lệ thất thoát nước lên tới 35-40%. Điều này khiến việc phân phối nước thiếu đồng đều, xảy ra tình trạng đầu nguồn có nước nhưng cuối nguồn lại thiếu nghiêm trọng, ảnh hưởng đến lịch thời vụ và năng suất cây trồng.

Khó khăn càng đáng lo ngại trong bối cảnh thời tiết biến đổi thất thường. Theo báo cáo, gần một thập kỷ qua, mùa mưa tại khu vực có xu hướng tập trung chủ yếu trong các tháng 8, 9 và 10; thời gian mùa khô kéo dài, khiến nguồn nước mặt trên sông, suối suy giảm, nước ngầm cũng bị ảnh hưởng. Nguy cơ El Niño tiếp tục tác động trong các tháng đầu năm 2027 đặt ra yêu cầu cấp thiết về sử dụng và phân phối nguồn nước hiệu quả.

Khoảng 40 km kênh cần được đầu tư, nâng cấp

Qua rà soát, xã Nam Thành có khoảng 12 km kênh đất tại khu vực cánh đồng từ lô 10 đến lô 16, thôn 8 và cánh đồng Đương Ông Chắt. Hệ thống này phục vụ tưới cho khoảng 600 ha lúa nước và hoa màu. Các tuyến kênh đã xuống cấp, không đáp ứng đầy đủ nhu cầu dẫn nước, nhất là trong mùa khô.

Tại xã Tánh Linh, khoảng 8 km kênh đất thuộc các cánh đồng Đồng Lớn, Đồng Bàu Lương và Đồng Lạc Hóa đang phục vụ khoảng 400 ha lúa nước. Tình trạng bồi lấp, sạt lở và thất thoát nước khiến việc cấp nước phục vụ sản xuất thường xuyên gặp khó khăn.

Xã Nghị Đức có khoảng 7 km kênh đất tại khu vực cống Cây Xi, thuộc thôn 1, thôn 3 và khu vực đập tràn Suối Chùa, thuộc thôn Đức Phú 1, Đức Phú 2. Các tuyến kênh này phục vụ khoảng 300 ha đất sản xuất nông nghiệp, nhưng khả năng dẫn nước đã suy giảm sau thời gian dài khai thác.

Trong khi đó, xã Đức Linh có khoảng 13 km kênh nội đồng thuộc hệ thống kênh trạm bơm Võ Xu, tại các khu vực bàu Sen Rừng, bàu Ông Liễu và bàu Sấu. Hệ thống phục vụ khoảng 800 ha đất sản xuất nông nghiệp, song hiện cũng gặp tình trạng xói lở, bồi lấp và rò rỉ nước nghiêm trọng.

Việc đầu tư kiên cố hóa các tuyến kênh được kỳ vọng sẽ nâng cao khả năng dẫn nước, giảm thất thoát, bảo đảm nguồn tưới theo lịch thời vụ, góp phần ổn định năng suất, sản lượng và thu nhập của người dân.

Hoàn thiện thủ tục đầu tư, cân đối nguồn vốn

Trước thực trạng trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị UBND tỉnh giao UBND các xã Nam Thành, Đức Linh, Nghị Đức và Tánh Linh khẩn trương khảo sát thực địa, lập hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư sửa chữa, nâng cấp hệ thống kênh mương nội đồng theo đúng quy định về đầu tư công.

Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp, hướng dẫn các địa phương về chuyên môn, kỹ thuật trong quá trình khảo sát, lập hồ sơ và thiết kế công trình, bảo đảm kết nối đồng bộ với hệ thống thủy lợi chung. Sở Tài chính được giao hướng dẫn hoàn thiện thủ tục đầu tư, đồng thời tham mưu UBND tỉnh xem xét cân đối, bố trí vốn đầu tư công hoặc các nguồn vốn hợp pháp khác khi dự án đủ điều kiện.

Việc nâng cấp hệ thống kênh tưới nội đồng không chỉ giải quyết những bất cập trong phân phối nước hiện nay mà còn góp phần tăng khả năng ứng phó với hạn hán, thiếu nước, bảo vệ sản xuất nông nghiệp tại các địa phương trong thời gian tới./.