Khu công nghiệp DEEP C Hải Phòng. Ảnh minh hoạ

Sau sáp nhập: Hải Phòng vươn mình thành thủ phủ khu công nghiệp

Ngày 12/04/2025, một sự kiện lịch sử đã đánh dấu bước ngoặt lớn cho sự phát triển của thành phố Hải Phòng khi Nghị quyết số 60-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII chính thức thông qua việc hợp nhất tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng, lấy tên gọi là thành phố Hải Phòng. Quyết định này không chỉ mở rộng địa giới hành chính mà còn đặt ra câu hỏi lớn: Liệu Hải Phòng mới có đủ tiềm lực và lợi thế để thực sự trở thành "thủ phủ khu công nghiệp" hàng đầu của Việt Nam?

"Thủ phủ Khu công nghiệp" – Khái niệm và Bức tranh hiện tại

"Thủ phủ khu công nghiệp" là thuật ngữ dùng để chỉ các địa phương có sự tập trung dày đặc các khu công nghiệp (KCN), cụm công nghiệp (CCN), thu hút lượng lớn vốn đầu tư, đặc biệt là vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đóng góp đáng kể vào tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) và tạo ra nhiều việc làm. Những địa phương này thường là trung tâm sản xuất, chế tạo, logistics và đổi mới công nghệ, có vai trò đầu tàu trong chuỗi cung ứng công nghiệp của quốc gia.

Hiện tại, các "thủ phủ công nghiệp" nổi bật ở Việt Nam thường tập trung ở hai vùng kinh tế trọng điểm: Miền Bắc có Bắc Ninh và Bắc Giang. Miền Nam có Bình Dương, Đồng Nai, TP. Hồ Chí Minh và Long An. Các địa phương này đều sở hữu hệ thống KCN quy mô lớn, tỷ lệ lấp đầy cao, thu hút mạnh mẽ các tập đoàn đa quốc gia trong các ngành công nghiệp mũi nhọn như điện tử, công nghệ cao, chế biến, chế tạo.

Nền tảng vững chắc của Hải Phòng trước sáp nhập

Trước khi hợp nhất với Hải Dương, Hải Phòng đã khẳng định vị thế là một trong những cực tăng trưởng quan trọng, động lực phát triển của Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Thành phố sở hữu những lợi thế vượt trội, tạo tiền đề vững chắc cho việc phát triển công nghiệp.

Vị trí địa lý chiến lược: Hải Phòng là thành phố cảng biển lớn nhất miền Bắc, được ví như "cửa ngõ" quan trọng ra biển của các tỉnh phía Bắc Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc. Vị trí này giúp tối ưu hóa chi phí và thời gian vận chuyển hàng hóa, đặc biệt là xuất nhập khẩu.

Hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại:

Cảng biển: Cụm cảng biển quốc tế Lạch Huyện (Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng) có khả năng tiếp nhận các tàu container siêu lớn, là mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics toàn cầu.

Đường bộ: Mạng lưới cao tốc phát triển vượt bậc với các tuyến trọng yếu như Cao tốc Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, đường bộ ven biển, cùng các quốc lộ kết nối thuận tiện đến các trung tâm kinh tế lân cận.

Đường sắt: Tuyến đường sắt Hà Nội – Hải Phòng đóng vai trò quan trọng trong vận chuyển hàng hóa và hành khách.

Hàng không: Sân bay quốc tế Cát Bi đã được nâng cấp, mở rộng, phục vụ cả các chuyến bay quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển của các chuyên gia, nhà đầu tư.

Đường thủy nội địa: Mạng lưới sông ngòi dày đặc (sông Cấm, sông Thái Bình...) thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa nội địa bằng đường thủy, giảm tải cho đường bộ.

Hệ thống Khu kinh tế và Khu công nghiệp hiện hữu hiệu quả: Hải Phòng là một trong số ít địa phương có Khu kinh tế tổng hợp ven biển Đình Vũ – Cát Hải, hưởng nhiều cơ chế ưu đãi đầu tư đặc biệt. Đây là nơi tập trung các KCN trọng điểm như:

DEEP C (Đình Vũ I, II, III, IV, V): Với quy hoạch đồng bộ, hạ tầng hiện đại, tập trung vào các ngành công nghiệp công nghệ cao, logistics, hóa dầu, năng lượng tái tạo.

Nam Đình Vũ: Với vị trí gần cảng nước sâu, thu hút các dự án logistics, hóa chất, công nghiệp phụ trợ.

KCN VSIP Hải Phòng: Khu công nghiệp kiểu mẫu với sự kết hợp hài hòa giữa KCN và khu đô thị, thu hút các ngành công nghiệp sạch và công nghệ cao.

KCN Tràng Duệ: Nơi đặt trụ sở và nhà máy sản xuất quy mô lớn của các tập đoàn điện tử hàng đầu thế giới như LG.

Các KCN khác như Nomura, An Dương, Đồ Sơn, Bến Rừng... Các KCN này đã thu hút hàng trăm dự án FDI quy mô lớn từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, châu Âu và Mỹ, tạo ra hàng trăm nghìn việc làm ổn định và đóng góp tỷ trọng lớn vào GRDP của thành phố.

Môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi: Hải Phòng luôn là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về cải cách thủ tục hành chính, cải thiện chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI). Thành phố cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp, thực hiện các chính sách ưu đãi đầu tư hấp dẫn, rút ngắn thời gian cấp phép và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho nhà đầu tư.

Khu công nghiệp DEEP C Hải Phòng II. Nguồn internet

Tác động chiến lược từ việc sáp nhập Hải Dương

Việc sáp nhập Hải Dương vào Hải Phòng là một quyết định mang tính chiến lược, tạo ra những thay đổi mang tính đột phá và bổ sung đáng kể cho tiềm năng công nghiệp của Hải Phòng:

Mở rộng không gian và gia tăng quỹ đất công nghiệp: Sau sáp nhập, tổng diện tích của thành phố Hải Phòng sẽ lên tới khoảng 3.194,7 km², tăng đáng kể so với trước, và quy mô dân số dự kiến vượt hơn 4,6 triệu người. Sự mở rộng này cung cấp quỹ đất công nghiệp sạch rộng lớn hơn, sẵn sàng cho các dự án đầu tư quy mô lớn trong tương lai. Hải Dương vốn là một tỉnh có nhiều KCN và cụm công nghiệp đang hoạt động hiệu quả như Đại An, Nam Sách, Tân Trường, Lai Cách, Quán Ngựa, Phúc Điền.... Các KCN này sẽ trở thành một phần của Hải Phòng, làm gia tăng đáng kể số lượng KCN và tổng diện tích đất công nghiệp được quy hoạch, tạo nên một hệ sinh thái công nghiệp đa dạng và quy mô lớn hơn.

Gia tăng nguồn nhân lực và đa dạng hóa ngành nghề: Với quy mô dân số lớn hơn đáng kể, Hải Phòng mới sẽ sở hữu nguồn lao động dồi dào hơn, bao gồm cả lao động có kinh nghiệm, tay nghề từ các KCN của Hải Dương. Điều này giúp giải quyết bài toán thiếu hụt lao động chất lượng cao cho các dự án FDI quy mô lớn, đặc biệt trong bối cảnh các KCN công nghệ cao ngày càng phát triển.

Hình thành vùng kinh tế tổng hợp mạnh mẽ: Sự hợp nhất tạo nên một vùng kinh tế có tính bổ trợ lẫn nhau cao. Công nghiệp cảng biển, logistics, đóng tàu (Hải Phòng) sẽ được kết hợp và bổ trợ bởi công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp phụ trợ, nông nghiệp công nghệ cao (từ khu vực Hải Dương cũ). Điều này giúp tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm chi phí logistics cho các doanh nghiệp, và tạo ra lợi thế cạnh tranh tổng thể cho toàn vùng.

Phát triển Khu thương mại tự do: Nghị quyết 60-NQ/TW cũng định hướng phát triển Khu thương mại tự do tại Hải Phòng. Đây là một mô hình kinh tế đặc biệt, được thiết kế để thu hút đầu tư, thúc đẩy thương mại và dịch vụ quốc tế thông qua các cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội. Sự ra đời của Khu thương mại tự do sẽ là cú hích cực lớn cho sự phát triển công nghiệp, logistics và các dịch vụ giá trị gia tăng.

Hạ tầng kết nối đồng bộ và hiệu quả hơn: Các tuyến đường giao thông hiện có và sắp tới sẽ được nâng cấp, xây dựng mới để kết nối liền mạch giữa các KCN ở khu vực Hải Dương cũ với hệ thống cảng biển quốc tế và sân bay Cát Bi của Hải Phòng. Điều này đảm bảo việc vận chuyển nguyên vật liệu, sản phẩm đầu ra diễn ra nhanh chóng, hiệu quả, giảm chi phí logistics đáng kể cho doanh nghiệp.

Vị thế "Thủ phủ khu công nghiệp" của Hải Phòng sau sáp nhập

Với những lợi thế sẵn có và những tác động tích cực từ việc sáp nhập, Hải Phòng có mọi tiềm năng và cơ sở để vươn mình trở thành một "thủ phủ khu công nghiệp" hàng đầu của Việt Nam, đặc biệt là trung tâm công nghiệp công nghệ cao và logistics của khu vực phía Bắc.

Gia tăng vượt trội về số lượng và diện tích KCN: Việc hợp nhất toàn bộ các KCN và CCN của Hải Dương sẽ đưa Hải Phòng trở thành địa phương có số lượng KCN và tổng diện tích đất công nghiệp thuộc hàng lớn nhất cả nước, tạo ra một "hệ sinh thái công nghiệp" khổng lồ, đa dạng.

Chuyển dịch cơ cấu ngành công nghiệp bền vững: Hải Phòng đang tập trung thu hút các ngành công nghiệp xanh, thông minh, công nghệ cao, các dự án sản xuất linh kiện điện tử, công nghiệp chế biến, chế tạo hiện đại, công nghiệp năng lượng sạch. Sự bổ sung từ Hải Dương sẽ làm phong phú thêm các ngành nghề, tạo nên một cơ cấu công nghiệp vững chắc hơn.

Nâng cao năng lực thu hút FDI và chuỗi giá trị toàn cầu: Với quy mô lớn hơn, hạ tầng đồng bộ, vị trí chiến lược, chính sách ưu đãi vượt trội (Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải, định hướng Khu Thương mại Tự do), Hải Phòng sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn hơn bao giờ hết đối với các tập đoàn đa quốc gia và các nhà đầu tư chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đóng vai trò trung tâm logistics và chuỗi cung ứng của khu vực: Với cảng biển quốc tế nước sâu, hệ thống kho bãi, KCN rộng khắp và khả năng kết nối đa phương thức, Hải Phòng sẽ củng cố vững chắc vai trò là trung tâm logistics, đầu mối giao thương quan trọng, kết nối sản xuất và phân phối hàng hóa không chỉ trong nước mà còn với thị trường quốc tế, đặc biệt là các tuyến hàng hải đi châu Âu, châu Mỹ.

Thách thức và lộ trình phía trước

Dù tiềm năng là rất lớn, Hải Phòng cũng không tránh khỏi những thách thức cần phải vượt qua để thực sự khẳng định vị thế "thủ phủ KCN":

Hòa nhập và đồng bộ hóa quy hoạch, chính sách: Đây là nhiệm vụ trọng tâm. Việc sáp nhập hai địa phương với những quy hoạch, định hướng phát triển và cơ chế chính sách khác nhau đòi hỏi một quá trình rà soát, điều chỉnh và xây dựng quy hoạch tổng thể mới, thống nhất, có tầm nhìn dài hạn cho toàn thành phố.

Đầu tư hạ tầng kết nối nội vùng hiệu quả: Cần tiếp tục đầu tư mạnh mẽ vào các tuyến đường giao thông kết nối giữa các KCN ở khu vực Hải Dương cũ với hệ thống cảng biển, sân bay của Hải Phòng, đảm bảo luân chuyển hàng hóa thông suốt.

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Dù quy mô dân số lớn, việc đào tạo, bồi dưỡng và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, có tay nghề, đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghiệp công nghệ cao vẫn là một bài toán quan trọng, đòi hỏi sự liên kết giữa nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục.

Quản lý môi trường và phát triển bền vững: Với sự gia tăng của các KCN, áp lực lên môi trường cũng lớn hơn. Việc xây dựng và thực thi các quy định nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường, xử lý chất thải công nghiệp là vô cùng cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững, hài hòa giữa kinh tế và môi trường.

Cạnh tranh và tạo sự khác biệt: Các "thủ phủ công nghiệp" khác như Bình Dương, Đồng Nai, Bắc Ninh đã có một thời gian dài phát triển và có vị thế vững chắc. Hải Phòng cần có những chiến lược đột phá, chính sách vượt trội và môi trường đầu tư hấp dẫn hơn để tạo ra lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ.

Sau sáp nhập, Hải Phòng đang đứng trước cơ hội lịch sử để thực sự bứt phá và trở thành một "thủ phủ khu công nghiệp" hàng đầu của Việt Nam. Với vị trí cảng biển chiến lược, hạ tầng giao thông đồng bộ, hệ thống KCN rộng lớn được mở rộng, và định hướng phát triển khu thương mại tự do, Hải Phòng có đầy đủ các yếu tố để thu hút dòng vốn đầu tư, đặc biệt là FDI vào các ngành công nghiệp công nghệ cao, chế tạo, và logistics.

Tuy nhiên, hành trình này đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn trong việc đồng bộ hóa quy hoạch, đầu tư hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và đặc biệt là giải quyết hiệu quả các thách thức về môi trường và cạnh tranh. Nếu những yếu tố này được thực hiện tốt, Hải Phòng chắc chắn sẽ khẳng định vị thế là một cực tăng trưởng công nghiệp mạnh mẽ, đóng góp to lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.