Báo chí đồng hành cùng nông nghiệp hữu cơ Việt Nam bước vào kỷ nguyên xanh

TSKH. Hà Phúc Mịch cùng lãnh đạo, chuyên gia quốc tế tham quan mô hình nông nghiệp hữu cơ tiêu biểu.

Trong hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, Báo chí Cách mạng Việt Nam luôn đồng hành với những nhiệm vụ chiến lược của đất nước. Từ đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đến công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển bền vững hôm nay, báo chí không chỉ phản ánh đời sống xã hội mà còn góp phần định hướng nhận thức, cổ vũ hành động, kết nối ý Đảng với lòng dân, đưa chính sách vào thực tiễn.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, vai trò đó càng trở nên rõ nét khi Việt Nam đang chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp; từ tăng trưởng về lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị, hiệu quả, an toàn, sinh thái và phát thải thấp. Nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn không còn là khái niệm xa lạ mà đang dần trở thành một hướng đi tất yếu, gắn với sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và hội nhập quốc tế.

Tuy vậy, con đường phát triển nông nghiệp hữu cơ vẫn còn nhiều thách thức. Trong bối cảnh ấy, báo chí càng phải phát huy vai trò định hướng thông tin, lan tỏa tri thức chính xác và kiểm chứng chặt chẽ, qua đó giúp công chúng nhận diện đúng giá trị của nông nghiệp hữu cơ và cùng hành động vì một nền nông nghiệp xanh, minh bạch, bền vững.

Trao đổi với Tạp chí Hữu cơ Việt Nam, TSKH. Hà Phúc Mịch, Chủ tịch VOAA, khẳng định: báo chí, truyền thông là một trong những trụ cột quan trọng thúc đẩy nông nghiệp hữu cơ phát triển nhanh, bền vững và hội nhập quốc tế.

PV: Thưa TSKH. Hà Phúc Mịch, nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6, nhìn từ thực tiễn phát triển nông nghiệp hữu cơ hiện nay, ông đánh giá như thế nào về vai trò mới của báo chí nói chung và báo chí số nói riêng trong việc kiến tạo nhận thức, củng cố niềm tin thị trường và thúc đẩy chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn?

TSKH. Hà Phúc Mịch: Trước hết phải khẳng định, báo chí cách mạng Việt Nam luôn gắn liền với sự nghiệp cách mạng của dân tộc, phục vụ Nhân dân, phục vụ đất nước. Nhà báo chân chính phải trung thực, khách quan, tôn trọng sự thật; phải đem đến cho Nhân dân niềm tin ở sự thật, niềm tin vào đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và những giá trị tiến bộ của xã hội.

Đối với nông nghiệp hữu cơ, vai trò ấy càng đặc biệt quan trọng. Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam tuy đã có bước phát triển đáng ghi nhận nhưng vẫn đang trong giai đoạn cần được củng cố về nhận thức, tiêu chuẩn, thị trường và hệ sinh thái hỗ trợ. Nếu người sản xuất chưa hiểu đúng hữu cơ là gì, nếu người tiêu dùng chưa phân biệt được đâu là sản phẩm hữu cơ thực chất, nếu doanh nghiệp chưa thấy rõ giá trị dài hạn của minh bạch và chứng nhận, thì phong trào hữu cơ khó có thể phát triển bền vững.

Báo chí nói chung giúp lan tỏa chủ trương, chính sách, phản ánh mô hình tốt, cổ vũ những người làm thật, đồng thời phát hiện những bất cập cần tháo gỡ. Báo chí số nói riêng mở ra khả năng truyền thông nhanh hơn, rộng hơn, đa dạng hơn: từ bài viết chuyên sâu, video, ảnh, dữ liệu, đồ họa đến các nền tảng mạng xã hội. Nhưng cái mới của báo chí số không chỉ là tốc độ hay công nghệ. Điều cốt lõi là báo chí số phải biến thông tin chuyên ngành thành tri thức dễ tiếp cận; biến câu chuyện của nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp thành động lực xã hội; biến chủ trương phát triển nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn thành hành động, cụ thể trong sản xuất và tiêu dùng.

Tôi cho rằng báo chí, truyền thông là một trong những trụ cột quan trọng có tính chất chiến lược của phát triển nông nghiệp hữu cơ. Đó là kết nối chính sách với thực tiễn, đưa tri thức khoa học - công nghệ đến với sản xuất, đồng thời bồi đắp nhận thức xã hội và niềm tin thị trường đối với nông nghiệp hữu cơ. Khi thông tin được truyền tải chuẩn xác, người dân có thêm căn cứ để thay đổi nhận thức, người sản xuất có thêm động lực tuân thủ quy trình, còn người tiêu dùng có cơ sở lựa chọn và đặt niềm tin vào sản phẩm hữu cơ.

TSKH. Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam.

PV: Nhiệm vụ của báo chí không chỉ là truyền tải chủ trương, chính sách mà còn phản ánh thực tiễn sản xuất, lan tỏa mô hình tốt, phát hiện những điểm nghẽn từ thực tiễn cơ sở. Theo ông, báo chí cần làm gì để trở thành cầu nối hiệu quả giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân và người tiêu dùng trong phát triển nông nghiệp hữu cơ?

TSKH. Hà Phúc Mịch: Tôi cho rằng, muốn trở thành cầu nối hiệu quả, báo chí trước hết phải bám sát thực tiễn, kịp thời phát hiện những vấn đề nóng từ cơ sở và phản ánh đến các cơ quan quản lý. Nông nghiệp hữu cơ phải được nhìn từ thực tiễn sản xuất và thị trường, từ phương pháp canh tác đến thị hiếu người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm mỗi ngày. Nhà báo viết về hữu cơ cần đi sâu sát cơ sở, lắng nghe doanh nghiệp và các cơ sở sản xuất, trao đổi với nhà khoa học và tham chiếu với cơ chế, chính sách chuyên ngành.

Báo chí cần làm tốt ba việc. Trước hết, báo chí là kênh truyền thông về chủ trương, chính sách. Do vậy nên sử dụng bằng ngôn ngữ gần gũi, để nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp hiểu rõ định hướng của Nhà nước cũng như những cơ hội, yêu cầu đặt ra trong quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp hữu cơ. Nghị quyết của Trung ương về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; các chương trình phát triển nông nghiệp hữu cơ; chính sách tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải nếu chỉ dừng ở văn bản thì chưa đủ. Báo chí còn là cầu nối, hướng đến các mô hình hữu cơ đã thành công, để nông dân thực hành theo phương thức "cầm tay chỉ việc".

Thứ hai, báo chí cần lan tỏa khách quan những mô hình đã đạt chứng nhận hữu cơ. Mỗi mô hình hữu cơ thành công cần được nhìn nhận từ cả kết quả đạt được và những bài học kinh nghiệm quý báu, để người đọc hiểu rằng hữu cơ không phải là phong trào nhất thời, mà là một lộ trình đòi hỏi sự kiên trì, thực hành theo tiêu chuẩn rõ ràng và đáp ứng nhu cầu thị trường phù hợp.

Thứ ba, báo chí cần phản ánh trung thực những khó khăn từ thực tế sản xuất hữu cơ đến người tiêu dùng, cũng như những bất cập khi áp dụng chính sách hỗ trợ. Khi các vấn đề này được nhận diện đầy đủ, các bên liên quan sẽ có thêm cơ sở để tìm giải pháp sát thực tiễn hơn. Tiếng nói từ cơ sở, nếu được báo chí phản ánh khách quan, sẽ giúp cơ quan quản lý có căn cứ điều chỉnh chính sách kịp thời, đồng thời tạo sự chia sẻ và tiếng nói chung giữa các bên liên quan.

VOAA luôn mong muốn báo chí là diễn đàn đối thoại tin cậy giữa các bên. Trong phát triển hữu cơ, không một chủ thể nào có thể đi một mình. Cần sự tham gia của Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân, người tiêu dùng và báo chí. Báo chí chính là sợi chỉ đỏ kết nối các chủ thể ấy bằng thông tin đúng, khách quan và có trách nhiệm xã hội.

Ông Marco Schluter, Phó Chủ tịch IFOAM - Oganics International trao chứng nhận tiêu chuẩn hữu cơ VOAA là thành viên trong Gia đình tiêu chuẩn IFOAM quốc tế cho VOAA.

PV: Tiêu chuẩn, chứng nhận và tính minh bạch là nền tảng của nông nghiệp hữu cơ. Vậy xin hỏi TSKH. Hà Phúc Mịch, làm thế nào để nhận biết sản phẩm hữu cơ được chứng nhận và những sản phẩm chưa đạt tiêu chuẩn hữu cơ, trong bối cảnh thị trường còn có sự nhầm lẫn giữa sản phẩm đạt chứng nhận hữu cơ, sản phẩm sản xuất theo nguyên tắc hữu cơ với các khái niệm như "xanh", "sạch", "tự nhiên"? Theo ông, báo chí cần truyền thông thế nào để bảo vệ niềm tin người tiêu dùng và uy tín của nông nghiệp hữu cơ Việt Nam?

TSKH. Hà Phúc Mịch: Các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ Việt Nam khi lưu thông trên thị trường phải được chứng nhận và có nhãn mác, tem truy xuất nguồn gốc, logo sản phẩm tương ứng đúng theo tiêu chuẩn được chứng nhận.

Không chỉ sản phẩm hữu cơ, các vật tư đầu vào sử dụng trong sản xuất hữu cơ như giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y... cũng phải đáp ứng yêu cầu của sản xuất hữu cơ và có chứng nhận của cơ quan có thẩm quyền thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Do vậy, những sản phẩm chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện nêu trên thì không được gọi là sản phẩm hữu cơ.

Người tiêu dùng cần phân biệt sản phẩm hữu cơ thông qua nhãn mác hữu cơ, thông tin truy xuất nguồn gốc rõ ràng về vùng sản xuất, đơn vị chứng nhận, tiêu chuẩn áp dụng và các thông tin liên quan khác. Những yếu tố này là căn cứ quan trọng để nhận biết sản phẩm hữu cơ được chứng nhận, tránh nhầm lẫn với các sản phẩm chỉ được quảng bá bằng những khái niệm chung như “xanh”, “sạch”, “tự nhiên”.

Để thị trường sản phẩm hữu cơ minh bạch hơn, cần có sự chung tay của cả cộng đồng. Người tiêu dùng cần có kiến thức nhất định và thông thái hơn khi lựa chọn sản phẩm. Đồng thời, cần sự vào cuộc thường xuyên hơn của các cơ quan thanh tra, giám sát chuyên ngành, nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo vệ những người sản xuất chân chính và giữ gìn uy tín của nông nghiệp hữu cơ Việt Nam.

TSKH. Hà Phúc Mịch phát biểu tại Hội nghị Hữu cơ Châu Á lần thứ 8 tổ chức tại Ninh Bình.

PV: Từ các hoạt động gần đây của VOAA như Hội nghị Hữu cơ Châu Á lần thứ 8 (OAC 8), giới thiệu Tiêu chuẩn VOAA được IFOAM công nhận, các chương trình đào tạo, xúc tiến thương mại và đặc biệt là hướng tới kỷ niệm 15 năm thành lập Hiệp hội, ông kỳ vọng báo chí - đặc biệt là báo chí số và báo chí chuyên ngành sẽ đồng hành như thế nào để đưa nông nghiệp hữu cơ Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới?

TSKH. Hà Phúc Mịch: Những năm gần đây, nông nghiệp hữu cơ Việt Nam có nhiều chuyển động đáng chú ý. Hội nghị Hữu cơ Châu Á lần thứ 8 (OAC 8) diễn ra vào tháng 9 năm 2025 tại Ninh Bình là một dấu mốc quan trọng, khi Việt Nam lần đầu đăng cai một hội nghị hữu cơ khu vực có quy mô quốc tế, quy tụ hàng trăm đại biểu trong nước và quốc tế, với nhiều phiên chuyên đề về chính sách, đổi mới sáng tạo, thị trường, mô hình sản xuất hữu cơ. Thành công của hội nghị không chỉ nằm ở khâu tổ chức, mà còn ở thông điệp: nông nghiệp hữu cơ Việt Nam đang hội nhập, đang có năng lực đối thoại và đóng góp tích cực vào phong trào hữu cơ khu vực.

Trong thành công ấy có đóng góp rất quan trọng của báo chí. Hơn 20 cơ quan báo chí, truyền hình trung ương và địa phương đã tham gia đưa tin, quảng bá hình ảnh nông nghiệp hữu cơ Việt Nam; nhiều bài viết, video, phóng sự đã giúp hội nghị lan tỏa rộng hơn. Điều đó cho thấy khi báo chí đồng hành đúng cách, một sự kiện chuyên ngành có thể trở thành câu chuyện xã hội, một mô hình sản xuất có thể trở thành cảm hứng, một thông điệp chính sách có thể đi vào đời sống.

Sắp tới, VOAA hướng tới kỷ niệm 15 năm thành lập Hiệp hội với tinh thần “Hữu cơ - Minh bạch - Trách nhiệm - Bền vững - Kết nối giá trị - Kiến tạo tương lai”. Chúng tôi mong báo chí tiếp tục đồng hành trong việc tôn vinh các điển hình tiên tiến, phản ánh những mô hình sản xuất - chế biến - tiêu thụ hữu cơ hiệu quả, đồng thời góp phần phát hiện và tháo gỡ những nút thắt về chính sách và thị trường.

Báo chí số và báo chí chuyên ngành cần đi trước một bước trong việc cung cấp tri thức. Ví dụ, khi VOAA phát triển nền tảng đào tạo trực tuyến về nông nghiệp hữu cơ, báo chí có thể giúp lan tỏa nguồn tri thức đó đến doanh nghiệp, hợp tác xã, nông hộ, đơn vị chứng nhận và cơ quan quản lý. Khi Hiệp hội thực hiện xúc tiến thương mại tại các thị trường trong nước và quốc tế, báo chí có thể góp phần xây dựng thương hiệu hữu cơ Việt Nam bằng những câu chuyện có dữ liệu, có tiêu chuẩn, có con người và có trách nhiệm.

Tôi kỳ vọng báo chí sẽ tiếp tục là người bạn đồng hành tin cậy của nông nghiệp hữu cơ Việt Nam. Đồng hành không có nghĩa là chỉ nói thuận chiều, mà phải phản ánh trung thực, xây dựng, có trách nhiệm; cổ vũ cái đúng, cái tốt, đồng thời chỉ ra những hạn chế để cùng sửa. Đội ngũ làm báo về nông nghiệp hữu cơ cần có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, kiến thức chuyên ngành, khả năng sử dụng công nghệ và tinh thần phụng sự cộng đồng.

Nếu báo chí làm tốt vai trò của mình, nông nghiệp hữu cơ sẽ từng bước đi vào đời sống xã hội, trở thành lựa chọn có trách nhiệm của người tiêu dùng và là xu hướng phát triển quan trọng của nền nông nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên xanh. Đó cũng là cách báo chí góp phần thiết thực vào mục tiêu xây dựng một nền nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn, vì sức khỏe cộng đồng, vì môi trường sống và vì tương lai bền vững của đất nước.

PV: Xin trân trọng cảm ơn TSKH. Hà Phúc Mịch đã dành thời gian trao đổi cùng Tạp chí Hữu cơ Việt Nam!

Chủ tịch VOAA gửi thư chúc mừng Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6 Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, TSKH. Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt ...

Tri ân nghề báo, tiếp tục đổi mới vì nền nông nghiệp hữu cơ bền vững Nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), Tạp chí Hữu cơ Việt Nam đã tổ chức ...

Tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển nông nghiệp hữu cơ bền vững Chiều 8/6, tại trụ sở của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng chủ trì ...

Thống nhất chủ trương tổ chức kỷ niệm 15 năm thành lập Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất chủ trương tổ chức các hoạt động kỷ niệm 15 năm thành lập Hiệp hội Nông nghiệp ...

VOAA tập huấn Tiêu chuẩn Hữu cơ: Chuẩn hóa nhận thức, minh bạch thực hành sản xuất Ngày 27/3, tại Hà Nội, Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam (VOAA) khai mạc lớp tập huấn Tiêu chuẩn Hữu cơ VOAA, nhằm ...