Hạt gạo làng ta – Bài thơ rất hữu cơ của Trần Đăng Khoa

Cách đây không lâu, tôi có gọi điện cho Nhà thơ Trần Đăng Khoa và nêu nhận xét của mình. Nhà thơ cười: Nhà báo bây giờ truyền thông về nông nghiệp hữu cơ mà nhận xét bài thơ Hạt gạo làng ta của tôi là rất hữu cơ, quả là tôi thấy vui lắm, chẳng khác nào được ăn bát cơm thơm mùa gặt trên cánh đồng quê hương Quốc Tuấn thủa nào.

Tôi mãi nhớ chuyến đi Lai Châu cùng Doanh nhân Bùi Thị Hạnh Hiếu, TGĐ Công ty Bảo Minh tìm đồng đất để thực hiện dự án trồng cấy 200 héc ta lúa hữu cơ. TSKH. Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam cùng đoàn công tác bôn ba đến các huyện Tam Đường, Phong Thổ (Lai Châu)… tìm tới tận các chân ruộng để khảo sát. Nhà khoa học, sau khi nhìn nguồn nước, quan sát các thửa ruộng đều lắc đầu, đi tiếp. Sau này tôi mới hiểu, vùng đất ấy đã bị ô nhiễm nguồn nước do dùng nhiều phân bón hóa học, thuốc trừ sâu. Nhưng khi qua một khu ruộng ở Phong Thổ, ông cười vui và chỉ cho tôi một con cua đang bò lên một gốc rạ xâm xấp nước. Gần đó, có mấy chú cá cờ tung tăng bơi lội. TSKH. Hà Phúc Mịch giảng giải: Đây là chân ruộng có thể cải tạo, sớm đưa vào trồng cấy lúa hữu cơ vì đất và nước chưa bị ô nhiễm. Nhìn những sinh vật như con cua đang ngoi lên kia, con cá cờ đang bơi lội kia có thể thấy đất và nước không bị ô nhiễm.

Bất chợt tôi nghĩ đến bài thơ Hạt gạo làng ta của Nhà thơ Trần Đăng Khoa có đoạn:

Hạt gạo làng ta

Có bão tháng bảy

Có mưa tháng ba

Giọt mồ hôi sa

Những trưa tháng sáu

Nước như ai nấu

Chết cả cá cờ

Cua ngoi lên bờ

Mẹ em xuống cấy...

Ngày còn ngồi trên ghế nhà trường, tôi đã được cô giáo giảng: “Hạt gạo làng ta” là hình ảnh mang tính biểu tượng, hạt gạo hay cũng chính là những hạt ngọc của quê hương. Qua bài thơ, Trần Đăng Khoa gửi gắm sự biết ơn đến những người nông dân hai sương một nắng, chân lấm tay bùn để làm ra những hạt gạo quý giá…

Cùng thế hệ và cùng sinh ra, lớn lên ở vùng châu thổ sông Hồng màu mỡ tuổi thơ ngày ấy chỉ mong được ăn một bát cơm đầy, tôi càng thấu từng câu của nhà thơ mới 11 tuổi . Ngày hè nắng lửa, tôi cũng từng như nhà thơ đi gánh phân ra đồng, tát nước gầu giai nên càng trân quý từng hạt gạo củ khoai, thấm mồ hôi người trồng cấy.

Nhà thơ Trần Đăng Khoa. Ảnh TL

Hôm nay bôn ba tìm kiếm vùng đất để trồng lúa hữu cơ, tôi thầm đọc bài thơ Hạt gạo làng ta và nghĩ rằng đó là bài thơ hữu cơ nhất.

Bài thơ có đoạn:

Hạt gạo làng ta

Có công các bạn

Sớm nào chống hạn

Vục mẻ miệng gàu

Trưa nào bắt sâu

Lúa cao rát mặt

Chiều nào gánh phân

Quang trành quết đất

Rõ ràng cách canh tác cũng thật hữu cơ: Bắt sâu hại lúa, gánh phân chuồng, phân xanh hữu cơ bón lúa. Và những cây lúa ấy được nuôi dưỡng bằng hạt phù sa của sông Kinh Thầy. Cánh đồng lúa ấy chắc hẳn là những cánh đồng lúa hữu cơ. Hạt gạo gửi ra chiến trường cho người chiến sĩ cũng là hạt gạo hữu cơ đúng nghĩa.

Trên đường về, tôi nêu suy nghĩ của mình với TSKH. Hà Phúc Mịch, người cũng rất yêu văn chương. Ông gật gù, rồi bảo: "Lúc nào viết nhé. Vui đấy!”

TSKH. Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam cùng đoàn công tác đến các huyện Tam Đường, Phong Thổ (Lai Châu) tìm tới tận các chân ruộng khảo sát trồng lúa hữu cơ. Ảnh Trung Hiền

Cách đây không lâu, tôi có gọi điện cho Nhà thơ Trần Đăng Khoa và nêu nhận xét của mình. Nhà thơ cười: Nhà báo bây giờ truyền thông về nông nghiệp hữu cơ mà nhận xét bài thơ ấy của tôi là rất hữu cơ, quả là tôi thấy vui lắm, chẳng khác nào được ăn bát cơn thơm mùa gặt trên cánh đồng quê hương Quốc Tuấn thủa nào.

Hạt gạo làng ta

Kính tặng chú Xuân Diệu

Hạt gạo làng ta

Có vị phù sa

Của sông Kinh Thầy

Có hương sen thơm

Trong hồ nước đầy

Có lời mẹ hát

Ngọt bùi đắng cay…

Hạt gạo làng ta

Có bão tháng bảy

Có mưa tháng ba

Giọt mồ hôi sa

Những trưa tháng sáu

Nước như ai nấu

Chết cả cá cờ

Cua ngoi lên bờ

Mẹ em xuống cấy...

Hạt gạo làng ta

Những năm bom Mỹ

Trút trên mái nhà

Những năm cây súng

Theo người đi xa

Những năm băng đạn

Vàng như lúa đồng

Bát cơm mùa gặt

Thơm hào giao thông…

Hạt gạo làng ta

Có công các bạn

Sớm nào chống hạn

Vục mẻ miệng gàu

Trưa nào bắt sâu

Lúa cao rát mặt

Chiều nào gánh phân

Quang trành quết đất

Hạt gạo làng ta

Gửi ra tiền tuyến

Gửi về phương xa

Em vui em hát

Hạt vàng làng ta…

Trần Đăng Khoa sinh năm 1958, quê ở Ðiền Trì, xã Quốc Tuấn, huyện Nam Thanh, Hải Dương. Ông được biết đến vai trò là một nhà thơ, nhà báo, biên tập viên của Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng là một thần đồng thơ văn, lên tám tuổi đã có thơ được đăng báo. Năm 1968, khi mới chỉ mười tuổi, tập thơ đầu tay là “Từ góc sân nhà em” được NXB Kim Đồng cho xuất bản. Ông ba lần được tặng giải thưởng thơ của báo Thiếu niên Tiền phong (các năm 1968, 1969, 1971), Giải nhất báo Văn nghệ (1982) và Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (năm 2000). Một số tác phẩm tiêu biểu của ông: Từ góc sân nhà em (thơ, 1968) Góc sân và khoảng trời (thơ, 1968) Thơ Trần Ðăng Khoa (tập 1, 1970) Khúc hát người anh hùng (trường ca, 1974) Trường ca Giông bão (trường ca, 1983) Chân dung và đối thoại (tiểu luận phê bình, 1998)...

Trần Đăng Khoa sinh năm 1958, quê ở Ðiền Trì, xã Quốc Tuấn, huyện Nam Thanh, Hải Dương. Ông được biết đến vai trò là một nhà thơ, nhà báo, biên tập viên của Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng là một thần đồng thơ văn, lên tám tuổi đã có thơ được đăng báo. Năm 1968, khi mới chỉ mười tuổi, tập thơ đầu tay là “Từ góc sân nhà em” được NXB Kim Đồng cho xuất bản. Ông ba lần được tặng giải thưởng thơ của báo Thiếu niên Tiền phong (các năm 1968, 1969, 1971), Giải nhất báo Văn nghệ (1982) và Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (năm 2000).

Một số tác phẩm tiêu biểu của ông:

Từ góc sân nhà em (thơ, 1968)

Góc sân và khoảng trời (thơ, 1968)

Thơ Trần Ðăng Khoa (tập 1, 1970)

Khúc hát người anh hùng (trường ca, 1974)

Trường ca Giông bão (trường ca, 1983)

Chân dung và đối thoại (tiểu luận phê bình, 1998)...

Bài liên quan

CÁC TIN BÀI KHÁC

Khát Vọng Cỏ Dại: Khi nghị lực nở hoa trên sỏi đá

Chính sách 28/02/2026 11:47

Giữa những ồn ào của phố thị, có một cộng đồng mang tên loài cỏ dại thấp bé, khiêm nhường nhưng sức sống bền bỉ đến lạ kỳ. Ở đó, người ta không dùng đôi chân để đi, không dùng đôi tay vẹn tròn để nắm lấy cuộc đời, mà họ dùng "tâm lực" để sưởi ấm cho nhau qua những ngày giông bão.

Khởi tố chủ cơ sở sản xuất giò chả sử dụng hàn the

Pháp lý 28/02/2026 10:38

Nhu cầu tiêu thụ giò, chả tăng mạnh trong những năm gần đây đã khiến thị trường sản xuất, kinh doanh mặt hàng này trở nên sôi động. Tuy nhiên, bên cạnh các cơ sở tuân thủ quy định, vẫn xuất hiện tình trạng sử dụng phụ gia cấm trong chế biến nhằm kéo dài thời gian bảo quản, tạo độ giòn dai cho sản phẩm.

Không khí xuân ấm áp tại Trung tâm Điều dưỡng người tâm thần Quảng Nam

Chính sách 28/02/2026 10:29

Dịp xuân, Trung tâm Điều dưỡng người tâm thần Quảng Nam (TP Đà Nẵng) chỉnh trang cảnh quan, tổ chức nhiều hoạt động vui xuân cho người bệnh không thể về sum họp cùng gia đình.

Tái vi phạm trong lĩnh vực đất đai, một cá nhân ở xã Đắk Sắk bị xử phạt và buộc khôi phục nguyên trạng

Pháp lý 28/02/2026 10:22

UBND xã Đắk Sắk, tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với ông Võ Tá Long (sinh năm 1983, trú thôn Tân Bình) do có hành vi tự ý thay đổi độ dốc, hạ thấp bề mặt đất với diện tích 0,04 ha.

Lào Cai: Cần làm rõ nguồn nước có mầu vàng xả thải ra sông Hồng

Pháp lý 27/02/2026 16:31

Thời gian gần đây người dân trên địa bàn phường Văn Phú, tỉnh Lào Cai bức xúc khi nước thải có màu vàng nhạt nổi bọt trắng và có mùi khét xả thải trực tiếp ra sông Hồng đoạn chân cầu Văn Phú.

Lâm Đồng: Xã Nâm Nung nghiêm cấm mọi hành vi tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng, hủy hoại đất

Pháp lý 27/02/2026 09:42

UBND xã Nâm Nung, tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành Thông báo về việc, yêu cầu các tổ chức và Nhân dân trên địa bàn xã Nâm Nung chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về đất đai.

Lâm Đồng ban hành chính sách hỗ trợ sản xuất VietGAP giai đoạn 2026 - 2030

Chính sách 27/02/2026 09:41

UBND tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành Quyết định quy định về nội dung, mức hỗ trợ và danh mục sản phẩm áp dụng quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt (VietGAP) trong sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản trên địa bàn, giai đoạn 2026 - 2030.

Ngân hàng Chính sách xã hội Đoan Hùng: “Điểm tựa" vững chắc cho mục tiêu giảm nghèo bền vững

Chính sách 26/02/2026 15:42

Với mục tiêu góp phần thực hiện hiệu quả chương trình giảm nghèo bền vững trên địa bàn, Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Đoan Hùng (Phú Thọ) đã triển khai đồng bộ nhiều chương trình tín dụng chính sách. Nguồn vốn ưu đãi tiếp tục khẳng định vai trò là điểm tựa quan trọng, đồng hành cùng người dân phát triển sản xuất, tạo việc làm và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống.

Nhiều tồn tại trong công tác bảo vệ môi trường tại Nhà máy đường MK Bình Thuận

Pháp lý 26/02/2026 14:25

Thanh tra tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành Kết luận thanh tra số 05/KL-TTr, chỉ rõ những mặt đạt được cũng như các tồn tại, hạn chế trong việc chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường của Công ty TNHH MK Sugar Việt Nam. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc đầu tư hạ tầng xử lý chất thải, song doanh nghiệp vẫn cần khắc phục triệt để tình trạng xuống cấp của một số hạng mục để ngăn ngừa rủi ro ô nhiễm.