Hạt gạo làng ta – Bài thơ rất hữu cơ của Trần Đăng Khoa

Cách đây không lâu, tôi có gọi điện cho Nhà thơ Trần Đăng Khoa và nêu nhận xét của mình. Nhà thơ cười: Nhà báo bây giờ truyền thông về nông nghiệp hữu cơ mà nhận xét bài thơ Hạt gạo làng ta của tôi là rất hữu cơ, quả là tôi thấy vui lắm, chẳng khác nào được ăn bát cơm thơm mùa gặt trên cánh đồng quê hương Quốc Tuấn thủa nào.

Tôi mãi nhớ chuyến đi Lai Châu cùng Doanh nhân Bùi Thị Hạnh Hiếu, TGĐ Công ty Bảo Minh tìm đồng đất để thực hiện dự án trồng cấy 200 héc ta lúa hữu cơ. TSKH. Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam cùng đoàn công tác bôn ba đến các huyện Tam Đường, Phong Thổ (Lai Châu)… tìm tới tận các chân ruộng để khảo sát. Nhà khoa học, sau khi nhìn nguồn nước, quan sát các thửa ruộng đều lắc đầu, đi tiếp. Sau này tôi mới hiểu, vùng đất ấy đã bị ô nhiễm nguồn nước do dùng nhiều phân bón hóa học, thuốc trừ sâu. Nhưng khi qua một khu ruộng ở Phong Thổ, ông cười vui và chỉ cho tôi một con cua đang bò lên một gốc rạ xâm xấp nước. Gần đó, có mấy chú cá cờ tung tăng bơi lội. TSKH. Hà Phúc Mịch giảng giải: Đây là chân ruộng có thể cải tạo, sớm đưa vào trồng cấy lúa hữu cơ vì đất và nước chưa bị ô nhiễm. Nhìn những sinh vật như con cua đang ngoi lên kia, con cá cờ đang bơi lội kia có thể thấy đất và nước không bị ô nhiễm.

Bất chợt tôi nghĩ đến bài thơ Hạt gạo làng ta của Nhà thơ Trần Đăng Khoa có đoạn:

Hạt gạo làng ta

Có bão tháng bảy

Có mưa tháng ba

Giọt mồ hôi sa

Những trưa tháng sáu

Nước như ai nấu

Chết cả cá cờ

Cua ngoi lên bờ

Mẹ em xuống cấy...

Ngày còn ngồi trên ghế nhà trường, tôi đã được cô giáo giảng: “Hạt gạo làng ta” là hình ảnh mang tính biểu tượng, hạt gạo hay cũng chính là những hạt ngọc của quê hương. Qua bài thơ, Trần Đăng Khoa gửi gắm sự biết ơn đến những người nông dân hai sương một nắng, chân lấm tay bùn để làm ra những hạt gạo quý giá…

Cùng thế hệ và cùng sinh ra, lớn lên ở vùng châu thổ sông Hồng màu mỡ tuổi thơ ngày ấy chỉ mong được ăn một bát cơm đầy, tôi càng thấu từng câu của nhà thơ mới 11 tuổi . Ngày hè nắng lửa, tôi cũng từng như nhà thơ đi gánh phân ra đồng, tát nước gầu giai nên càng trân quý từng hạt gạo củ khoai, thấm mồ hôi người trồng cấy.

Nhà thơ Trần Đăng Khoa. Ảnh TL

Hôm nay bôn ba tìm kiếm vùng đất để trồng lúa hữu cơ, tôi thầm đọc bài thơ Hạt gạo làng ta và nghĩ rằng đó là bài thơ hữu cơ nhất.

Bài thơ có đoạn:

Hạt gạo làng ta

Có công các bạn

Sớm nào chống hạn

Vục mẻ miệng gàu

Trưa nào bắt sâu

Lúa cao rát mặt

Chiều nào gánh phân

Quang trành quết đất

Rõ ràng cách canh tác cũng thật hữu cơ: Bắt sâu hại lúa, gánh phân chuồng, phân xanh hữu cơ bón lúa. Và những cây lúa ấy được nuôi dưỡng bằng hạt phù sa của sông Kinh Thầy. Cánh đồng lúa ấy chắc hẳn là những cánh đồng lúa hữu cơ. Hạt gạo gửi ra chiến trường cho người chiến sĩ cũng là hạt gạo hữu cơ đúng nghĩa.

Trên đường về, tôi nêu suy nghĩ của mình với TSKH. Hà Phúc Mịch, người cũng rất yêu văn chương. Ông gật gù, rồi bảo: "Lúc nào viết nhé. Vui đấy!”

TSKH. Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam cùng đoàn công tác đến các huyện Tam Đường, Phong Thổ (Lai Châu) tìm tới tận các chân ruộng khảo sát trồng lúa hữu cơ. Ảnh Trung Hiền

Cách đây không lâu, tôi có gọi điện cho Nhà thơ Trần Đăng Khoa và nêu nhận xét của mình. Nhà thơ cười: Nhà báo bây giờ truyền thông về nông nghiệp hữu cơ mà nhận xét bài thơ ấy của tôi là rất hữu cơ, quả là tôi thấy vui lắm, chẳng khác nào được ăn bát cơn thơm mùa gặt trên cánh đồng quê hương Quốc Tuấn thủa nào.

Hạt gạo làng ta

Kính tặng chú Xuân Diệu

Hạt gạo làng ta

Có vị phù sa

Của sông Kinh Thầy

Có hương sen thơm

Trong hồ nước đầy

Có lời mẹ hát

Ngọt bùi đắng cay…

Hạt gạo làng ta

Có bão tháng bảy

Có mưa tháng ba

Giọt mồ hôi sa

Những trưa tháng sáu

Nước như ai nấu

Chết cả cá cờ

Cua ngoi lên bờ

Mẹ em xuống cấy...

Hạt gạo làng ta

Những năm bom Mỹ

Trút trên mái nhà

Những năm cây súng

Theo người đi xa

Những năm băng đạn

Vàng như lúa đồng

Bát cơm mùa gặt

Thơm hào giao thông…

Hạt gạo làng ta

Có công các bạn

Sớm nào chống hạn

Vục mẻ miệng gàu

Trưa nào bắt sâu

Lúa cao rát mặt

Chiều nào gánh phân

Quang trành quết đất

Hạt gạo làng ta

Gửi ra tiền tuyến

Gửi về phương xa

Em vui em hát

Hạt vàng làng ta…

Trần Đăng Khoa sinh năm 1958, quê ở Ðiền Trì, xã Quốc Tuấn, huyện Nam Thanh, Hải Dương. Ông được biết đến vai trò là một nhà thơ, nhà báo, biên tập viên của Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng là một thần đồng thơ văn, lên tám tuổi đã có thơ được đăng báo. Năm 1968, khi mới chỉ mười tuổi, tập thơ đầu tay là “Từ góc sân nhà em” được NXB Kim Đồng cho xuất bản. Ông ba lần được tặng giải thưởng thơ của báo Thiếu niên Tiền phong (các năm 1968, 1969, 1971), Giải nhất báo Văn nghệ (1982) và Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (năm 2000). Một số tác phẩm tiêu biểu của ông: Từ góc sân nhà em (thơ, 1968) Góc sân và khoảng trời (thơ, 1968) Thơ Trần Ðăng Khoa (tập 1, 1970) Khúc hát người anh hùng (trường ca, 1974) Trường ca Giông bão (trường ca, 1983) Chân dung và đối thoại (tiểu luận phê bình, 1998)...

Trần Đăng Khoa sinh năm 1958, quê ở Ðiền Trì, xã Quốc Tuấn, huyện Nam Thanh, Hải Dương. Ông được biết đến vai trò là một nhà thơ, nhà báo, biên tập viên của Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng là một thần đồng thơ văn, lên tám tuổi đã có thơ được đăng báo. Năm 1968, khi mới chỉ mười tuổi, tập thơ đầu tay là “Từ góc sân nhà em” được NXB Kim Đồng cho xuất bản. Ông ba lần được tặng giải thưởng thơ của báo Thiếu niên Tiền phong (các năm 1968, 1969, 1971), Giải nhất báo Văn nghệ (1982) và Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (năm 2000).

Một số tác phẩm tiêu biểu của ông:

Từ góc sân nhà em (thơ, 1968)

Góc sân và khoảng trời (thơ, 1968)

Thơ Trần Ðăng Khoa (tập 1, 1970)

Khúc hát người anh hùng (trường ca, 1974)

Trường ca Giông bão (trường ca, 1983)

Chân dung và đối thoại (tiểu luận phê bình, 1998)...

Bài liên quan

CÁC TIN BÀI KHÁC

Đồng Nai: Phát hiện lò mổ heo “chui”, hơn 500kg thịt bốc mùi chuẩn bị tuồn ra thị trường

Pháp lý 21/04/2026 09:12

Một cơ sở giết mổ heo hoạt động trái phép tại Đồng Nai vừa bị phát hiện khi đang lưu trữ hơn 500kg thịt heo bốc mùi, có dấu hiệu hư hỏng, chuẩn bị tiêu thụ ra thị trường.

Lâm Đồng chủ động ngăn chặn nguy cơ xâm nhập vi rút LMLM serotype SAT1

Chính sách 21/04/2026 09:07

Trước nguy cơ vi rút Lở mồm long móng (LMLM) serotype SAT1 có thể xâm nhập vào Việt Nam, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng đã ban hành văn bản chỉ đạo các địa phương và đơn vị liên quan khẩn trương triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh.

TP.HCM: 266 học sinh Trường Bình Quới Tây ngộ độc do bánh flan, canh bắp cải

Pháp lý 20/04/2026 19:34

Sau bữa ăn bán trú, hàng trăm học sinh Trường Tiểu học Bình Quới Tây (TP.HCM) đồng loạt xuất hiện triệu chứng rối loạn tiêu hóa, trong đó 190 em phải nhập viện. Kết luận của cơ quan chức năng xác định nguyên nhân là ngộ độc thực phẩm do nhiễm khuẩn chéo, với bánh flan và canh bắp cải là hai món có nguy cơ cao nhất.

Gia Lai: Phạt hơn 700 triệu đồng 2 doanh nghiệp “bức tử” môi trường

Pháp lý 20/04/2026 17:22

Mua bán trái phép hơn 5.000 kg chất thải nguy hại và xả khí thải vượt quy chuẩn ra môi trường, hai doanh nghiệp tại các cụm công nghiệp Gò Đá Trắng, phường An Nhơn vừa bị Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an tỉnh Gia Lai) ra quyết định xử phạt hành chính với tổng số tiền lên đến hơn 700 triệu đồng.

Lâm Đồng: Công an xã Đắk Song tăng cường cắm biển cảnh báo nước sâu, chủ động phòng ngừa tai nạn đuối nước

Chính sách 20/04/2026 15:41

Nhằm chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa, hạn chế tối đa các vụ tai nạn đuối nước có thể xảy ra trên địa bàn, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm mùa khô và thời điểm học sinh nghỉ học, Công an xã Đắk Song đã tích cực xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện hoạt động khảo sát thực tế, tiến hành cắm biển cảnh báo tại các khu vực ao, hồ, sông suối, điểm nước sâu tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn.

Bộ Y tế yêu cầu thu hồi sản phẩm ăn dặm HiPP trên toàn quốc vì nghi chứa thuốc diệt chuột

Pháp lý 20/04/2026 15:41

Sau cảnh báo từ cơ quan chức năng Áo về việc sản phẩm ăn dặm HiPP nghi chứa chất liên quan thuốc diệt chuột, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã yêu cầu các địa phương và nền tảng thương mại điện tử khẩn trương rà soát, thu hồi và ngừng kinh doanh trên phạm vi toàn quốc nếu sản phẩm này đang lưu hành tại Việt Nam.

Cao Bằng: Bắt giữ 1 đối tượng bị truy nã

Pháp lý 20/04/2026 08:10

Đồn Biên phòng cửa khẩu Sóc Giang (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Cao Bằng) cho biết, đơn vị vừa tiếp nhận 27 công dân Việt Nam do phía Trung Quốc trao trả vì xuất nhập cảnh trái phép qua biên giới.

Đồng Nai: Khởi tố, bắt tạm giam 2 đối tượng đổ hơn 500 tấn da bò phế thải gây ô nhiễm môi trường

Pháp lý 20/04/2026 08:09

Hơn 500 tấn da bò phế thải bị đổ trái phép ra môi trường tại tỉnh Đồng Nai, gây ô nhiễm nghiêm trọng. Hai bị can đã bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về hành vi gây ô nhiễm môi trường.

Xử phạt 3 thương nhân đầu mối vi phạm quy định dự trữ xăng dầu

Pháp lý 20/04/2026 08:05

Đợt kiểm tra cuối tháng 3/2026, cơ quan chức năng phát hiện và xử phạt 3 thương nhân đầu mối xăng dầu không duy trì mức dự trữ tối thiểu, mỗi đơn vị 130 triệu đồng. Đồng thời tiếp tục xác minh thêm 5 trường hợp có dấu hiệu vi phạm.

Lâm Đồng: Phát hiện những tồn tại đối với Khu bảo tồn thiên nhiên Nam Nung

Pháp lý 20/04/2026 08:02

Khu bảo tồn thiên nhiên (KBT) Nam Nung với diện tích hơn 23.000 ha đóng vai trò "lá phổi xanh" điều tiết khí hậu cho cả vùng Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Tuy nhiên, kết luận thanh tra của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng mới đây đã chỉ ra nhiều tồn tại trong công tác trồng rừng và phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR) tại đơn vị này, đòi hỏi những biện pháp chấn chỉnh kịp thời.

Quảng Ninh siết chặt an toàn thực phẩm: Chủ tịch cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện

Chính sách 20/04/2026 07:59

UBND tỉnh Quảng Ninh vừa ban hành văn bản chỉ đạo tăng cường kiểm tra, rà soát các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP), trong đó nhấn mạnh trách nhiệm trực tiếp và toàn diện của người đứng đầu chính quyền cấp xã, phường, đặc khu nếu để xảy ra vi phạm trên địa bàn.

Lâm Đồng tiếp nhận hơn 1.300 ha đất lâm nghiệp, tăng cường quản lý tài nguyên tại cơ sở

Chính sách 18/04/2026 18:23

Ủy ban nhân dân xã Quảng Trực (tỉnh Lâm Đồng) vừa có văn bản thống nhất chủ trương tiếp nhận diện tích đất do Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Nam Tây Nguyên dự kiến bàn giao về địa phương quản lý. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đất đai, tài nguyên rừng, đồng thời tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo vệ môi trường.

XEM THÊM