PGS.TS Lê Văn Hưng – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ứng dụng xử lý môi trường phát biểu tại lớp bồi dưỡng.

Lớp bồi dưỡng được tổ chức theo hình thức trực tiếp và trực tuyến nên đã thu hút được sự tham gia của nhiều chuyên gia nông nghiệp, các đơn vị, doanh nghiệp nông nghiệp, hợp tác xã và nông dân đang thực hành sản xuất nông nghiệp hữu cơ (NNHC).

PGS.TS Lê Văn Hưng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ứng dụng xử lý môi trường cho biết: Mục đích của việc mở lớp bồi dưỡng này là để giúp đỡ, hướng dẫn nông dân, các hợp tác xã, doanh nghiệp nông nghiệp sử dụng phần mền ghi chép lịch sử quá trình sản xuất phục vụ cho công tác chứng nhận sản phẩm nông nghiệp hữu cơ và an toàn. Đây là bước tiến quan trọng góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, khẳng định chất lượng, uy tín của người sản xuất và đưa sản phẩm sạch, an toàn đến với nhiều người tiêu dùng.

Hiện nay, trong bối cảnh nông nghiệp xanh, nông nghiệp bền vững đang trở thành xu thế tất yếu của thế giới, nông nghiệp hữu cơ không chỉ là lựa chọn sản xuất, mà còn là thước đo về chất lượng, uy tín và trách nhiệm môi trường. Để tham gia sân chơi này, nông sản phải tuân thủ những bộ tiêu chuẩn nghiêm ngặt, trong đó nổi bật là TCVN của Việt Nam, JAS của Nhật Bản và tiêu chuẩn hữu cơ EU.

Do đó, tại lớp bồi dưỡng, các học viên được các chuyên gia giới thiệu cụ thể tiêu chuẩn TCVN, JAS, EU về NNHC và hướng dẫn sử dụng phần mền ghi chép lịch sử quá trình sản xuất phục vụ cho công tác chứng nhận NNHC của bên thứ 3 cho các sản phẩm phù hợp với tiêu chuẩn trên và tiêu chuẩn VietGAP.

Theo đó, TCVN là hệ thống tiêu chuẩn quốc gia về nông nghiệp hữu cơ đóng vai trò như bệ đỡ pháp lý cho quá trình hình thành và phát triển sản xuất hữu cơ trong nước. Các tiêu chuẩn thuộc bộ TCVN 11041 quy định rõ từ nguyên tắc chung đến trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản hữu cơ.

Các đại biểu, học viên tham dự lớp bồi dưỡng.

Điểm cốt lõi của TCVN là loại bỏ hoàn toàn hóa chất tổng hợp, giống biến đổi gen, đồng thời khuyến khích sản xuất dựa trên chu trình sinh học tự nhiên, bảo vệ đất, nước và hệ sinh thái. So với các tiêu chuẩn quốc tế, TCVN được đánh giá là phù hợp với điều kiện canh tác và năng lực của nông hộ Việt Nam, chi phí chứng nhận thấp hơn, tạo điều kiện để mở rộng diện tích và thị trường hữu cơ nội địa.

TCVN vì thế được xem là bước đi đầu tiên, mang tính nền tảng, giúp nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp làm quen với phương thức sản xuất hữu cơ bài bản, minh bạch.

Nếu TCVN là nền móng thì JAS Organic được coi là chuẩn mực khắt khe dành cho những sản phẩm hướng tới thị trường cao cấp Nhật Bản. Do Bộ Nông – Lâm – Ngư nghiệp Nhật Bản ban hành, JAS nổi tiếng bởi tính kỷ luật, chính xác và kiểm soát chặt chẽ đến từng khâu.

Theo tiêu chuẩn này, đất canh tác phải trải qua thời gian chuyển đổi tối thiểu từ 2–3 năm, trong suốt quá trình đó không được sử dụng bất kỳ loại phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật hóa học nào. Hệ thống truy xuất nguồn gốc, nhật ký sản xuất, kiểm tra định kỳ được thực hiện nghiêm ngặt, gần như không có “vùng trống” trong quản lý.

Chỉ những sản phẩm đạt chứng nhận mới được phép mang logo JAS Organic, biểu tượng của sự tin cậy đối với người tiêu dùng Nhật. Vì vậy, dù chi phí chứng nhận cao, JAS vẫn là lựa chọn của nhiều doanh nghiệp Việt khi muốn chinh phục thị trường khó tính nhưng giàu tiềm năng này.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm.

Còn đối với EU Organic, đây được xem là một trong những hệ thống nghiêm ngặt và có sức ảnh hưởng lớn nhất thế giới. Hiện nay, tiêu chuẩn này được áp dụng thống nhất cho toàn Liên minh châu Âu theo Quy định (EU) 2018/848.

EU Organic đặt trọng tâm vào phát triển hệ sinh thái bền vững, bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học và phúc lợi động vật. Hóa chất tổng hợp, GMO, chiếu xạ thực phẩm đều bị cấm; ngưỡng dư lượng được kiểm soát ở mức rất thấp. Chuỗi sản xuất – chế biến – vận chuyển phải được giám sát khép kín, với kiểm tra độc lập hằng năm.

Sản phẩm đạt chuẩn được gắn logo “lá xanh sao trắng”, biểu trưng cho chất lượng và độ tin cậy tại thị trường châu Âu. Không chỉ là yêu cầu bắt buộc để xuất khẩu, EU Organic còn giúp nông sản nâng cao giá trị thương hiệu, mở rộng cơ hội tiếp cận các thị trường cao cấp khác.

Cũng tại khóa học, các học viên đã giảng viên hướng dẫn thực hành sử dụng nền tảng V Standard (ghi chép nhật ký, quản lý hoạt động sản xuất, ...) và quy trình truy xuất nguồn gốc. Đây là dự án số hóa quản lý tiêu chuẩn nông nghiệp, hỗ trợ nông dân, HTX và các bên liên quan tuân thủ tiêu chuẩn, minh bạch truy xuất nguồn gốc và nâng cao giá trị nông sản qua website & mobile app.

Thông qua lớp bồi dưỡng này đã cung cấp nhiều thông tin hữu ích cho các học viên về sản xuất nông nghiệp hữu cơ theo đúng các tiêu chuẩn. Và trong tiến trình phát triển nông nghiệp bền vững, việc lựa chọn và từng bước nâng cấp tiêu chuẩn không chỉ là yêu cầu của thị trường, mà còn là để các đơn vị, doanh nghiệp, hợp tác xã tăng giá trị, khẳng định uy tín và phát triển dài hạn, đồng thời đóng góp cho sự phát triển bền vững của nông nghiệp Việt Nam.