FAO cảnh báo căng thẳng nguồn nước gia tăng, nhiều khu vực đối mặt khan hiếm nghiêm trọng

Báo cáo AQUASTAT Water Data Snapshot 2025 của FAO cung cấp bức tranh tổng quan về tình hình phát triển và sử dụng nguồn nước toàn cầu, dựa trên chu trình thu thập dữ liệu AQUASTAT năm 2024. Báo cáo cập nhật các số liệu mới về tưới tiêu, hiệu quả sử dụng nước và mức độ khan hiếm nước tại các khu vực trên thế giới.

Theo FAO, nước tái tạo là nguồn nước ngọt được bổ sung tự nhiên thông qua chu trình thủy văn, bao gồm bốc hơi, ngưng tụ và lượng mưa. Tuy nhiên, lượng nước tái tạo bình quân đầu người tiếp tục suy giảm trong bối cảnh dân số tăng và nhu cầu sử dụng nước ngày càng lớn.

Số liệu cho thấy Bắc Phi và Tây Á vẫn là những khu vực chịu áp lực nghiêm trọng nhất về nguồn nước ngọt. Một số quốc gia như Kuwait và Qatar nằm trong nhóm có lượng nước tái tạo bình quân đầu người thấp nhất thế giới. Tại Bắc Phi, mặc dù nguồn nước sẵn có ở mức rất thấp, lượng nước sử dụng đã tăng tới 16% trong vòng 10 năm qua. Trong khi đó, tại Tây Á, tốc độ tăng dân số nhanh cùng với nhu cầu nông nghiệp ngày càng cao đang làm gia tăng áp lực lên nguồn cung vốn hạn chế.

FAO cũng ghi nhận lượng nước ngọt khai thác đã tăng lên tại một số khu vực trong những năm gần đây, tạo thêm sức ép lên các lưu vực sông và tầng chứa nước đang bị suy giảm. Trên phạm vi toàn cầu, nông nghiệp tiếp tục là lĩnh vực sử dụng nước lớn nhất, chiếm khoảng 72% tổng lượng nước khai thác tại nhiều khu vực.

Báo cáo chỉ ra sự khác biệt đáng kể giữa các khu vực về mức độ phát triển thủy lợi và hiệu quả sử dụng nước. Ở một số khu vực thuộc Mỹ Latinh và châu Á, thủy lợi đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sản lượng cây trồng. Ngược lại, tại châu Phi cận Sahara, diện tích đất canh tác được tưới tiêu chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, phản ánh những hạn chế kéo dài trong tiếp cận hạ tầng nước.

Dữ liệu cập nhật cũng cho thấy hiệu quả sử dụng nước đã được cải thiện tại một số khu vực. Tuy nhiên, tình trạng căng thẳng và khan hiếm nước vẫn ở mức cao hoặc rất cao tại nhiều quốc gia, nơi lượng nước sử dụng thường xuyên vượt quá khả năng tái tạo tự nhiên.

Báo cáo trình bày các giá trị mới nhất của hai chỉ số thuộc Mục tiêu Phát triển Bền vững SDG 6.4, theo dõi hiệu quả sử dụng nước và mức độ khan hiếm nước. FAO nhấn mạnh rằng, dù đã có những cải thiện nhất định, áp lực nguồn nước ngày càng lớn cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục tăng cường quản lý nước bền vững và xây dựng khả năng chống chịu trước nhu cầu gia tăng.

AQUASTAT là hệ thống thông tin toàn cầu của FAO về nước và nông nghiệp, cung cấp dữ liệu so sánh quốc tế về tài nguyên nước, sử dụng nước, thủy lợi và hiệu quả sử dụng nước. Đây cũng là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ theo dõi các chỉ số SDG 6.4 và xây dựng các báo cáo chủ đạo của FAO về tài nguyên đất và nước cho nông nghiệp.

Dữ liệu AQUASTAT được thu thập trực tiếp từ các cơ quan quốc gia thông qua bảng câu hỏi “Nước và Nông nghiệp” hằng năm, kết hợp với các đợt rà soát chuyên sâu định kỳ 5 năm một lần, nhằm bảo đảm tính chính xác, nhất quán và khả năng so sánh theo thời gian. Phiên bản năm 2025 được công bố trực tuyến nhằm tăng khả năng tiếp cận, phục vụ lập kế hoạch dựa trên bằng chứng và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong quản lý nguồn nước bền vững.