Đẩy mạnh canh tác tiết kiệm nước, chủ động phòng ngừa nguy cơ sa mạc hóa

Lâm Đồng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm, chuyển đổi cơ cấu cây trồng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên đất và nước

Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng, việc triển khai Chương trình hành động quốc gia chống sa mạc hóa trên địa bàn tỉnh được lồng ghép vào các nhiệm vụ chuyên môn, kế hoạch phát triển sản xuất nông nghiệp và các phương án chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Trong công tác chỉ đạo sản xuất, ngành nông nghiệp phối hợp với chính quyền địa phương rà soát, đánh giá nguy cơ thiếu hụt nguồn nước phục vụ sản xuất; xây dựng phương án bố trí cơ cấu cây trồng, mùa vụ phù hợp với khả năng bảo đảm nguồn nước. Đồng thời, khuyến cáo người dân áp dụng các biện pháp canh tác tiết kiệm nước, bảo vệ đất, hạn chế xói mòn, rửa trôi và tăng cường khả năng chống chịu của cây trồng trước điều kiện nắng nóng, khô hạn.

Các nhiệm vụ này được cụ thể hóa thông qua việc triển khai Kế hoạch số 956/KH-UBND ngày 21/1/2026 của UBND tỉnh về thực hiện Chương trình hành động chống sa mạc hóa giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Ngành cũng chủ động tham mưu các giải pháp ứng phó với hiện tượng El Niño, nguy cơ hạn hán và thiếu hụt nguồn nước trong năm 2027.

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng gắn với sử dụng hiệu quả tài nguyên đất, nước

Một trong những giải pháp quan trọng được Lâm Đồng chú trọng là chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả, già cỗi hoặc không còn phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn nước sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế và khả năng thích ứng tốt hơn với điều kiện sinh thái từng vùng.

Theo đó, tỉnh đang triển khai Kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi năm 2026; đồng thời xây dựng phương án chuyển đổi cây trồng kém hiệu quả giai đoạn 2026–2030 và Đề án phát triển vùng sản xuất chuyên canh tập trung, ứng dụng công nghệ cao, sản xuất sinh thái đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Năm 2026, tổng diện tích gieo trồng toàn tỉnh ước đạt 1.066.264 ha, bằng 100,2% kế hoạch và tăng 1,7% so với năm 2025. Trong đó, diện tích cây hàng năm đạt khoảng 429.300 ha, cây lâu năm đạt 636.964 ha.

Nhiều cây trồng chủ lực tiếp tục duy trì quy mô sản xuất lớn. Diện tích cà phê ước đạt 335.178,5 ha, sản lượng khoảng 1,083 triệu tấn; cây hồ tiêu đạt 95.230 ha, sản lượng khoảng 95.230 tấn. Đối với cây ăn quả, sầu riêng có diện tích khoảng 47.325 ha, sản lượng ước đạt 360.939 tấn; thanh long đạt 24.481 ha, sản lượng khoảng 577.570 tấn.

Công tác chuyển đổi, cải tạo vườn cây già cỗi, năng suất thấp tiếp tục được đẩy mạnh. Đến nay, diện tích chuyển đổi, trồng mới đạt 8.145,5 ha trên tổng kế hoạch 8.419,1 ha, tương đương 96,8%. Trong đó, chuyển đổi trên đất lúa đạt 5.082,3 ha; trồng mới và chuyển đổi các loại cây trồng khác đạt 3.063,2 ha. Dự kiến đến hết năm 2026, kết quả thực hiện đạt 100% kế hoạch.

Việc chuyển đổi không chỉ hướng đến nâng cao giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích mà còn góp phần hạn chế tình trạng sử dụng đất không phù hợp với điều kiện sinh thái, giảm áp lực lên nguồn nước và nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên đất.

Ứng dụng công nghệ cao, tiết kiệm nước trong sản xuất

Cùng với chuyển đổi cơ cấu cây trồng, Lâm Đồng đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Các mô hình sản xuất thông minh ứng dụng công nghệ số, cảm biến IoT, trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống điều khiển từ xa từng bước được triển khai trong quản lý dịch bệnh, tưới tiêu tự động đối với các loại cây trồng như rau, hoa, chè, cà phê.

Các công nghệ nhà kính, nhà lưới, tưới tiết kiệm, thủy canh, khí canh, sản xuất hữu cơ, công nghệ sinh học và công nghệ sau thu hoạch cũng ngày càng được ứng dụng rộng rãi.

Đáng chú ý, diện tích áp dụng các hình thức tưới tiên tiến, tiết kiệm nước trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 97.200 ha. Đây là giải pháp quan trọng giúp giảm lượng nước sử dụng trong sản xuất, nâng cao hiệu quả tưới và chủ động ứng phó với tình trạng khô hạn.

Năm 2026, diện tích sản xuất nông nghiệp theo hướng công nghệ cao ước đạt 119.500 ha, trong đó diện tích ứng dụng nông nghiệp thông minh khoảng 1.400 ha. Toàn tỉnh đã công nhận 16 vùng sản xuất trồng trọt ứng dụng công nghệ cao.

Những kết quả này góp phần thúc đẩy chuyển dịch phương thức sản xuất theo hướng hiện đại, sinh thái, sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên và giảm nguy cơ suy thoái đất.

Chủ động ứng phó nguy cơ hạn hán, thoái hóa đất trong năm 2027

Theo đánh giá của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, bên cạnh những thuận lợi về điều kiện tự nhiên, khí hậu và thổ nhưỡng đa dạng, sản xuất trồng trọt của tỉnh vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Biến đổi khí hậu, thiên tai, hạn hán, xâm nhập mặn và dịch bệnh trên cây trồng diễn biến ngày càng phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng, phát triển của cây trồng và hiệu quả sản xuất.

Đặc biệt, nguy cơ thiếu nước phục vụ sản xuất nông nghiệp trong năm 2027 do ảnh hưởng của hiện tượng El Niño tiềm ẩn nhiều rủi ro. Bên cạnh đó, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại một số khu vực cần được rà soát chặt chẽ, bảo đảm phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn nước và khả năng tiêu thụ sản phẩm, tránh phát triển tự phát theo biến động giá cả thị trường.

Trong năm 2027, ngành trồng trọt Lâm Đồng xác định tiếp tục tăng cường lồng ghép các nhiệm vụ phòng, chống sa mạc hóa vào công tác chỉ đạo, hướng dẫn sản xuất; chủ động rà soát những khu vực có nguy cơ hạn hán, thiếu nước và thoái hóa đất để định hướng chuyển đổi cây trồng phù hợp.

Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng phân hữu cơ, che phủ đất, áp dụng các biện pháp canh tác tiết kiệm nước, bảo vệ và cải tạo đất, hạn chế xói mòn, rửa trôi, duy trì độ phì nhiêu của đất.

Việc phát triển các vùng sản xuất tập trung theo hướng sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu, gắn với sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên sẽ tiếp tục là định hướng quan trọng của ngành nông nghiệp tỉnh.

Thông qua các giải pháp đồng bộ từ quy hoạch sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng đến ứng dụng khoa học công nghệ và thay đổi phương thức canh tác, Lâm Đồng hướng đến mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu, đồng thời chủ động phòng ngừa nguy cơ sa mạc hóa và suy thoái tài nguyên đất./.