Theo lương y Bùi Đắc Sáng, Hội Đông y Hà Nội, tía tô là cây thảo sống quanh năm, mọc hoang hoặc được trồng phổ biến tại nhiều vùng ở Việt Nam và các nước châu Á. Cây ưa ánh sáng, thích đất ẩm và thường phát triển tốt trên đất thịt hoặc đất phù sa.

Sau khi ra hoa kết quả, cây tàn lụi, hạt rơi xuống đất và nảy mầm vào mùa mưa năm sau. Không chỉ là loại rau thơm quen thuộc trong bữa ăn, tía tô còn được xem là dược liệu trong y học cổ truyền.

Tác dụng giải cảm và hạ sốt

Trong Đông y, tía tô được xếp vào nhóm dược liệu tác dụng phát tán phong hàn, kích thích ra mồ hôi và hỗ trợ hạ sốt. Nước sắc hoặc cồn chiết xuất từ lá tía tô có khả năng làm giãn mạch ngoài da, giúp cơ thể giải nhiệt khi bị cảm lạnh.

Ngoài ra, tinh dầu trong lá tía tô còn giúp làm giảm co thắt cơ trơn phế quản, hỗ trợ giảm ho và cải thiện tình trạng khó thở. Nước ngâm lá tía tô cũng được ghi nhận có khả năng ức chế một số vi khuẩn như tụ cầu khuẩn, trực khuẩn lỵ và trực khuẩn đại tràng.

Hạt tía tô thường được dùng làm trà uống giúp hạ khí, trong khi cành tía tô được dùng trong một số bài thuốc hỗ trợ an thai.

Giàu tinh dầu và chất chống oxy hóa

Theo các nghiên cứu về thành phần hóa học, hạt tía tô chứa hàm lượng tinh dầu cao và nhiều axit béo chưa bão hòa, đặc biệt là axit alpha-linolenic. Trong khi đó, lá tía tô chứa khoảng 0,2% tinh dầu cùng các hợp chất như hydrocarbon, aldehyde, xeton và furan.

Các chiết xuất từ lá tía tô được cho là có đặc tính chống oxy hóa, chống viêm, chống dị ứng và hỗ trợ cải thiện tâm trạng.

Một số bài thuốc dân gian từ lá tía tô

Trong dân gian, lá tía tô được dùng để hỗ trợ cầm máu. Khi vết thương chảy máu, có thể lấy lá tía tô non giã nát rồi đắp lên vùng bị thương, giúp cầm máu và hạn chế nhiễm trùng.

Để trị cảm lạnh, có thể dùng vỏ một quả quýt rửa sạch, ba lát gừng cùng một nắm lá tía tô cho vào nồi với một bát nước, đun sôi rồi uống nóng và giữ ấm cơ thể.

Một cách khác là dùng lá tía tô, hành và gừng thái nhỏ cho vào bát, đập thêm một quả trứng gà rồi chan cháo nóng vào trộn đều, ăn khi còn nóng để hỗ trợ giải cảm .

Người bị đầy hơi, đau bụng nhẹ có thể giã lá tía tô lấy nước uống cùng một chút muối. Ngoài ra, cành lá tía tô kết hợp với vỏ rễ cây dâu cũng được dùng trong bài thuốc dân gian giúp giảm ho và khó thở.

Cách nấu nước lá tía tô uống hàng ngày

Lá tía tô còn được nhiều người dùng để pha nước uống. Theo lương y Bùi Đắc Sáng, nước lá tía tô chứa protein thực vật, chất xơ cùng nhiều vitamin và khoáng chất có thể hỗ trợ quá trình chuyển hóa của cơ thể.

Để chế biến, rửa sạch lá tía tô với nước muối loãng. Đun sôi khoảng 2,5 lít nước rồi cho lá vào, đậy kín nắp và đun thêm khoảng hai phút trước khi tắt bếp. Sau khi nước nguội, có thể thêm vài lát chanh rồi bảo quản trong tủ lạnh để uống trong ngày.

Nhiều người lựa chọn uống nước lá tía tô trước bữa ăn khoảng 10-30 phút nhằm hỗ trợ tiêu hóa và hạn chế lượng thức ăn nạp vào cơ thể.