ki-niem-15-voaa
Thứ bảy 21/11/2026 07:32Thứ bảy 21/11/2026 07:32 Hotline: 0326.050.977Hotline: 0326.050.977 Email: toasoan@tapchihuucovietnam.vnEmail: [email protected]

Tag

Xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm bền vững - Kỳ 2: Từ cánh đồng đến thị trường

Tăng
aa
Giảm
Chia sẻ Facebook
Bình luận
In bài viết
Một nền nông nghiệp có thể tạo ra hàng triệu tấn lương thực, thực phẩm mỗi năm nhưng vẫn còn những điểm nghẽn trên hành trình từ cánh đồng đến bàn ăn. Người sản xuất có thể làm ra sản phẩm nhưng chưa chắc có thị trường ổn định, doanh nghiệp có thể có đơn hàng nhưng chưa chắc có vùng nguyên liệu bền vững, sản phẩm có chất lượng nhưng vẫn có thể mất giá trị nếu bảo quản, chế biến và logistics chưa đáp ứng. Vì vậy, bài toán của hệ thống lương thực - thực phẩm không chỉ là “sản xuất được bao nhiêu”, mà còn là sản xuất như thế nào, kết nối ra sao và giá trị được tạo ra, phân bổ như thế nào trong toàn chuỗi.
Xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm bền vững - Kỳ 2: Từ cánh đồng đến thị trường

Từ cánh đồng đến thị trường – hành trình của nông sản qua chuỗi cung ứng.

Sản xuất tốt nhưng chuỗi chưa chắc đã tốt

Nếu trở lại với bó rau trong bữa cơm ở kỳ trước, chúng ta sẽ thấy hành trình của nó chưa kết thúc khi người nông dân thu hoạch. Một bó rau chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được bảo quản phù hợp, vận chuyển an toàn, đưa đến đúng thị trường và đến tay người tiêu dùng với chất lượng được duy trì. Điều đó có nghĩa là người nông dân có thể làm rất tốt công việc sản xuất nhưng vẫn chưa đủ để bảo đảm hiệu quả của cả chuỗi.

Hãy hình dung một vùng sản xuất đã tạo ra sản phẩm chất lượng. Nếu đầu ra không ổn định, người nông dân vẫn có thể phải bán với giá thấp. Nếu thiếu kho bảo quản hoặc phương tiện vận chuyển phù hợp, sản phẩm có thể giảm chất lượng trước khi đến thị trường. Nếu không có cơ sở chế biến, phần giá trị gia tăng lớn hơn có thể được tạo ra ở nơi khác. Ngược lại, một doanh nghiệp dù có thị trường cũng khó duy trì hoạt động nếu vùng nguyên liệu không ổn định.

Những tình huống đó cho thấy một thực tế quan trọng: Sản xuất tốt là điều kiện cần, nhưng chưa đủ để tạo nên một hệ thống LTTP bền vững.

Sổ tay "Nâng cao năng lực chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững tại Việt Nam" đã chỉ ra một số thách thức nổi bật của Việt Nam như sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún, liên kết giữa các tác nhân chưa bền vững, tổn thất sau thu hoạch, chuỗi cung ứng chưa thực sự hiệu quả, môi trường thực phẩm chưa hỗ trợ đầy đủ cho chế độ ăn lành mạnh và hành vi tiêu dùng chưa bền vững.

Kết quả Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp năm 2025 cho thấy tại thời điểm 1/7/2025, Việt Nam có khoảng 9 triệu hộ nông, lâm nghiệp và thủy sản, trong khi tính đến cuối năm 2024 có 8.416 hợp tác xã và 6.204 doanh nghiệp nông, lâm nghiệp và thủy sản.

Những con số này cho thấy hệ thống LTTP của Việt Nam có một mạng lưới chủ thể rất rộng lớn. Chính quy mô đó vừa tạo ra tiềm năng lớn, vừa đặt ra yêu cầu phải tổ chức tốt hơn các mối quan hệ giữa những người cùng tham gia hệ thống.

Khi sản xuất còn phân tán, việc thống nhất quy trình và chất lượng sẽ khó hơn. Khi thông tin thị trường không được chia sẻ kịp thời, người sản xuất khó điều chỉnh kế hoạch. Khi các khâu bảo quản, chế biến và logistics chưa kết nối tốt với sản xuất, giá trị của sản phẩm có thể bị suy giảm. Và khi mỗi chủ thể chỉ quan tâm đến lợi ích của riêng mình, hiệu quả của toàn chuỗi chưa chắc đã được tối ưu.

Vì vậy, câu hỏi không chỉ là người nông dân đang sản xuất thế nào, mà còn phải là họ đang liên kết với ai và được hưởng giá trị như thế nào từ mối liên kết đó. Tương tự, với doanh nghiệp, không chỉ cần quan tâm đến doanh số hay lợi nhuận mà còn phải nhìn vào cách doanh nghiệp góp phần xây dựng vùng nguyên liệu, ổn định chuỗi cung ứng và phân bổ giá trị với các đối tác. Chính ở đây, tư duy hệ thống bắt đầu phát huy ý nghĩa.

Tìm đúng điểm nghẽn để tạo thay đổi

Một hệ thống có nhiều vấn đề không có nghĩa là chúng ta phải giải quyết tất cả cùng một lúc. Nếu nguồn lực được chia nhỏ cho quá nhiều nhiệm vụ, những thay đổi có thể không đủ lớn để tạo ra tác động rõ rệt. Vì vậy, điều quan trọng là phải tìm được những điểm nghẽn có ảnh hưởng lớn và từ đó xác định những điểm đòn bẩy có khả năng tạo ra thay đổi lan tỏa.

Chẳng hạn, nếu một ngành hàng bị tổn thất lớn sau thu hoạch, việc đầu tư vào bảo quản và chế biến có thể đồng thời giúp giảm lượng thực phẩm bị mất, nâng giá trị sản phẩm, cải thiện thu nhập của người sản xuất và ổn định nguồn cung cho thị trường. Một can thiệp nhưng tác động đến nhiều khâu.

Đó chính là ý nghĩa của điểm đòn bẩy. Để tìm được điểm đòn bẩy, trước hết phải nhìn rõ cấu trúc của hệ thống: sản xuất đang diễn ra ở đâu, chế biến và bảo quản như thế nào, sản phẩm được vận chuyển và phân phối qua những kênh nào, người tiêu dùng đang lựa chọn ra sao và những yếu tố nào – từ chính sách, thị trường, công nghệ đến tài nguyên và biến đổi khí hậu – đang tác động lên toàn bộ quá trình.

Từ bức tranh đó mới có thể nhận diện chính xác những nút thắt. Có địa phương mà vấn đề lớn nhất là vùng nguyên liệu. Có nơi lại nằm ở chế biến hoặc logistics. Có nơi thiếu thông tin thị trường, có nơi thiếu liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp. Cũng có những nơi nguồn lực không thiếu nhưng năng lực tổ chức và phối hợp chưa đáp ứng yêu cầu.

Bởi vậy, không thể có một công thức duy nhất cho tất cả. Sổ tay đề xuất cách tiếp cận “thí điểm - đánh giá - nhân rộng”, kết hợp định hướng chiến lược ở cấp quốc gia với sự linh hoạt của địa phương. Đây là cách tiếp cận phù hợp với một hệ thống có sự khác biệt lớn về điều kiện sinh thái, sản phẩm, thị trường và năng lực của từng địa phương.

Quan trọng nhất là phải tìm đúng vấn đề trước khi lựa chọn giải pháp. Nhưng sâu xa hơn, ngay cả khi đã xác định được điểm nghẽn, việc thay đổi một vài khâu vẫn có thể chưa đủ nếu cách nhìn về toàn bộ hệ thống không thay đổi.

Sổ tay xác định thay đổi tư duy và mục tiêu phát triển là một trong những điểm đòn bẩy có tác động sâu rộng. Thay vì chỉ tập trung vào sản lượng hoặc hiệu quả kinh tế của từng khâu, cần nhìn hệ thống LTTP như một chỉnh thể gắn kết sản xuất với dinh dưỡng, sức khỏe con người, môi trường và công bằng xã hội.

Khi mục tiêu thay đổi, cách ra quyết định cũng thay đổi theo. Sản xuất không chỉ được đánh giá bằng năng suất mà còn bằng khả năng duy trì đất, nước và môi trường. Doanh nghiệp không chỉ được nhìn qua lợi nhuận mà còn qua khả năng xây dựng chuỗi giá trị ổn định. Người tiêu dùng không chỉ được xem là người mua hàng mà còn là một tác nhân có khả năng định hướng thị trường.

Khi đó, câu hỏi “hôm nay sản xuất được bao nhiêu?” sẽ được nối tiếp bằng một câu hỏi quan trọng hơn: “Mười năm, hai mươi năm nữa hệ thống có còn đủ khả năng cung cấp thực phẩm an toàn, dinh dưỡng và bền vững hay không?”. Đó là lúc câu chuyện chuyển từ sản xuất sang hệ thống, từ lợi ích của từng khâu sang kết quả chung của toàn chuỗi. Và khi đã nhìn thấy hệ thống, chúng ta không thể chỉ dừng ở việc nhận diện vấn đề. Câu hỏi tiếp theo phải là: mỗi chủ thể có thể làm gì để biến những nhận thức đó thành thay đổi thực tế?.

Bài liên quan

TP.HCM phê duyệt Điều lệ Hiệp hội Lương thực Thực phẩm

TP.HCM phê duyệt Điều lệ Hiệp hội Lương thực Thực phẩm

UBND TP.HCM vừa ban hành quyết định phê duyệt Điều lệ Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM nhiệm kỳ 2025-2030.
Hà Nội: 8 bị can bị khởi tố về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm

Hà Nội: 8 bị can bị khởi tố về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm

"Tháng hành động vì an toàn thực phẩm" là một trong những hoạt động trọng tâm được Hà Nội triển khai hàng năm nhằm nâng cao ý thức và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm, đồng thời tăng cường công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Năm 2025, Tháng hành động tiếp tục được thực hiện với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành và đã ghi nhận những kết quả đáng kể, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Bắc Ninh: Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, phát triển chuỗi giá trị lương thực thực phẩm bền vững

Bắc Ninh: Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, phát triển chuỗi giá trị lương thực thực phẩm bền vững

Ngày 14/3, tại Bắc Ninh, Nhóm Đối tác Công tư (PPP) về Rau quả và Ban Thư ký Đối tác phát triển nông nghiệp bền vững Việt Nam (PSAV) đã phối hợp tổ chức hội nghị nhằm hiện thực hóa Kế hoạch Mạng lưới đổi mới sáng tạo lương thực thực phẩm tại Việt Nam (FIH-V) năm 2025.
Nghệ An: Đa dạng các dòng sản phẩm tại Hội chợ Xanh khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã năm 2026

Nghệ An: Đa dạng các dòng sản phẩm tại Hội chợ Xanh khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã năm 2026

Hội chợ Xanh khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã năm 2026 quy tụ hơn 150 hợp tác xã, tổ hợp tác, làng nghề và doanh nghiệp đến từ các tỉnh, thành phố trên cả nước, góp phần quảng bá thương hiệu, kết nối cung cầu và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Thái Nguyên: Gắn liên kết sản xuất với giảm nghèo bền vững

Thái Nguyên: Gắn liên kết sản xuất với giảm nghèo bền vững

Từ trồng măng lục trúc, sản xuất chè đến chăn nuôi, nhiều hộ dân tại Thái Nguyên đang từng bước thay đổi cách tổ chức sản xuất. Hợp tác xã tham gia cung ứng giống, hướng dẫn kỹ thuật và thu mua sản phẩm, giúp người dân giảm áp lực tìm đầu ra, nâng cao thu nhập và duy trì sinh kế.
Agribank - Kết nối tài chính với nông nghiệp hiện đại

Agribank - Kết nối tài chính với nông nghiệp hiện đại

Nông nghiệp Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nơi giá trị không chỉ được tạo nên từ đất đai, lao động hay sản lượng, mà ngày càng gắn với công nghệ, dữ liệu, tiêu chuẩn xanh và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Trong hành trình ấy, tài chính - ngân hàng trở thành một mắt xích quan trọng, giúp chuyển những ý tưởng đổi mới thành năng lực sản xuất thực tế. Với nền tảng gần bốn thập kỷ gắn bó với “Tam nông”, Agribank đang từng bước mở rộng vai trò từ cung ứng vốn sang kết nối tài chính, công nghệ và dịch vụ ngân hàng hiện đại, góp phần tạo động lực cho một nền nông nghiệp xanh hơn, hiện đại hơn và có giá trị gia tăng cao hơn.
PVFCCo – Phú Mỹ đưa DAP Phú Mỹ ra thị trường, tăng nguồn cung phân bón chất lượng cao

PVFCCo – Phú Mỹ đưa DAP Phú Mỹ ra thị trường, tăng nguồn cung phân bón chất lượng cao

Việc sản xuất thành công và đưa sản phẩm DAP Phú Mỹ ra thị trường đánh dấu bước phát triển mới của Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo – Phú Mỹ) trong chiến lược đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao năng lực sản xuất trong nước. Đáng chú ý, sản phẩm có hàm lượng Cadimi (Cd) được kiểm soát ở mức thấp theo kết quả phân tích lô sản xuất đầu tiên, góp phần đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và an toàn trong sử dụng phân bón.
Thái Nguyên gắn giảm nghèo với sinh kế và liên kết sản xuất

Thái Nguyên gắn giảm nghèo với sinh kế và liên kết sản xuất

Thiếu vốn, giao thông chưa thuận lợi và sản xuất nhỏ lẻ đang là những trở ngại đối với nhiều hộ dân miền núi Thái Nguyên. Để giảm nghèo bền vững, tỉnh tập trung hỗ trợ sinh kế, nâng năng lực sản xuất và kết nối tiêu thụ, đồng thời cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

CÁC TIN BÀI KHÁC

Mỹ phẩm tự nhiên và hữu cơ: Phân biệt để lựa chọn đúng

Mỹ phẩm tự nhiên và hữu cơ: Phân biệt để lựa chọn đúng

Cùng xuất hiện trên bao bì mỹ phẩm, nhưng “tự nhiên”, “hữu cơ”, “thuần chay” và “không thử nghiệm trên động vật” mang những ý nghĩa khác nhau. Hiểu đúng các khái niệm, đọc kỹ thành phần và kiểm tra chứng nhận giúp người tiêu dùng lựa chọn có căn cứ, tránh nhầm lẫn từ những lời quảng cáo.
Hoàn thiện chính sách để phát huy hiệu quả cây trồng công nghệ sinh học

Hoàn thiện chính sách để phát huy hiệu quả cây trồng công nghệ sinh học

Tại Hội thảo “Cây trồng công nghệ sinh học - Xu hướng ứng dụng trên toàn cầu và định hướng phát triển tại Việt Nam”, các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân trao đổi về hiệu quả ứng dụng, lựa chọn công nghệ, yêu cầu an toàn sinh học và những vướng mắc cần tháo gỡ để đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất.
Bớt giống bớt phân người trồng lúa vẫn tăng lợi nhuận

Bớt giống bớt phân người trồng lúa vẫn tăng lợi nhuận

Trên cánh đồng, có những khoản tiền tưởng như rất nhỏ nhưng cộng lại sau một vụ lúa có thể quyết định người nông dân lời hay lỗ. Khi chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhiên liệu và nước tưới ngày càng tạo sức ép, nhiều nông dân Đồng bằng sông Cửu Long đang tính lại từng khoản chi, giảm đầu vào nhưng vẫn giữ năng suất và tăng phần lợi nhuận sau mỗi vụ mùa.
Chứng nhận hữu cơ: Người sản xuất cần chuẩn bị những gì?

Chứng nhận hữu cơ: Người sản xuất cần chuẩn bị những gì?

Để được cấp chứng nhận hữu cơ, cơ sở sản xuất phải chứng minh việc tuân thủ tiêu chuẩn bằng cả thực hành tại đồng ruộng, trang trại và hồ sơ theo dõi. Quá trình này bắt đầu từ lựa chọn tiêu chuẩn, tổ chức chuyển đổi, đánh giá thực tế đến duy trì giám sát sau chứng nhận.
Kết nối nguồn lực phát triển nông nghiệp thích ứng với xâm nhập mặn

Kết nối nguồn lực phát triển nông nghiệp thích ứng với xâm nhập mặn

Từ nhu cầu thực tế của nông dân Đồng bằng sông Cửu Long, hội thảo “Thảo luận chiến lược hợp tác trong lĩnh vực xâm nhập mặn, thích ứng và phát triển nông nghiệp bền vững tại Việt Nam” diễn ra ngày 5/11 tại Hà Nội, tập trung thảo luận các ưu tiên hợp tác về dữ liệu, quản lý đất và nước, kỹ thuật canh tác, tài chính và thị trường. Các đề xuất hướng tới đưa giải pháp thích ứng với xâm nhập mặn vào thực tiễn sản xuất, bảo đảm sinh kế cho nông dân Đồng bằng sông Cửu Long.
Canh tác hữu cơ bắt đầu từ sức khỏe của đất

Canh tác hữu cơ bắt đầu từ sức khỏe của đất

Muốn chuyển đổi sang canh tác hữu cơ, người sản xuất cần tổ chức lại cách chăm sóc đất, cung cấp dinh dưỡng và quản lý dịch hại. Năm nhóm kỹ thuật nền tảng dưới đây giúp xây dựng hệ thống sản xuất phù hợp với điều kiện đồng ruộng và yêu cầu của tiêu chuẩn áp dụng.
Nông nghiệp phía Nam tìm cách gỡ điểm nghẽn từ nghiên cứu đến sản xuất

Nông nghiệp phía Nam tìm cách gỡ điểm nghẽn từ nghiên cứu đến sản xuất

Vi phạm bản quyền giống cây trồng, công nghệ sau thu hoạch chưa đồng bộ, dữ liệu vùng trồng bị chia cắt cùng bài toán tiếp cận tín dụng mùa vụ là những nút thắt cốt lõi được nhận diện thẳng thắn tại Hội thảo chuyên đề lĩnh vực Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (thuộc khuôn khổ Hội nghị phát triển KH&CN, ĐMST và CĐS thúc đẩy tăng trưởng nông nghiệp khu vực phía Nam) diễn ra ngày 2/11/2026 tại TP. Cần Thơ.
Đưa khoa học, công nghệ thành động lực tăng trưởng nông nghiệp

Đưa khoa học, công nghệ thành động lực tăng trưởng nông nghiệp

Lấy năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế và thu nhập của người dân làm thước đo, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu nghiên cứu khoa học phải giải quyết những bài toán cụ thể của sản xuất. Trước ngày 20/11/2026, mỗi địa phương phía Nam lựa chọn 3–5 bài toán ưu tiên để phối hợp triển khai.
Nông dân miền Tây tìm cách giữ sinh kế trước sức ép hạn mặn

Nông dân miền Tây tìm cách giữ sinh kế trước sức ép hạn mặn

Từng phải bỏ hàng trăm triệu đồng mua nước ngọt, chở từng chuyến nước về cứu vườn sầu riêng giữa mùa hạn mặn, người nông dân miền Tây hiểu thế nào là nỗi lo khi nguồn nước cạn dần, độ mặn lấn sâu. Sau những mùa khô khắc nghiệt, câu chuyện giữ nước, giữ vườn cũng là câu chuyện giữ sinh kế. Từ thực tế sản xuất, nhiều nông dân đang tìm cách thay đổi mùa vụ, điều chỉnh phương thức canh tác để giảm thiệt hại, thích ứng với những biến động ngày càng khó lường của thời tiết.
Tìm lời giải cho bài toán nông nghiệp thích ứng với xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long

Tìm lời giải cho bài toán nông nghiệp thích ứng với xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long

Xâm nhập mặn, hạn hán và những biến động khó lường của nguồn nước đang đặt sản xuất nông nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long trước nhiều thách thức. Tại hội thảo ở TP Cần Thơ, các chuyên gia, nhà quản lý và đối tác quốc tế cùng trao đổi giải pháp thích ứng, từ quản lý nguồn nước, điều chỉnh phương thức canh tác đến phát triển chuỗi giá trị, hướng đến mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo đảm sinh kế cho người nông dân.
Lồng ghép rủi ro khí hậu vào quy hoạch đô thị, nông thôn

Lồng ghép rủi ro khí hậu vào quy hoạch đô thị, nông thôn

Điều chỉnh quy hoạch khu dân cư, nâng khả năng chống chịu của hạ tầng và phát triển công trình xanh là những nội dung được đề xuất trong nghiên cứu xây dựng kế hoạch ứng phó với biến đổi khí hậu ngành xây dựng giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Nâng tầm chè Thái Nguyên bằng hệ sinh thái tích hợp đa giá trị

Nâng tầm chè Thái Nguyên bằng hệ sinh thái tích hợp đa giá trị

Tại Diễn đàn Kinh tế chè quốc tế 2026, yêu cầu đổi mới tư duy phát triển ngành chè được đặt ra với trọng tâm kiến tạo hệ sinh thái kết nối văn hóa, khoa học công nghệ, du lịch và thị trường. Phát triển chè chất lượng cao, chè đạt tiêu chuẩn hữu cơ là một nội dung được đề cập nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, bảo vệ môi trường và sinh kế của người trồng chè.
XEM THÊM
dam-ca-mau-chi-vi-hoa
Based on MasterCMS Ultimate Edition 2026 v2.9
Quay về đầu trang
Giao diện máy tính