Hạt gạo làng ta – Bài thơ rất hữu cơ của Trần Đăng Khoa

Cách đây không lâu, tôi có gọi điện cho Nhà thơ Trần Đăng Khoa và nêu nhận xét của mình. Nhà thơ cười: Nhà báo bây giờ truyền thông về nông nghiệp hữu cơ mà nhận xét bài thơ Hạt gạo làng ta của tôi là rất hữu cơ, quả là tôi thấy vui lắm, chẳng khác nào được ăn bát cơm thơm mùa gặt trên cánh đồng quê hương Quốc Tuấn thủa nào.

Tôi mãi nhớ chuyến đi Lai Châu cùng Doanh nhân Bùi Thị Hạnh Hiếu, TGĐ Công ty Bảo Minh tìm đồng đất để thực hiện dự án trồng cấy 200 héc ta lúa hữu cơ. TSKH. Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam cùng đoàn công tác bôn ba đến các huyện Tam Đường, Phong Thổ (Lai Châu)… tìm tới tận các chân ruộng để khảo sát. Nhà khoa học, sau khi nhìn nguồn nước, quan sát các thửa ruộng đều lắc đầu, đi tiếp. Sau này tôi mới hiểu, vùng đất ấy đã bị ô nhiễm nguồn nước do dùng nhiều phân bón hóa học, thuốc trừ sâu. Nhưng khi qua một khu ruộng ở Phong Thổ, ông cười vui và chỉ cho tôi một con cua đang bò lên một gốc rạ xâm xấp nước. Gần đó, có mấy chú cá cờ tung tăng bơi lội. TSKH. Hà Phúc Mịch giảng giải: Đây là chân ruộng có thể cải tạo, sớm đưa vào trồng cấy lúa hữu cơ vì đất và nước chưa bị ô nhiễm. Nhìn những sinh vật như con cua đang ngoi lên kia, con cá cờ đang bơi lội kia có thể thấy đất và nước không bị ô nhiễm.

Bất chợt tôi nghĩ đến bài thơ Hạt gạo làng ta của Nhà thơ Trần Đăng Khoa có đoạn:

Hạt gạo làng ta

Có bão tháng bảy

Có mưa tháng ba

Giọt mồ hôi sa

Những trưa tháng sáu

Nước như ai nấu

Chết cả cá cờ

Cua ngoi lên bờ

Mẹ em xuống cấy...

Ngày còn ngồi trên ghế nhà trường, tôi đã được cô giáo giảng: “Hạt gạo làng ta” là hình ảnh mang tính biểu tượng, hạt gạo hay cũng chính là những hạt ngọc của quê hương. Qua bài thơ, Trần Đăng Khoa gửi gắm sự biết ơn đến những người nông dân hai sương một nắng, chân lấm tay bùn để làm ra những hạt gạo quý giá…

Cùng thế hệ và cùng sinh ra, lớn lên ở vùng châu thổ sông Hồng màu mỡ tuổi thơ ngày ấy chỉ mong được ăn một bát cơm đầy, tôi càng thấu từng câu của nhà thơ mới 11 tuổi . Ngày hè nắng lửa, tôi cũng từng như nhà thơ đi gánh phân ra đồng, tát nước gầu giai nên càng trân quý từng hạt gạo củ khoai, thấm mồ hôi người trồng cấy.

Nhà thơ Trần Đăng Khoa. Ảnh TL

Hôm nay bôn ba tìm kiếm vùng đất để trồng lúa hữu cơ, tôi thầm đọc bài thơ Hạt gạo làng ta và nghĩ rằng đó là bài thơ hữu cơ nhất.

Bài thơ có đoạn:

Hạt gạo làng ta

Có công các bạn

Sớm nào chống hạn

Vục mẻ miệng gàu

Trưa nào bắt sâu

Lúa cao rát mặt

Chiều nào gánh phân

Quang trành quết đất

Rõ ràng cách canh tác cũng thật hữu cơ: Bắt sâu hại lúa, gánh phân chuồng, phân xanh hữu cơ bón lúa. Và những cây lúa ấy được nuôi dưỡng bằng hạt phù sa của sông Kinh Thầy. Cánh đồng lúa ấy chắc hẳn là những cánh đồng lúa hữu cơ. Hạt gạo gửi ra chiến trường cho người chiến sĩ cũng là hạt gạo hữu cơ đúng nghĩa.

Trên đường về, tôi nêu suy nghĩ của mình với TSKH. Hà Phúc Mịch, người cũng rất yêu văn chương. Ông gật gù, rồi bảo: "Lúc nào viết nhé. Vui đấy!”

TSKH. Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam cùng đoàn công tác đến các huyện Tam Đường, Phong Thổ (Lai Châu) tìm tới tận các chân ruộng khảo sát trồng lúa hữu cơ. Ảnh Trung Hiền

Cách đây không lâu, tôi có gọi điện cho Nhà thơ Trần Đăng Khoa và nêu nhận xét của mình. Nhà thơ cười: Nhà báo bây giờ truyền thông về nông nghiệp hữu cơ mà nhận xét bài thơ ấy của tôi là rất hữu cơ, quả là tôi thấy vui lắm, chẳng khác nào được ăn bát cơn thơm mùa gặt trên cánh đồng quê hương Quốc Tuấn thủa nào.

Hạt gạo làng ta

Kính tặng chú Xuân Diệu

Hạt gạo làng ta

Có vị phù sa

Của sông Kinh Thầy

Có hương sen thơm

Trong hồ nước đầy

Có lời mẹ hát

Ngọt bùi đắng cay…

Hạt gạo làng ta

Có bão tháng bảy

Có mưa tháng ba

Giọt mồ hôi sa

Những trưa tháng sáu

Nước như ai nấu

Chết cả cá cờ

Cua ngoi lên bờ

Mẹ em xuống cấy...

Hạt gạo làng ta

Những năm bom Mỹ

Trút trên mái nhà

Những năm cây súng

Theo người đi xa

Những năm băng đạn

Vàng như lúa đồng

Bát cơm mùa gặt

Thơm hào giao thông…

Hạt gạo làng ta

Có công các bạn

Sớm nào chống hạn

Vục mẻ miệng gàu

Trưa nào bắt sâu

Lúa cao rát mặt

Chiều nào gánh phân

Quang trành quết đất

Hạt gạo làng ta

Gửi ra tiền tuyến

Gửi về phương xa

Em vui em hát

Hạt vàng làng ta…

Trần Đăng Khoa sinh năm 1958, quê ở Ðiền Trì, xã Quốc Tuấn, huyện Nam Thanh, Hải Dương. Ông được biết đến vai trò là một nhà thơ, nhà báo, biên tập viên của Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng là một thần đồng thơ văn, lên tám tuổi đã có thơ được đăng báo. Năm 1968, khi mới chỉ mười tuổi, tập thơ đầu tay là “Từ góc sân nhà em” được NXB Kim Đồng cho xuất bản. Ông ba lần được tặng giải thưởng thơ của báo Thiếu niên Tiền phong (các năm 1968, 1969, 1971), Giải nhất báo Văn nghệ (1982) và Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (năm 2000). Một số tác phẩm tiêu biểu của ông: Từ góc sân nhà em (thơ, 1968) Góc sân và khoảng trời (thơ, 1968) Thơ Trần Ðăng Khoa (tập 1, 1970) Khúc hát người anh hùng (trường ca, 1974) Trường ca Giông bão (trường ca, 1983) Chân dung và đối thoại (tiểu luận phê bình, 1998)...

Trần Đăng Khoa sinh năm 1958, quê ở Ðiền Trì, xã Quốc Tuấn, huyện Nam Thanh, Hải Dương. Ông được biết đến vai trò là một nhà thơ, nhà báo, biên tập viên của Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng là một thần đồng thơ văn, lên tám tuổi đã có thơ được đăng báo. Năm 1968, khi mới chỉ mười tuổi, tập thơ đầu tay là “Từ góc sân nhà em” được NXB Kim Đồng cho xuất bản. Ông ba lần được tặng giải thưởng thơ của báo Thiếu niên Tiền phong (các năm 1968, 1969, 1971), Giải nhất báo Văn nghệ (1982) và Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (năm 2000).

Một số tác phẩm tiêu biểu của ông:

Từ góc sân nhà em (thơ, 1968)

Góc sân và khoảng trời (thơ, 1968)

Thơ Trần Ðăng Khoa (tập 1, 1970)

Khúc hát người anh hùng (trường ca, 1974)

Trường ca Giông bão (trường ca, 1983)

Chân dung và đối thoại (tiểu luận phê bình, 1998)...

Bài liên quan

CÁC TIN BÀI KHÁC

Kiểm tra việc chấp hành về bảo vệ môi trường đối với 5 đơn vị chăn nuôi

Pháp lý 24/08/2026 11:09

Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng vừa ra Quyết định kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường đối với một số Công ty và HTX xã chăn nuôi.

Lâm Đồng: Cảnh báo hàng loạt sản phẩm phân bón, thuốc BVTV không đạt chất lượng

Pháp lý 24/08/2026 09:44

Chi cục Trồng trọt và BVTV tỉnh Lâm Đồng vừa có thông báo sản phẩm phân bón, thuốc BVTV không đạt chất lượng gửi đến UBND các xã, phường, đặc khu Phú Quý biết và thực hiện tốt công tác quản lý vật tư nông nghiệp tại địa phương.

Nghệ An giao hơn 10 ha đất cho dự án đường dây 500kV mạch kép

Chính sách 24/08/2026 09:10

UBND tỉnh Nghệ An cho phép Công ty TNHH Năng lượng xanh Việt Lào thuê hơn 10ha đất để thực hiện dự án Đường dây 500kV mạch kép ĐG Phila - Trạm cắt 500kV Nam Cấm. Đây là một bước đi chiến lược trong việc hiện thực hóa bản đồ an ninh năng lượng và thúc đẩy dòng chảy năng lượng tái tạo xuyên biên giới.

Trao sinh kế cho mẹ, tiếp sức con đến trường

Chính sách 24/08/2026 09:09

Hỗ trợ sinh kế và hỗ trợ giáo dục có mối quan hệ chặt chẽ, khi người mẹ có điều kiện ổn định cuộc sống, trẻ em sẽ có thêm cơ hội học tập và phát triển tốt hơn..

Khám sức khỏe miễn phí - Chung tay vì sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững

Chính sách 24/08/2026 09:05

Ngày 22/8, BV Trường ĐH Y - Dược Huế phối hợp với UBND xã Chân Mây – Lăng Cô và TT Y tế Phú Lộc tổ chức khám sức khỏe, khám sàng lọc miễn phí cho người dân...

Đồng Tháp: Buôn bán phân bón giả, doanh nghiệp bị phạt 240 triệu đồng

Pháp lý 24/08/2026 09:02

Một doanh nghiệp kinh doanh vật tư nông nghiệp tại xã Phong Hòa, tỉnh Đồng Tháp vừa bị xử phạt 240 triệu đồng sau khi lực lượng chức năng phát hiện lô phân bón giả về giá trị sử dụng, công dụng.

Phát hiện 26,5 tấn gạo nhập khẩu không có nhãn phụ tiếng Việt

Pháp lý 23/08/2026 13:44

Kiểm tra một xe tải đang dừng trên Quốc lộ 80, lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Đồng Tháp phát hiện 530 bao gạo nhập khẩu từ Ấn Độ, tổng trọng lượng 26,5 tấn, trên bao bì chỉ có thông tin bằng tiếng nước ngoài.

Nghệ An phê duyệt mỏ khai thác cát, sỏi hơn 8ha vào khu vực không đấu giá, phục vụ dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy

Chính sách 23/08/2026 13:29

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Nguyễn Văn Đệ vừa ký, ban hành Quyết định số 3804/QĐ-UBND ngày 20/8/2026 về việt phê duyệt khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản.

Yêu cầu thu hồi vị thuốc cổ truyền Ngưu tất chích rượu vi phạm chất lượng

Pháp lý 23/08/2026 13:17

Sở Y tế tỉnh Lâm Đồng vừa thông báo yêu cầu các cơ sở kinh doanh, khám chữa bệnh trên địa bàn dừng ngay việc kinh doanh, buôn bán và sử dụng một lô vị thuốc cổ truyền Ngưu tất chích rượu do vi phạm chất lượng. Các đơn vị phải biệt trữ sản phẩm còn tồn, rà soát quá trình mua bán, sử dụng và thực hiện thu hồi theo quy định.

Tăng cường cung ứng vật tư nông nghiệp chất lượng cho người dân

Chính sách 22/08/2026 16:20

Trước kiến nghị của cử tri xã Sơn Điền về việc trên địa bàn chưa có điểm cung ứng vật tư nông nghiệp thực sự uy tín, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cho biết, địa phương hiện đã có các cơ sở được cấp phép kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật. Đồng thời, ngành chức năng đang yêu cầu địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát và nghiên cứu phát triển điểm cung ứng vật tư nông nghiệp bảo đảm chất lượng.

Quảng Ninh: Phát hiện vụ vận chuyển 120 con gà không rõ nguồn gốc.

Pháp lý 21/08/2026 15:21

Lực lượng chức năng đã phát hiện 1 phụ nữ điều khiển xe ô tô vận chuyển 20 lồng nhựa, chứa tổng cộng 120 con gà không rõ nguồn gốc.

Kiểm tra việc chấp hành pháp luật về môi trường tại Trại gà Lộc Quảng

Pháp lý 21/08/2026 15:11

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành quyết định thành lập Đoàn kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường tại Trại gà Lộc Quảng của Công ty Cổ phần Phát triển Nông nghiệp Công nghệ cao DHN Lâm Đồng.

XEM THÊM