Hình ảnh Khu dự trữ sinh quyển Cao nguyên Kon Hà Nừng được Tổ chức UNESCO thế giới công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới

Theo báo cáo của UBND tỉnh Gia Lai, hiện trên địa bàn tỉnh có nhiều dự án liên quan đến quản lý, bảo vệ và phát triển rừng được thực hiện theo cơ chế REDD+ (Giảm phát thải từ mất rừng và suy thoái rừng), trong đó có nội dung gắn với tín chỉ cacbon. Các dự án này chủ yếu được thực hiện thông qua hình thức hợp tác giữa chính quyền địa phương với các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ và cộng đồng địa phương. Cụ thể, tỉnh đã tham gia một số chương trình có nội dung trao đổi tín chỉ cacbon từ việc bảo vệ và phục hồi rừng tự nhiên, góp phần giảm lượng phát thải CO₂.

Một điểm đáng chú ý là vào năm 2022, tỉnh Gia Lai đã phối hợp với các đối tác để triển khai xây dựng dự án REDD+ cấp tỉnh, trong đó có kế hoạch bán tín chỉ cacbon cho các tổ chức quốc tế. Đây là bước đi quan trọng nhằm đưa tỉnh tham gia sâu hơn vào thị trường cacbon tự nguyện, đồng thời tạo tiền đề cho việc kết nối với thị trường bắt buộc trong tương lai, khi các quy định pháp lý của Việt Nam và quốc tế hoàn thiện.

Về chính sách, địa phương đã bước đầu triển khai công tác rà soát quỹ rừng đủ điều kiện tham gia thị trường tín chỉ cacbon. Tỉnh cũng đang nghiên cứu mô hình hợp tác công - tư nhằm thu hút đầu tư vào lĩnh vực này. Một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực lâm nghiệp tại Gia Lai đã thể hiện sự quan tâm đến việc tham gia thị trường tín chỉ cacbon như một phương án gia tăng giá trị từ tài nguyên rừng, đi kèm với cam kết trồng rừng bền vững, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, quá trình phát triển thị trường tín chỉ cacbon tại Gia Lai vẫn còn gặp không ít khó khăn. Trước hết là rào cản pháp lý khi hệ thống quy định cụ thể từ Trung ương về xác lập quyền sở hữu tín chỉ cacbon, chia sẻ lợi ích và cơ chế giao dịch vẫn chưa được hoàn thiện. Điều này khiến các địa phương như Gia Lai còn lúng túng trong việc xác định đơn vị được quyền đứng tên, hưởng lợi từ hoạt động bán tín chỉ.

Ngoài ra, việc đo đạc, giám sát và xác minh lượng phát thải khí nhà kính (MRV – Monitoring, Reporting and Verification) theo chuẩn quốc tế đòi hỏi năng lực chuyên môn cao và chi phí lớn. Hiện nay, nguồn lực về nhân sự, công nghệ và kinh phí cho hoạt động này tại Gia Lai còn rất hạn chế. Các cơ quan chức năng đang tích cực tìm kiếm sự hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức quốc tế cũng như phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường để từng bước nâng cao năng lực trong lĩnh vực này.

Thực tế cho thấy, bên cạnh việc bảo vệ rừng, hoạt động phát triển tín chỉ cacbon còn giúp Gia Lai gắn kết mục tiêu môi trường với mục tiêu kinh tế - xã hội. Việc các cộng đồng địa phương, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, tham gia bảo vệ rừng sẽ không chỉ góp phần giữ gìn hệ sinh thái mà còn có thể nhận được phần lợi ích tài chính từ nguồn tín chỉ cacbon bán ra. Đây là một hướng đi nhiều triển vọng, góp phần cải thiện sinh kế cho người dân miền núi.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng và các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính trở thành yêu cầu bắt buộc, việc sớm khai thác hiệu quả thị trường tín chỉ cacbon sẽ là hướng đi chiến lược của tỉnh Gia Lai. Để làm được điều này, tỉnh cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, đẩy mạnh xã hội hóa, đầu tư nguồn lực cho quản lý rừng, đo đạc phát thải và xúc tiến thương mại tín chỉ cacbon.

Tín chỉ cacbon không chỉ là “chứng chỉ xanh” cho các nỗ lực bảo vệ rừng, mà còn là cánh cửa kết nối Gia Lai với dòng chảy tài chính xanh toàn cầu – một cơ hội lớn mà địa phương không nên bỏ lỡ./.