Ông Phan Việt Hà, Phó Viện trưởng phụ trách WASI phát biểu tại chương trình.

Tại trụ sở Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI), chương trình trình diễn và tư vấn giải pháp bơm năng lượng mặt trời đã diễn ra với sự tham gia của nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và nông dân. Sự kiện do WASI phối hợp cùng Công ty Cổ phần Tập đoàn DAT (DAT Group), Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Gia Phát Việt tổ chức, với sự đồng hành của Ngân hàng số Vikki.

Khai thác năng lượng tại chỗ

Theo các chuyên gia, Tây Nguyên là một trong những khu vực có cường độ bức xạ mặt trời cao nhất cả nước, với số giờ nắng trung bình từ 2.000–2.500 giờ/năm. Đây là điều kiện lý tưởng để phát triển các hệ thống năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời áp mái và các ứng dụng trực tiếp như bơm nước.

Phát biểu tại chương trình, ông Phan Việt Hà, Phó Viện trưởng phụ trách WASI – nhấn mạnh: việc tận dụng nguồn năng lượng tại chỗ không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào điện lưới mà còn mở ra hướng sản xuất nông nghiệp tự chủ, thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu. Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Tài – đại diện đơn vị phối hợp tổ chức – cho rằng Solar Pump là giải pháp “trúng và đúng” khi đáp ứng nhu cầu tưới nước trong mùa khô – thời điểm có cường độ nắng cao nhất.

Hiệu quả kinh tế dài hạn

Ông Nguyễn Văn Tài Giám đốc - Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ Gia Phát Việt phát biểu tại hội nghị.

Điểm đáng chú ý của hệ thống bơm năng lượng mặt trời là khả năng vận hành hoàn toàn bằng nguồn điện từ các tấm pin, không phát sinh chi phí nhiên liệu. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là chi phí đầu tư ban đầu.

Theo phân tích của các chuyên gia kỹ thuật tại chương trình, một hệ thống Solar Pump quy mô hộ gia đình (công suất từ 1–3 kW) có thể dao động từ vài chục đến hơn 100 triệu đồng, tùy theo cấu hình và nhu cầu sử dụng. Dù vậy, nếu so sánh trong chu kỳ 5–10 năm, tổng chi phí vận hành của hệ thống này thấp hơn đáng kể so với bơm chạy dầu hoặc điện lưới, đặc biệt trong bối cảnh giá năng lượng có xu hướng tăng.

Ngoài ra, hệ thống có tuổi thọ cao (trung bình 20–25 năm đối với tấm pin), chi phí bảo trì thấp và ít rủi ro hỏng hóc. Điều này giúp người nông dân giảm áp lực tài chính trong dài hạn, đồng thời ổn định sản xuất.

Tối ưu hóa theo từng mô hình canh tác

Ông Võ Thanh Trọng Kỹ sư thiết kế Tự động hóa Công ty Cổ phần Tập đoàn DAT (DAT Group).

Ví dụ, với cây cà phê – loại cây trồng chủ lực của Tây Nguyên – nhu cầu nước tưới tập trung vào mùa khô với lưu lượng lớn. Trong khi đó, các mô hình trồng cây ăn quả hoặc rau màu có thể kết hợp hệ thống tưới nhỏ giọt để tiết kiệm nước và tối ưu công suất bơm.

Việc tích hợp Solar Pump với các công nghệ tưới tiên tiến như tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa tự động không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng nước mà còn góp phần hiện đại hóa sản xuất nông nghiệp theo hướng thông minh.

Đòn bẩy cho chuyển đổi xanh

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, hệ thống bơm năng lượng mặt trời còn có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm phát thải khí nhà kính. Việc thay thế các loại máy bơm chạy dầu hoặc điện từ nguồn hóa thạch giúp giảm lượng CO₂ phát thải ra môi trường, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp xanh của Việt Nam.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về môi trường và truy xuất nguồn gốc, việc áp dụng các giải pháp năng lượng sạch cũng góp phần nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của nông sản.

Cần cơ chế hỗ trợ để nhân rộng

Dù tiềm năng lớn, việc nhân rộng mô hình Solar Pump vẫn cần sự hỗ trợ từ chính sách, đặc biệt là về tín dụng và cơ chế khuyến khích đầu tư. Đại diện Ngân hàng số Vikki tại chương trình cho biết đang nghiên cứu các gói tài chính phù hợp nhằm hỗ trợ nông dân tiếp cận giải pháp này.

Các đại biểu đi thăm mô hình.

Ngoài ra, vai trò của các viện nghiên cứu như WASI trong việc chuyển giao công nghệ, đào tạo kỹ thuật và xây dựng mô hình trình diễn cũng được xem là yếu tố then chốt để thúc đẩy ứng dụng rộng rãi.

Hướng đi tất yếu

Từ góc độ thực tiễn, có thể thấy hệ thống bơm năng lượng mặt trời không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là một phần của chiến lược chuyển đổi nông nghiệp theo hướng bền vững. Trong điều kiện Tây Nguyên, nơi hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi về bức xạ mặt trời và nhu cầu tưới tiêu, việc phát triển Solar Pump là hướng đi phù hợp và có tính khả thi cao.

Lễ ký hợp đồng giữa ba bên.

Nếu được triển khai đồng bộ với các chính sách hỗ trợ và giải pháp kỹ thuật phù hợp, Solar Pump sẽ trở thành “đòn bẩy” quan trọng giúp nông nghiệp Tây Nguyên nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí, thích ứng biến đổi khí hậu và từng bước chuyển sang mô hình tăng trưởng xanh, bền vững.