Tận dụng các khe suối, nguồn thức ăn sẵn trong tự nhiên, nhiều hộ tăng đàn mở rộng chăn nuôi vịt đẻ trứng.

Hiệu quả từ chăn nuôi gia cầm

Năm 2025, dịch tả lợn châu Phi bùng phát trên diện rộng tại nhiều xã của tỉnh Cao Bằng, khiến tổng đàn lợn sụt giảm mạnh. Trước tình hình đó, để bù đắp thiệt hại và ổn định nguồn thu nhập, nhiều hộ nông dân đã nhanh chóng chuyển hướng sang chăn nuôi gia cầm. Nhờ sự thích ứng kịp thời này, tổng đàn gia cầm toàn tỉnh Cao Bằng năm 2025 ước đạt gần 3.150 nghìn con, bằng 102% kế hoạch năm.

Gia đình anh Đinh Văn Trường, ở Tổ Chu Trinh 5, phường Tân Giang, là một trong những hộ chủ động chuyển đổi mô hình chăn nuôi. Trước đây, mỗi lứa anh thường nuôi từ 20–30 con lợn thịt. Tuy nhiên, do lo ngại rủi ro dịch bệnh trong năm nay, anh quyết định giảm nuôi lợn và tập trung phát triển đàn gia cầm, chủ yếu là giống gà ri lai. Theo anh Trường, giống gà này rất phù hợp với điều kiện miền núi, ít mắc bệnh, sinh trưởng tốt, thịt săn chắc nên được thị trường ưa chuộng.

Dịp Tết vừa qua, gia đình anh đã xuất bán hơn 200 con gà, mỗi con nặng từ 2,2–3 kg. Trung bình mỗi năm anh nuôi từ 3 đến 4 lứa gà ri lai. Riêng lứa gà sau Tết, trước khi thả nuôi, anh đã tiến hành vệ sinh chuồng trại, phun thuốc khử trùng bằng Fooc-môn, Cloramin T và quét nước vôi 10% xung quanh khu vực chăn nuôi. Anh tiếp tục áp dụng phương thức chăn thả vườn và kéo dài thời gian nuôi để gà phát triển tự nhiên, cho chất lượng thịt săn chắc, thơm ngon hơn, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế. Anh Trường cho biết thời gian tới sẽ nhập khoảng 100–200 con gà để nuôi theo hướng vừa phải, không nuôi ồ ạt. Để đàn gà sinh trưởng khỏe mạnh, chuồng trại luôn được giữ khô ráo, thoáng mát; thức ăn được bổ sung cám gạo và các phụ phẩm nông nghiệp sẵn có nhằm đảm bảo dinh dưỡng.

Bên cạnh đó, anh cũng đặc biệt chú trọng đến chất lượng con giống. Anh thường tuyển chọn đàn gà bố mẹ khỏe mạnh để ấp trứng tạo giống tại chỗ. Khi cần mở rộng quy mô chăn nuôi, anh chỉ lựa chọn mua giống từ các cơ sở cung ứng uy tín, có giấy chứng nhận kiểm dịch đầy đủ nhằm hạn chế rủi ro dịch bệnh.

Cũng tại Tổ Chu Trinh 5, chị Hoàng Thị Liễu lại phát triển mô hình nuôi gà thương phẩm theo dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia. Chị duy trì nuôi gà ri lai theo hướng sản xuất hàng hóa, mỗi năm xuất bán 2 lứa. Dịp Tết Nguyên đán vừa qua, chị đã bán gần 1.000 con gà với giá từ 80–90 nghìn đồng/kg, mang lại doanh thu gần 100 triệu đồng. Ngay sau Tết, chị tiếp tục nhập hơn 200 con gà ri và dự kiến nhập thêm khoảng 300 con để mở rộng đàn.

Theo chị Liễu, để gà phát triển khỏe mạnh và đạt hiệu quả kinh tế cao, người chăn nuôi phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu kỹ thuật. Gà phải được tiêm vắc-xin đầy đủ từ khi mới 1 ngày tuổi đến trên 2 tháng tuổi. Vào mùa đông, chuồng nuôi được quây bạt kín gió, nền chuồng rải trấu để giữ ấm và đảm bảo khô ráo. Trong khẩu phần ăn, chị bổ sung thêm thức ăn giàu tinh bột để tăng sức đề kháng cho đàn gà. Sau mỗi lần xuất bán, chuồng trại đều được vệ sinh sạch sẽ, rắc vôi bột khử trùng nhằm ngăn chặn mầm bệnh phát sinh.

Ông Nông Văn Phương, Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng Tổ Chu Trinh 5 cho biết, ngay từ đầu năm Chi bộ đã đưa nội dung phát triển kinh tế hộ gia đình vào nghị quyết để tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện. Ông thường xuyên tuyên truyền, vận động các hộ chăn nuôi tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật, đặc biệt chú trọng khâu lựa chọn con giống. Theo đó, người dân cần nắm rõ nguồn gốc, chọn mua con giống khỏe mạnh, có kiểm dịch đầy đủ nhằm bảo đảm chăn nuôi an toàn và hạn chế nguy cơ dịch bệnh.

Tết Nguyên đán vừa qua, gia đình anh Đinh Văn Trường, Tổ Chu Trinh 5, phường Tân Giang xuất bán hơn 200 con gà ri lai, được thương lái đến mua tại nhà.

Tại Tổ Chu Trinh 3, gia đình chị Hoàng Thị Nội đã tận dụng lợi thế dòng suối gần nhà để phát triển mô hình nuôi vịt theo hướng an toàn sinh học. Nhờ áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, đàn vịt hơn 500 con của gia đình mỗi ngày cho từ 200 – 300 quả trứng, cung cấp ra thị trường, đặc biệt phục vụ nhu cầu tăng cao vào dịp trước Tết.

Ngay sau Tết, chị Nội nhanh chóng tái đàn với hơn 200 con vịt giống. Theo chị, việc tái đàn sớm kết hợp với phương thức chăn thả tự nhiên giúp tận dụng nguồn thức ăn sẵn có như ngô, thóc, cám, cây chuối và ốc bươu vàng dưới suối. Cách nuôi này không chỉ giúp giảm chi phí chăn nuôi mà còn nâng cao chất lượng trứng. Năm 2023, sản phẩm trứng vịt của gia đình chị đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao, hiện được tiêu thụ tại các siêu thị, cửa hàng nông sản sạch và nhiều nhà hàng lớn trong tỉnh.

Theo chị Nội, để đàn vịt đạt năng suất trứng cao, chị luôn áp dụng đúng các kiến thức kỹ thuật đã được tập huấn vào quá trình chăn nuôi. Từ khâu xây dựng chuồng trại, tuyển chọn con giống khỏe mạnh, lót ổ đẻ cho đến chăm sóc vịt hậu bị đều được thực hiện cẩn thận. Đặc biệt, khi vịt bắt đầu đẻ trứng, chị tăng thêm khoảng 15% lượng thức ăn mỗi ngày nhằm bổ sung dinh dưỡng, giúp vịt duy trì sức khỏe và nâng cao sản lượng trứng.

Cũng tại Tổ Chu Trinh 3, anh Liêu Tuấn Kiệt đã mạnh dạn phát triển mô hình nuôi vịt thương phẩm thả suối. Dù mới là năm đầu tiên thực hiện, anh đã xuất bán 400 con vịt, mỗi con đạt trọng lượng từ 2,2 – 3 kg. Với giá bán dao động từ 80 – 90 nghìn đồng/kg, anh thu về khoảng 60 triệu đồng doanh thu. Đáng chú ý, anh Kiệt đã tận dụng sàn giao dịch điện tử để tiêu thụ sản phẩm, mang lại hiệu quả kinh tế khá tốt. Theo anh, việc chăn thả vịt ngoài suối giúp môi trường nuôi sạch sẽ, hạn chế dịch bệnh so với hình thức nuôi nhốt công nghiệp. Vịt được bơi lội tự nhiên, ăn cá, tôm và các phụ phẩm sẵn có nên thịt săn chắc, thơm ngon và được thị trường ưa chuộng.

Tổng đàn gia cầm toàn tỉnh Cao Bằng năm 2025 ước đạt gần 3.150 nghìn con, bằng 102% kế hoạch năm.

Khuyến cáo từ chuyên gia thú y

Dù khí thế tái đàn đang lên cao, ngành thú y vẫn không khỏi lo ngại người chăn nuôi chủ quan. Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi Hoàng Thị Hiếu nhấn mạnh con giống chính là “chìa khóa”. Người dân cần chọn mua ở cơ sở uy tín, có giấy kiểm dịch rõ ràng. Con giống đưa từ nơi khác về phải nuôi cách ly ít nhất hai tuần để theo dõi trước khi nhập đàn. Chuồng trại cũng phải vệ sinh kỹ: dọn lớp lót cũ, khơi thông cống rãnh, dùng máy bơm xịt rửa nền và tường, rắc vôi bột, phun hóa chất khử trùng cả chuồng và dụng cụ ăn uống trước khi đón lứa mới.

Theo quy định của Nhà nước, dù nuôi ít hay nhiều, người chăn nuôi đều phải đến xã kê khai để cơ quan chuyên môn quản lý và kịp thời hỗ trợ khi có dịch. Trong quá trình chăm sóc, cần đảm bảo nước uống, thức ăn sạch và đủ dinh dưỡng. Con non phải được sưởi ấm vào ban đêm; khi thời tiết thay đổi nên bổ sung men tiêu hóa, vitamin để tăng sức đề kháng. Tiêm phòng vắc-xin đầy đủ là biện pháp bảo vệ hiệu quả và ít tốn kém nhất. Nếu phát hiện gia cầm có biểu hiện ủ rũ, bỏ ăn, sốt hoặc khó thở, cần tách đàn ngay và báo cho cán bộ thú y.

Sau Tết, giá thịt thường giảm do nhu cầu tiêu dùng thấp, trong khi nhiều hộ vừa bán được hàng nên muốn tái đàn sớm để tận dụng chuồng trại. Tuy nhiên, sự vội vàng có thể khiến người nuôi gặp rủi ro. Theo kinh nghiệm của nhiều hộ chăn nuôi, thời điểm này thường xuất hiện “bẫy” thị trường: nhu cầu mua giống tăng mạnh khiến giá con giống bị đẩy lên cao. Nếu nhiều hộ thả nuôi cùng lúc, vài tháng sau lượng gia cầm xuất bán sẽ tăng đột ngột, dẫn đến cung vượt cầu và giá rớt mạnh.

Vì vậy, ngành nông nghiệp tỉnh Cao Bằng khuyến cáo người dân cần bình tĩnh trước khi tái đàn. Nên tìm hiểu dự báo thị trường, khảo sát nhu cầu tiêu thụ, trao đổi với thương lái và các điểm tiêu thụ để quyết định quy mô nuôi phù hợp với khả năng tài chính và đầu ra sản phẩm.

Bà Hoàng Thị Hiếu cũng lưu ý, thời điểm giao mùa là lúc dịch bệnh dễ phát sinh nên không nên tái đàn ồ ạt. Người nuôi cần cân nhắc nhu cầu thị trường và điều kiện đầu tư, đặc biệt thận trọng ở những khu vực vừa xảy ra dịch. Việc giữ lại đàn bố mẹ khỏe mạnh để chủ động nguồn giống chất lượng cho vụ sau cũng là giải pháp an toàn.

Mùa xuân là mùa của sự khởi đầu. Với sự cần cù và áp dụng khoa học kỹ thuật một cách thận trọng, hoạt động chăn nuôi gia cầm ở Cao Bằng được kỳ vọng sẽ sớm nhộn nhịp trở lại, mang lại nguồn thu ổn định cho người dân.