Tuyên Quang: Đưa nông nghiệp công nghệ cao dẫn dắt tăng trưởng xanh

Trung tâm thực nghiệm, thực hành và chuyển giao công nghệ (Trường Đại học Tân Trào) sản xuất cây giống bằng phương pháp nuôi cấy mô.

Sản xuất theo hướng trách nhiệm

Sau thời gian thi công, dự án chăn nuôi và chế biến sữa công nghệ cao do Công ty TNHH Trang trại bò sữa công nghệ cao Hà Giang đầu tư với tổng vốn 2.218 tỷ đồng dự kiến chính thức đi vào hoạt động trong tháng 10/2026. Đây là một trong những dự án chăn nuôi bò sữa công nghệ cao có quy mô lớn trên địa bàn tỉnh.

Ông Trần Đình Tuệ, Tổng Giám đốc Công ty, cho biết hệ thống chuồng trại đã hoàn thiện, sẵn sàng đón lô bò đầu tiên khoảng 400 con. Dự án đặt mục tiêu nâng quy mô đàn lên 10.000 con vào giai đoạn 2027 - 2028, với sản lượng sữa khoảng 49.000 tấn/năm.

Theo ông Tuệ, chăn nuôi quy mô lớn đòi hỏi hệ thống quản lý đồng bộ nhằm kiểm soát dịch bệnh, bảo đảm chất lượng sản phẩm và giảm thiểu tác động đến môi trường. Vì vậy, dự án ứng dụng nhiều giải pháp, công nghệ tiên tiến như phần mềm quản lý đàn bò Afifarm của Israel, quy trình thú y từ New Zealand, hệ thống xử lý nước và chất thải công nghệ cao của Nhật Bản, Hà Lan kết hợp đệm lót sinh học.

Việc đầu tư đồng bộ giúp kiểm soát đàn bò, môi trường chăn nuôi và chất lượng sữa theo hướng tự động hóa, góp phần đáp ứng các tiêu chuẩn cao về an toàn thực phẩm và sản xuất bền vững.Không chỉ xuất hiện tại các dự án quy mô lớn, công nghệ cao đang từng bước được ứng dụng tại các trang trại vừa và nhỏ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí và bảo vệ môi trường.

Anh Nguyễn Ngọc Sáng, Giám đốc Hợp tác xã sản xuất thực phẩm an toàn Sáng Nhung, xã Đông Thọ, cho biết với quy mô khoảng 3.500 con gia súc và 10.000 con gia cầm, HTX đã đầu tư hệ thống camera giám sát, kiểm soát thức ăn tự động, quan trắc môi trường, máy tách phân và hệ thống xử lý nước thải.

Nhờ ứng dụng công nghệ số, người quản lý có thể theo dõi các thông số về nhiệt độ, độ ẩm, nguồn nước và môi trường thông qua điện thoại thông minh mà không cần thường xuyên có mặt tại trang trại. Người tiêu dùng cũng có thể quét mã QR để truy xuất thông tin về quá trình sản xuất.Việc số hóa quy trình không chỉ nâng cao tính minh bạch mà còn góp phần kiểm soát dịch bệnh, bảo đảm chất lượng sản phẩm và an toàn thực phẩm.

Trong lĩnh vực trồng trọt, chuyển đổi sang sản xuất xanh cũng đang diễn ra mạnh mẽ. Người dân từng bước giảm phụ thuộc vào hóa chất, tăng sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân compost, đồng thời áp dụng các biện pháp che phủ đất, luân canh và quản lý dịch hại theo hướng sinh học.

Cùng với đó, nhiều nhà màng, hệ thống tưới tự động và các phần mềm hỗ trợ sản xuất được đưa vào sử dụng, giúp tiết kiệm nước, phân bón, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả canh tác.

Trang trại chăn nuôi lợn thảo dược của HTX nông nghiệp Sáng Nhung.

Tạo nguồn nguyên liệu xanh cho kinh tế tuần hoàn

Nông nghiệp không chỉ cung cấp lương thực, thực phẩm mà còn tạo ra nguồn nguyên liệu quan trọng cho công nghiệp chế biến và nhiều ngành kinh tế khác. Vì vậy, xây dựng vùng nguyên liệu sạch, an toàn, đạt tiêu chuẩn là một trong những điều kiện quan trọng để phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có trên 100.000 ha cây trồng được sản xuất theo các tiêu chuẩn; trong đó có khoảng 96.500 ha rừng được cấp chứng chỉ FSC và khoảng 4.300 ha cây công nghiệp, cây trồng hàng hóa được sản xuất theo các tiêu chuẩn như VietGAP, hữu cơ...

Bên cạnh đó, nhiều trang trại đang áp dụng quy trình chăn nuôi an toàn, từng bước giảm phát thải, tận dụng phụ phẩm và xử lý chất thải để tạo ra các nguồn đầu vào phục vụ sản xuất. Nguồn nguyên liệu đạt chuẩn không chỉ góp phần nâng cao giá trị nông sản mà còn tạo nền tảng để phát triển công nghiệp chế biến, thương mại xanh và các chuỗi cung ứng bền vững.

Đồng chí Nguyễn Xuân Hùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết ngành tiếp tục phối hợp với các địa phương xây dựng vùng sản xuất hàng hóa tập trung, trong đó chú trọng phát triển cây ăn quả theo hướng hữu cơ, chăn nuôi an toàn và thủy sản sạch. Ngành cũng tăng cường hướng dẫn người dân ứng dụng công nghệ mới, tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm, ưu tiên sử dụng chế phẩm sinh học, phân bón hữu cơ và các giải pháp thân thiện với môi trường thay thế dần các yếu tố đầu vào có nguy cơ gây ô nhiễm.

Việc hình thành chuỗi nguyên liệu xanh được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa từ sản xuất đến chế biến, thương mại và tiêu dùng, qua đó thúc đẩy lối sống xanh, tiêu dùng bền vững và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

Hình thành hệ sinh thái nông nghiệp thông minh

Phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao gắn với tái cơ cấu ngành theo hướng xanh, tuần hoàn và số hóa đang trở thành một trong những định hướng quan trọng của Tuyên Quang.

Trong bối cảnh mới, nông nghiệp không chỉ giữ vai trò bảo đảm sinh kế cho người dân nông thôn mà còn được kỳ vọng trở thành một trong những trụ cột của kinh tế xanh, góp phần bảo vệ tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao giá trị gia tăng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành Nông nghiệp và Môi trường đang tích cực tham mưu, đề xuất các chính sách hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, đào tạo và xúc tiến thương mại. Trọng tâm là hình thành hệ sinh thái nông nghiệp thông minh, tạo điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản địa phương.

Tỉnh Tuyên Quang cũng định hướng phát triển các vùng sản xuất thông minh gắn với logistics, từng bước ứng dụng Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ blockchain trong sản xuất, giám sát môi trường, quản lý chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc. Các mô hình “nông nghiệp số”, “nông nghiệp mở” được khuyến khích phát triển, qua đó tăng cường kết nối giữa nông dân, doanh nghiệp, hợp tác xã, các cơ sở nghiên cứu và thị trường.

Từ sản xuất có trách nhiệm đến xây dựng vùng nguyên liệu xanh và hình thành hệ sinh thái nông nghiệp thông minh, Tuyên Quang đang từng bước tạo nền tảng để nông nghiệp trở thành động lực quan trọng của quá trình chuyển đổi xanh. Đây không chỉ là hướng đi nhằm nâng cao giá trị nông sản mà còn mở ra dư địa phát triển kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và nâng cao chất lượng tăng trưởng trong giai đoạn mới.