Mứt gừng không chỉ là món ăn vặt thơm ngon, đặc biệt là vào dịp Tết, mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nhờ các đặc tính vốn có của gừng. Mứt gừng có vị cay nồng của gừng kết hợp với vị ngọt của đường, tạo nên hương vị ấm áp, đặc biệt phù hợp với tiết trời se lạnh của mùa xuân.

1. Nguồn gốc của món mứt gừng ngày Tết

Gừng đã được sử dụng từ rất lâu đời như một loại gia vị và dược liệu ở nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là ở châu Á. Việc chế biến gừng thành mứt có lẽ bắt nguồn từ nhu cầu bảo quản gừng được lâu hơn, đặc biệt là ở những vùng có khí hậu lạnh hoặc vào mùa đông. Đường (hoặc mật ong) được sử dụng như một chất bảo quản tự nhiên, giúp gừng không bị hỏng và tạo nên hương vị ngọt ngào, dễ ăn.

Mứt gừng là một món ăn truyền thống quen thuộc trong ngày Tết Nguyên đán. Khi nhắc đến mứt gừng với những đặc trưng riêng biệt, người ta thường nghĩ đến mứt gừng Huế.

Mặc dù mứt gừng có ở nhiều nơi, mứt gừng Huế được ưa chuộng và có những đặc điểm riêng biệt. Mứt gừng Huế thường được làm từ loại gừng đặc biệt gọi là gừng Tuần, được trồng ở vùng đất đồi pha sỏi phía tây bắc thành phố Huế, cụ thể là ở ngã ba Tuần, nơi hai nhánh Tả và Hữu của sông Hương gặp nhau. Gừng Tuần có đặc tính thơm nồng và cay hơn các loại gừng khác. Chính thổ nhưỡng đặc biệt này đã tạo nên hương vị đặc trưng cho mứt gừng Huế.

Mứt gừng Huế có vị cay nồng đặc trưng của gừng Tuần, kết hợp với vị ngọt thanh của đường. Mứt thường có màu vàng trong, đẹp mắt. Có hai loại mứt gừng Huế phổ biến: mứt gừng khô (giòn) và mứt gừng dẻo. Mứt gừng khô thường được thái lát mỏng và rim đường đến khi khô hoàn toàn, có độ giòn tan. Mứt gừng dẻo được rim đường với lượng nước nhiều hơn, giữ được độ ẩm và dẻo.

Mứt gừng Huế không chỉ là một món ăn ngon mà còn là một phần của văn hóa ẩm thực Huế. Mứt thường được dùng trong các dịp lễ Tết, đặc biệt là Tết Nguyên đán, như một món ăn truyền thống để tiếp khách và thưởng thức cùng trà.

Mặc dù mứt gừng Huế nổi tiếng với hương vị đặc trưng của gừng Tuần nhưng mứt gừng cũng được chế biến rộng rãi ở nhiều tỉnh thành khác trên khắp Việt Nam. Mỗi vùng miền lại có những bí quyết và cách chế biến riêng, tạo nên sự đa dạng và phong phú cho món ăn truyền thống này.

2. Lợi ích sức khỏe của mứt gừng

Theo Đông y, gừng có tính ấm, có tác dụng giải cảm, ấm bụng, hỗ trợ tiêu hóa. Mứt gừng được xem là một phương thuốc tự nhiên giúp phòng ngừa và chữa trị các bệnh cảm lạnh thông thường.

Hỗ trợ tiêu hóa: Gừng chứa các hợp chất như gingerol và shogaol, có tác dụng kích thích tiêu hóa, tăng cường tiết dịch vị, giúp thức ăn được tiêu hóa tốt hơn. Mứt gừng giúp giảm các triệu chứng đầy bụng, khó tiêu, ợ hơi, buồn nôn sau những bữa ăn nhiều dầu mỡ, đặc biệt là trong dịp lễ Tết. Gừng cũng có khả năng làm giảm co thắt dạ dày, giúp giảm đau bụng và khó chịu.

Giảm mệt mỏi, buồn nôn và say tàu xe: Gừng là một phương thuốc tự nhiên hiệu quả để giảm mệt mỏi, buồn nôn và say tàu, xe khi phải đi lại bằng các phương tiện giao thông. Ăn một vài lát mứt gừng trước hoặc trong khi di chuyển có thể giúp giảm các triệu chứng say tàu xe như chóng mặt, buồn nôn và nôn.

Giảm đau và viêm: Gừng có đặc tính chống viêm mạnh mẽ nhờ các hoạt chất gingerol. Mứt gừng có thể giúp giảm đau và viêm khớp, đau đầu, đau bụng kinh và các cơn đau nhức cơ bắp.

Giữ ấm cơ thể và giảm ho: Gừng có tính ấm, giúp làm ấm cơ thể, đặc biệt là trong thời tiết lạnh. Mứt gừng có thể giúp giảm các triệu chứng cảm lạnh, ho, đau họng và nghẹt mũi.

Tăng cường hệ miễn dịch: Gừng chứa nhiều chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do các gốc tự do. Các chất chống oxy hóa trong gừng cũng giúp tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các bệnh nhiễm trùng.

Cải thiện lưu thông máu: Gừng có thể giúp cải thiện lưu thông máu bằng cách làm giãn mạch máu và giảm độ kết dính của tiểu cầu. Điều này có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.

Hỗ trợ giảm cân: Bằng cách cải thiện tiêu hóa và giảm đầy bụng, mứt gừng có thể hỗ trợ quá trình giảm cân. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mứt gừng cũng chứa đường, nên cần ăn với lượng vừa phải.