Hình thành vùng nguyên liệu dứa MD2 hướng tới xuất khẩu

Kế hoạch chiến lược của thành phố Cần Thơ đến năm 2026 là mở rộng thêm từ 30 đến 60 ha vùng nguyên liệu khóm MD2 tại các xã mới, từng bước thay thế các giống khóm cũ bằng giống MD2 có giá trị kinh tế cao hơn.

Thành phố Cần Thơ hiện có tổng diện tích trồng dứa trên 3.500 ha. Trong bối cảnh diện tích cây mía và một số vườn cây ăn trái tại địa phương không còn đạt hiệu quả kinh tế do chất lượng chữ đường thấp và năng suất suy giảm, giống dứa MD2 đang khẳng định vị thế là đối tượng cây trồng chuyển đổi lý tưởng.

Tại xã Long Hưng, mô hình trồng dứa MD2 đã thay đổi hoàn toàn sinh kế của người dân. Anh Trần Phi Hùng, một hộ dân chuyển đổi từ cây cam và mía sang dứa MD2 từ năm 2020 cho biết, trước đây kinh tế rất khó khăn do dịch bệnh trên cây ăn trái và giá mía bấp bênh. Sau thời gian thử nghiệm, diện tích dứa MD2 tại xã Long Hưng đã tăng từ 5 - 6 ha ban đầu lên 40 ha.

Theo đánh giá của người dân, cây dứa MD2 có khả năng chịu phèn tốt, quy trình chăm sóc khá nhàn, nhờ ứng dụng màng phủ nông nghiệp để hạn chế cỏ dại. Đặc biệt, về hiệu quả kinh tế, dứa MD2 cho lợi nhuận cao gấp 2 - 3 lần so với trồng cam hay mía. Với giá bao tiêu từ công ty đạt mức 7.000 - 8.000 đồng/kg, mỗi ha dứa (năng suất bình quân 50 - 60 tấn/ha), nông dân có thể thu về lợi nhuận từ 100 - 150 triệu đồng mỗi năm từ tiền bán quả, chưa kể nguồn thu từ việc bán chồi cây giống.

Điều khiến anh Trần Phi Hùng và bà con trong Tổ hợp tác trồng dứa MD2 Mỹ Khánh B (xã Long Hưng) yên tâm nhất là đầu ra hoàn toàn ổn định. Nông dân ký hợp đồng bao tiêu với công ty Westfood ngay từ đầu vụ, công ty cho xe xuống tận nơi thu mua nên không phải lo lắng về giá cả hay việc tìm nơi tiêu thụ. Anh Hùng và nhiều nông dân ở xã Long Hưng đã gắn bó với cây dứa MD2 từ 3 - 6 năm.

Anh Hùng chia sẻ, trước đây từng trồng mía và cam nhưng vất vả, giá cả bấp bênh và hoàn toàn phụ thuộc vào thương lái, đầu tư mà lúc nào cũng lo thua lỗ. Từ khi chuyển sang trồng dứa MD2, đời sống gia đình và bà con lối xóm đã trở nên khấm khá và thoải mái hơn hẳn nhờ thu nhập ổn định.

Ngoài lợi nhuận cao hơn trồng lúa, nhiều nông dân trồng dứa MD2 ở xã Long Hưng cho rằng, điểm khiến họ yên tâm nhất là mô hình liên kết với công ty. Ông Võ Thanh Tùng chia sẻ rất yên tâm khi trồng dứa MD2 vì người trồng được ký hợp đồng bao tiêu với giá cả xác định từ đầu, lại được hỗ trợ nợ tiền cây giống cho đến khi thu hoạch mới khấu trừ. Hàng tuần, kỹ sư của công ty đều xuống tận ruộng để thăm nom, tư vấn kỹ thuật bón phân và phòng bệnh nên cây dứa rất ít khi gặp vấn đề.

Khóm MD2 hiện có đầu ra ổn định, đem lại lợi nhuận kinh tế cao gấp 2 đến 3 lần so với trồng cam hay mía.

Là doanh nghiệp liên kết vùng trồng dứa MD2 với nông dân để xuất khẩu, ông Trần Bá Sơn, Giám đốc vùng trồng Công ty cổ phần Chế biến Thực phẩm Xuất khẩu Miền Tây (Westfood) chia sẻ, thị trường xuất khẩu dứa toàn cầu hiện đạt trên 28 tỷ USD mỗi năm, trong khi kim ngạch của Việt Nam còn rất khiêm tốn. Đây là cơ hội lớn cho vùng trồng dứa MD2 khu vực Đồng bằng sông Cửu Long khi các đối thủ cạnh tranh lớn đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ thiên tai.

So với giống dứa Queen truyền thống, MD2 sở hữu ưu điểm vượt trội với năng suất lên tới 80 tấn/vụ (gấp đôi dứa Queen) và khả năng kháng bệnh đỏ đầu lá tốt.

Để đảm bảo vùng nguyên liệu bền vững, doanh nghiệp này đã triển khai các chính sách hỗ trợ thiết thực, ông Trần Bá Sơn cho biết, công ty đã triển khai các chính sách thiết thực. Đối với hộ dân vùng phèn khó khăn, công ty triển khai chính sách đối ứng giống và vật tư trị giá lên đến 170 triệu đồng/ha, khấu trừ dần sau khi thu hoạch. Toàn bộ sản lượng được thu mua tận ruộng với giá ổn định, dứa loại 1 (trên 1,2 kg) đạt mức 8.000 đồng/kg. Đội ngũ kỹ sư sẽ hướng dẫn nông dân trồng theo quy trình tiêu chuẩn GlobalGAP và định hướng hữu cơ.

Theo bà Phạm Thị Minh Hiếu, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thành phố Cần Thơ, dư địa phát triển vùng nguyên liệu dứa MD2 còn rất lớn, đặc biệt tại các khu vực ngoài đê ngăn mặn như xã Xà Phiên, Lương Tâm, Lương Nghĩa và Thuận Hòa với khoảng gần 1.100 ha diện tích tiềm năng có thể chuyển đổi từ đất lúa kém hiệu quả.

Theo bà Phạm Thị Minh Hiếu, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, ngành nông nghiệp thành phố đang tích cực phối hợp cùng các địa phương như xã Long Hưng, Mỹ Tú, Tân Phước Hưng, Phụng Hiệp và Xà Phiên để rà soát các diện tích đất tiềm năng, đặc biệt là những vùng trồng mía kém hiệu quả, nhằm chuyển đổi sang canh tác dứa MD2 với quy mô tập trung. Kế hoạch chiến lược đến năm 2026 là mở rộng thêm từ 30 đến 60 ha vùng nguyên liệu dứa MD2 tại các xã mới, từng bước thay thế các giống dứa cũ bằng giống MD2 có giá trị kinh tế cao hơn.

Xã Xà Phiên có diện tích tự nhiên khoảng 100 km2 (tương đương 10.000 ha), với hoạt động kinh tế chủ lực là sản xuất nông nghiệp, bao gồm trồng lúa, mãng cầu và nuôi lươn. Tuy nhiên, đời sống người dân hiện còn nhiều khó khăn do tình trạng "được mùa mất giá", dẫn đến việc một bộ phận lao động phải rời địa phương đi làm ăn xa tại các tỉnh như Bình Dương.

Theo ông Trương Minh Hòa, Phó Chủ tịch UBND xã Xà Phiên, hiện xã có 7 ha trồng dứa và đang có kế hoạch mở rộng bằng cách vận động người dân chuyển đổi 30 ha đất trồng tràm sang trồng dứa MD2. Ngoài 30 ha này, địa phương dự kiến sẽ tiếp tục vận động chuyển đổi thêm khoảng 20 ha đất trồng lúa tại khu vực lân cận, ngoại trừ các vùng lúa chất lượng cao, nhằm đảm bảo đúng quy hoạch và quy định của pháp luật.

Lãnh đạo xã Xà Phiên bày tỏ địa phương mong muốn phối hợp với công ty để phát triển vùng nguyên liệu dứa MD2. Qua việc hợp tác này, xã kỳ vọng sẽ từng bước cải thiện thu nhập cho bà con.

Ông Lê Hoàng Ba, Phó Chủ tịch UBND xã Phụng Hiệp cho biết, trước thực trạng một số diện tích mía và vườn cây ăn trái không còn đạt năng suất, xã Phụng Hiệp đã thống nhất chủ trương vận động người dân chuyển đổi sang trồng dứa MD2. Để lộ trình này thành công, ông kiến nghị phía công ty tiêu thụ cần có sự liên kết chặt chẽ với chính quyền địa phương, đồng thời triển khai minh bạch các chính sách bao tiêu từ đầu vào đến đầu ra cho nông dân.

“Đặc biệt, công ty hỗ trợ chuyển giao khoa học kỹ thuật để sản phẩm của nông dân đạt chuẩn chất lượng ngay từ khâu sản xuất, tránh rủi ro hàng hóa không đạt quy chuẩn khi thu hoạch, gây thiệt hại cho nông dân”, lãnh đạo xã Phụng Hiệp mong muốn.

Thành phố Cần Thơ đặt mục tiêu đạt 5.500 ha dứa vào năm 2030, riêng diện tích MD2 sẽ chiếm khoảng 2.000 ha vào năm 2050. Để hiện thực hóa điều này, bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ cho biết, thành phố định hướng xây dựng vùng sản xuất tập trung, áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, gắn mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc điện tử. Tận dụng lá dứa để sản xuất sợi vải thủ công mỹ nghệ và vỏ dứa làm thức ăn nuôi ruồi lính đen để tạo phân bón lỏng chất lượng cao. Đa dạng hóa giá trị bằng cách kết hợp vùng nguyên liệu với mô hình du lịch sinh thái nông nghiệp, nghiên cứu các sản phẩm độc đáo từ dứa gắn với hoạt động tham quan.

Việc phát triển bền vững vùng nguyên liệu dứa MD2 không chỉ góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, chuyển đổi cơ cấu cây trồng hiệu quả trên đất lúa và đất mía kém năng suất mà còn nâng cao thu nhập cho người dân trên địa bàn thành phố Cần Thơ.