Đất cội nguồn "thức giấc" dòng chảy xanh

Phú Thọ giữ nhịp xây dựng nông thôn mới sau sáp nhập hướng tới phát triển bền vững.

Nền tảng phát triển bền vững từ những chủ trương lớn

Nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, tỉnh Phú Thọ cùng các địa phương đã nhanh chóng ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ, đưa nghị quyết vào thực tiễn sản xuất. Qua đó tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, khơi dậy động lực để doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân đầu tư phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Phú Thọ lần thứ XIX xác định nhiệm vụ trọng tâm là đẩy mạnh phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa hiện đại, bền vững; lấy nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sạch làm nền tảng; sản xuất theo chuỗi liên kết.

Để cụ thể hóa các mục tiêu này, trước thời điểm hợp nhất, các địa phương đều có nghị quyết, chương trình hỗ trợ do HĐND tỉnh ban hành. Dưới sự lãnh đạo toàn diện của các cấp ủy Đảng và chính quyền, kinh tế nông nghiệp đã phát huy tối đa tiềm năng, trở thành trụ đỡ vững chắc của nền kinh tế với tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2020 - 2025 đạt 3,6%/năm. Giá trị sản phẩm bình quân trên mỗi héc-ta đất canh tác trồng trọt và nuôi trồng thủy sản đạt 140 triệu đồng, tăng gần 20 triệu đồng so với năm 2020.

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được triển khai hiệu quả trên cơ sở xây dựng chuỗi giá trị. Lũy kế đến nay, toàn tỉnh có 689 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, tăng 497 sản phẩm so với năm 2020. Cùng với đó, 207 chuỗi liên kết sản xuất nông nghiệp đã được xây dựng và phát huy vai trò kinh tế. Đến hết năm 2025, toàn tỉnh có 84/133 xã đạt chuẩn nông thôn mới. Tổng sản lượng xuất khẩu trong lĩnh vực nông, lâm, thủy sản đạt hơn 203 nghìn tấn, giá trị trên 1.791 tỷ đồng.

Theo ông Hà Anh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Hoàng Cương, thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp hiện đại, địa phương đã ưu tiên các mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao nhằm thúc đẩy phát triển sản phẩm OCOP. Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, xã tiếp tục đưa mục tiêu này vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 để xây dựng Hoàng Cương trở thành xã có nền nông nghiệp hiện đại, nông thôn văn minh.

Sự thay đổi lớn nhất của ngành nông nghiệp nằm ở việc chuyển dịch từ tư duy sản xuất thuần túy sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Các địa phương đã tập trung hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung, áp dụng tiêu chuẩn an toàn, cấp mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc gắn với tiêu thụ theo chuỗi giá trị.

Trong chiến lược phát triển của Phú Thọ là gắn kết chặt chẽ sản phẩm OCOP với hoạt động du lịch.

Hiện, toàn tỉnh có 686 vùng trồng tập trung đối với các sản phẩm chủ lực với diện tích khoảng 82,8 nghìn ha. Ngành chức năng đã thiết lập, cấp và quản lý 766 mã số vùng trồng với diện tích khoảng 9.710 ha, trong đó có 106 mã số phục vụ xuất khẩu. Trong chăn nuôi, tỷ lệ đàn vật nuôi được sản xuất theo quy trình thực hành tốt, an toàn dịch bệnh tăng mạnh, trong đó đàn lợn đạt trên 30%, đàn gà đạt hơn 20%.

Nhờ các chính sách hỗ trợ kịp thời, tỉnh đã hình thành hệ sinh thái nông nghiệp đa dạng bao gồm 290 vùng lúa chất lượng cao, 115 vùng chè, 172 vùng bưởi, 38 vùng chuối và 61 vùng rau.

Ông Nguyễn Hoàng Minh, Bí thư Đảng ủy xã Chí Đám, địa phương trọng điểm về cây ăn quả có múi, chia sẻ rằng các nghị quyết về phát triển nông nghiệp đã đi đúng và trúng tâm tư, nguyện vọng của người dân. Người dân tích cực đầu tư, ứng dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao năng suất, mẫu mã và từng bước áp dụng tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ hướng tới mục tiêu xuất khẩu. Bên cạnh nội lực từ người nông dân, công tác thu hút đầu tư cũng đạt nhiều kết quả ấn tượng.

Toàn tỉnh đã thu hút hơn 500 doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông, lâm nghiệp, thủy sản. Nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn như Hòa Phát, Dabaco, Vinamilk, FrieslandCampina Việt Nam đã đầu tư quy mô lớn, ứng dụng công nghệ hiện đại, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng cho ngành.

Nông nghiệp đổi mới, nông thôn khởi sắc

Sự hòa quyện giữa các chính sách đúng đắn và khát vọng đổi mới của người dân đã mang lại diện mạo mới cho các miền quê. Tư duy sản xuất bền vững, bảo vệ môi trường nông thôn gắn liền với nâng cao chất lượng sống đang trở thành dòng chảy chủ lưu.

Trong bối cảnh diện tích đất canh tác ngày càng thu hẹp, giải pháp cốt lõi được lựa chọn là đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, phát triển nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn để tối ưu hóa giá trị trên cùng một diện tích.

Nhiều vùng chuyên canh hàng hóa chất lượng cao đã khẳng định được thương hiệu. Có thể kể đến vùng chè tập trung tại các xã Long Cốc, Minh Đài, Yên Kỳ, Tây Cốc; vùng cây ăn quả tại Bằng Luân, Chí Đám, Cao Phong, Mường Thàng, Mường Động; vùng rau xanh tại Phùng Nguyên, Tam Đảo, Tam Dương; hay vùng lúa chất lượng cao tại Tam Hồng, Vĩnh Tường, Xuân Lãng.

Phú Thọ đã nâng tầm đặc sản OCOP thành thương hiệu quốc gia.

Những nông sản đặc trưng như rau an toàn, mì gạo, chè, bưởi, cam, mật ong, măng khô đã vươn mạnh ra thị trường quốc tế, mang lại kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trên 1.791 tỷ đồng vào năm 2025.

Lĩnh vực chăn nuôi ghi nhận sự chuyển dịch mạnh mẽ từ quy mô nhỏ lẻ sang trang trại tập trung, ứng dụng công nghệ cao. Tổng đàn lợn toàn tỉnh hiện có khoảng 1,82 triệu con, đàn gia cầm trên 37,5 triệu con. Năm 2025, tổng sản lượng thịt hơi đạt xấp xỉ 471 nghìn tấn, sản lượng sữa tươi đạt trên 62 nghìn tấn. Toàn tỉnh hiện có trên 5.300 trang trại chăn nuôi. Tỷ lệ chăn nuôi tập trung đối với đàn lợn đạt 43,4%, đàn gia cầm đạt 32,2% tổng đàn. Các doanh nghiệp đầu tư vào chăn nuôi đóng góp khoảng 30% tổng đàn lợn và 20% tổng đàn gà toàn tỉnh.

Ông Hoàng Mạnh Thông, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản cho biết ngành chăn nuôi đang phát triển theo chiều sâu, chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm. Đơn vị đang tích cực vận động các cơ sở xây dựng vùng an toàn dịch bệnh theo tiêu chuẩn quốc tế, đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Xây dựng nông thôn mới không có điểm kết thúc, đó là hành trình nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân. Đến nay, toàn tỉnh có 84/133 xã đạt chuẩn nông thôn mới, 3 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và 525 khu dân cư đạt chuẩn kiểu mẫu. Kinh tế tập thể tại khu vực nông thôn phát triển vững chắc với 1.148 hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, 1.234 trang trại đạt tiêu chí quy định và 451 tổ hợp tác. Việc hình thành 207 chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn đối với các sản phẩm chủ lực đã giúp hạn chế tình trạng được mùa mất giá, bảo đảm thu nhập ổn định cho người dân, hiện đạt trên 55 triệu đồng/người/năm.

Hạ tầng phục vụ sản xuất và đời sống được đầu tư đồng bộ. Sau hợp nhất, 100% xã có đường giao thông được kiên cố hóa đến trung tâm xã; tỷ lệ đường giao thông nông thôn được kiên cố hóa đạt 81,5%. Theo Văn phòng Điều phối nông thôn mới, để tiếp tục nâng cao chất lượng các tiêu chí, các địa phương đang tập trung lồng ghép hiệu quả các nguồn vốn ngân sách, huy động nguồn lực từ nhân dân và doanh nghiệp. Đồng thời, việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu sẽ là những nhiệm vụ trọng tâm được triển khai xuyên suốt.

Hướng tới một hệ sinh thái tích hợp đa giá trị

Bước vào giai đoạn phát triển mới, nông nghiệp vùng đất Tổ hướng tới một hệ sinh thái tích hợp đa giá trị, nơi tăng trưởng kinh tế đi đôi với gìn giữ môi trường và xây dựng một thế hệ nông dân văn minh, hiện đại.

Ngày 28/1/2026, Tỉnh ủy Phú Thọ ban hành Kế hoạch thực hiện Kết luận số 219-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW nhằm cụ thể hóa các mục tiêu đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Tỉnh xác định rõ các rào cản từ tình trạng thiếu hụt lao động nông thôn, áp lực từ các hàng rào kỹ thuật thương mại quốc tế đến quy mô sản xuất nhỏ lẻ. Trong bối cảnh đó, vai trò chủ thể của người nông dân tiếp tục được tôn trọng và nâng cao. Nông nghiệp chuyển mạnh sang mô hình kinh tế xanh, hữu cơ, tuần hoàn và phát thải thấp, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực và tạo môi trường minh bạch để thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao.

Để hiện thực hóa các mục tiêu mang tính chiến lược, tỉnh Phú Thọ đặt ra các chỉ tiêu cụ thể cho giai đoạn 2026 - 2030: tốc độ tăng giá trị tăng thêm khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt bình quân từ 3,5% đến 4%/năm; tỷ trọng khu vực này chiếm khoảng 8,3% GRDP; sản lượng lương thực cây có hạt đạt trên 1,3 triệu tấn. Đến năm 2030, phấn đấu giảm tỷ lệ lao động nông nghiệp xuống còn khoảng 18%, trên 85% số xã đạt chuẩn nông thôn mới và cơ bản không còn hộ nghèo theo chuẩn đa chiều.

Trong nhiệm kỳ 2025 - 2030, ngành Nông nghiệp và Môi trường tập trung triển khai các chương trình nông nghiệp tuần hoàn, tích hợp đa giá trị gắn với phát triển OCOP và du lịch nông nghiệp. Các vùng sản xuất hàng hóa chuyên canh quy mô lớn sẽ áp dụng nghiêm ngặt các quy trình, tiêu chuẩn tiên tiến, thân thiện với môi trường.

Nhìn về tương lai, hành trình xanh của vùng Đất Tổ không chỉ là câu chuyện của những con số tăng trưởng hay những cánh đồng thẳng cánh cò bay, mà đó là hành trình của lòng dân và khát vọng đổi mới. Khi tư duy kinh tế tuần hoàn hòa quyện cùng dòng chảy văn hóa truyền thống, mỗi làng quê sẽ trở thành một hệ sinh thái đáng sống, nơi thiên nhiên được tôn trọng và giá trị con người được tôn vinh.

Nghị quyết số 19-NQ/TW đã gieo những hạt giống đúng đắn và giờ đây, những mầm xanh của một nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh đang vươn mình mạnh mẽ dưới ánh nắng mới. Trên mảnh đất cội nguồn linh thiêng, sự đồng lòng giữa ý Đảng và lòng dân chính là điểm tựa vững chắc nhất, đưa nông nghiệp đất Tổ cất cánh bay xa và bền vững cùng thời gian.