Cùng với việc mở rộng diện tích, Thái Nguyên trồng thử nghiệm các giống lúa chất lượng cao, lựa chọn đưa vào gieo cấy đại trà, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng của địa phương.

Hiện toàn tỉnh có khoảng 86.000ha lúa, năng suất bình quân đạt trên 54 tạ/ha, trong đó hơn 36.000ha vụ xuân và gần 50.000ha vụ mùa. Những năm gần đây, cùng với mục tiêu nâng cao giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích, các cấp, ngành của tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ, định hướng người dân mở rộng sản xuất các giống lúa chất lượng cao, lúa đặc sản, từng bước thay thế các giống lúa thuần năng suất thấp.

Lúa chất lượng cao ngày càng khẳng định ưu thế nhờ chất lượng gạo tốt, cơm thơm, dẻo, đáp ứng nhu cầu thị trường. Nhiều giống còn có khả năng chống chịu sâu bệnh khá, năng suất ổn định, phù hợp với các tiêu chuẩn sản xuất an toàn.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, những năm qua, bà con nông dân trong tỉnh đã từng bước chuyển từ sản xuất chú trọng sản lượng sang nâng cao chất lượng, gắn với áp dụng các quy trình VietGAP, hữu cơ và liên kết tiêu thụ sản phẩm. Đến nay, diện tích lúa chất lượng cao, lúa đặc sản và sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn ước đạt trên 42.000ha.

Cùng với chuyển đổi giống, tỉnh đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong canh tác, hình thành các vùng sản xuất tập trung, chuyên canh, gắn với xây dựng thương hiệu. Một số sản phẩm đặc sản đã được định hình như: Nếp Thầu Dầu ở Phú Bình, nếp Vải Ôn Lương tại Hợp Thành, gạo Bao Thai ở Định Hóa và Chợ Đồn… Việc tổ chức sản xuất theo vùng không chỉ tạo điều kiện nâng cao năng suất, chất lượng mà còn thuận lợi trong liên kết tiêu thụ.

Trong các giống lúa chất lượng cao, J02 là điển hình về hiệu quả sản xuất. Giống lúa này có nguồn gốc từ Nhật Bản, được Viện Di truyền nông nghiệp nhập nội và tuyển chọn. Được đưa vào sản xuất tại Thái Nguyên từ năm 2015, đến nay diện tích gieo cấy J02 chiếm hơn 40% diện tích lúa thuần chất lượng cao, tương đương gần 10.000ha.

Thực tế sản xuất cho thấy, giống lúa này có năng suất khá, chất lượng gạo tốt, cơm thơm, dẻo, để nguội không cứng, giá bán phổ biến từ 22-25 nghìn đồng/kg, cao hơn nhiều giống truyền thống, góp phần nâng thu nhập cho người trồng lúa. Việc chuyển đổi từ các giống cũ sang J02 và các giống chất lượng cao khác đang trở thành xu hướng rõ nét ở nhiều địa phương.

Tuy đạt kết quả tích cực, việc mở rộng diện tích lúa chất lượng cao vẫn đặt ra yêu cầu cao hơn trong tổ chức sản xuất và tiêu thụ. Trong thời gian tới, các cấp, ngành cần tiếp tục tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn nông dân thay đổi tập quán sản xuất, khuyến khích doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất lúa an toàn, hữu cơ gắn với bao tiêu sản phẩm. Đồng thời, chú trọng xúc tiến thương mại, hỗ trợ tiêu thụ gạo và các sản phẩm từ gạo, nhất là đối với các giống lúa đặc sản đã có thương hiệu.

Bên cạnh đó, việc nhân rộng các quy trình sản xuất an toàn, ứng dụng cơ giới hóa, kỹ thuật tưới tiết kiệm và công nghệ cao cần được đẩy mạnh nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và bảo vệ môi trường. Quy hoạch các vùng sản xuất tập trung, xây dựng cánh đồng lớn gắn với liên kết chuỗi giá trị sẽ là giải pháp quan trọng để ổn định đầu ra, gia tăng giá trị và phát triển bền vững ngành sản xuất lúa của Thái Nguyên