Cây xạ đen là loài thực vật thân gỗ dạng dây leo, dài từ 3-10m, thường mọc thành bụi. Khi còn non, thân cây nhẵn, không lông, màu xám nhạt, khi trưởng thành, thân và lá có nhiều lông, chuyển màu xanh nâu.

Công dụng của cây xạ đen

Trong y học cổ truyền và các nghiên cứu bước đầu, xạ đen được ghi nhận chứa nhiều hoạt chất sinh học như polyphenol, flavonoid, quinone, saponin triterpenoid, tanin và một số axit amin. Nhờ đó, loại cây này được sử dụng với nhiều mục đích hỗ trợ điều trị.

Một số nghiên cứu cho thấy, các hoạt chất trong xạ đen có khả năng chống oxy hóa, góp phần hạn chế tác động của các gốc tự do lên tế bào. Đồng thời, xạ đen còn được cho là có tác dụng ức chế sự phát triển của một số tế bào bất thường, nên thường được dân gian gọi là “cây ung thư”. Tuy nhiên, các công dụng này chủ yếu dừng ở mức hỗ trợ, chưa thể thay thế các phương pháp điều trị y khoa.

Theo Đông y, xạ đen có tính hàn, vị đắng và hơi chát, được sử dụng để thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, hỗ trợ các bệnh lý về gan như viêm gan, xơ gan, gan nhiễm mỡ; đồng thời giúp an thần, tăng sức đề kháng, hỗ trợ điều hòa huyết áp và giảm đau nhức xương khớp.

Một số bài thuốc dân gian từ cây xạ đen

Trong dân gian, xạ đen thường được dùng dưới dạng sắc nước hoặc hãm trà, đôi khi kết hợp với các dược liệu khác như kim ngân hoa, nấm linh chi, giảo cổ lam, cà gai leo… nhằm thanh nhiệt, tăng đề kháng, hỗ trợ chức năng gan hoặc giảm căng thẳng. Lá xạ đen tươi cũng được dùng đắp ngoài da để cầm máu, hỗ trợ điều trị mụn nhọt, vết thương nhỏ.

Riêng với các bài thuốc được truyền miệng nhằm hỗ trợ điều trị ung thư, các chuyên gia khuyến cáo người bệnh cần hết sức thận trọng, chỉ sử dụng như biện pháp hỗ trợ và phải có ý kiến của thầy thuốc.

Những lưu ý khi sử dụng xạ đen

Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, việc sử dụng cây xạ đen cần tuân thủ đúng liều lượng. Lạm dụng có thể gây hoa mắt, chóng mặt hoặc hạ huyết áp. Nước sắc hoặc trà xạ đen chỉ nên dùng trong ngày, không để qua đêm vì có thể gây rối loạn tiêu hóa.

Ngoài ra, do xạ đen có tác dụng an thần, người dùng có thể cảm thấy buồn ngủ. Dược liệu này không phù hợp với người mắc bệnh thận, phụ nữ mang thai, đang cho con bú và trẻ em dưới 5 tuổi. Trong thời gian sử dụng xạ đen, nên hạn chế đồ uống có cồn, thực phẩm lên men và một số loại rau như rau muống, măng chua để tránh làm giảm hiệu quả.