Trung Quốc phát triển giống lúa lai tự nhân bản, mở rộng tiềm năng sản lượng toàn cầu

Công nghệ lúa lai apoximis, giá hạt giống hứa hẹn có thể giảm tới 99% chi phí sản xuất

Các nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Lúa quốc gia thuộc Học viện Khoa học Nông nghiệp Trung Quốc đã cho ra đời sáu biến thể lúa lai mới ứng dụng công nghệ sinh sản vô tính qua hạt (apomixis), cho phép giống lúa lưu giữ gần như hoàn hảo những tính trạng vượt trội như năng suất cao từ đời này sang đời khác mà không cần lai giống mới mỗi mùa gieo cấy. Điểm đột phá cốt lõi của công trình là khả năng tạo ra hạt giống “bản sao” giữ nguyên bộ gen lai ưu việt. Truyền thống, để duy trì năng suất cao, nông dân phải mua lại hạt giống lai mới mỗi năm bởi thế hệ sau không giữ được đặc tính lai. Phát minh mới có thể loại bỏ nhu cầu này, giảm chi phí sản xuất hạt giống tới mức thấp đáng kể.

Giá hạt giống lai hiện tại ở Trung Quốc có thể lên tới hàng trăm nhân dân tệ mỗi kilogram, gấp nhiều lần so với hạt giống lúa thường. Với công nghệ apomixis, chi phí sản xuất có thể giảm tới 99%, mở đường cho giá bán lẻ chỉ còn vài nhân dân tệ mỗi kilogram, tương đương với giống thường, theo các chuyên gia nghiên cứu. Nhóm nghiên cứu đứng đầu bởi ông Wang Kejian cho biết công nghệ mới giữ được tỷ lệ đậu hạt và năng suất tương đương giống lai truyền thống thông qua việc bypass quá trình thụ tinh tự nhiên, mở ra khả năng duy trì tính di truyền ổn định qua nhiều thế hệ.

Tác động tiềm năng của bước tiến khoa học này vượt ra ngoài biên giới Trung Quốc. Trong bối cảnh an ninh lương thực đang là mối lo trên toàn thế giới, đặc biệt ở các khu vực châu Phi và châu Á nơi sản lượng lúa gạo có yếu tố sống còn đối với người dân, việc áp dụng rộng rãi giống lai tự nhân bản có thể tăng đáng kể sản lượng lúa toàn cầu. Một số ước tính trong ngành cho rằng sản lượng gạo thế giới có thể tăng gấp đôi nếu loại giống cải tiến này được trồng đại trà. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng việc nhân rộng ứng dụng cần thời gian và phải đối mặt với các yếu tố như điều kiện khí hậu, hệ thống phân phối hạt giống và chính sách nông nghiệp ở từng quốc gia.