Sầu riêng Đắk Lắk trước nguy cơ "lỡ hẹn" xuất khẩu do chưa có mã số vùng trồng

Người dân Đắk Lắk thu hoạch sầu riêng vụ mùa năm 2025.

Theo thông tin từ UBND tỉnh Đắk Lắk, toàn tỉnh hiện có khoảng 30.000 ha sầu riêng đang cho thu hoạch. Niên vụ năm nay được đánh giá là trúng lớn với sản lượng ước đạt tới 500.000 tấn.Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, toàn tỉnh mới chỉ được cấp và đang chờ phía Trung Quốc phê duyệt 445 MSVT, tương đương diện tích khoảng 12.500 ha (chỉ chiếm 41,7% tổng diện tích cho sản phẩm). Cụ thể: 280 MSVT đã chính thức được cấp (khoảng 7.500 ha), 165 MSVT đã hoàn thiện hồ sơ và đang chờ phía Trung Quốc phê duyệt (khoảng 4.915 ha).

Như vậy, "khoảng trống" còn lại là cực kỳ lớn với gần 17.500 ha diện tích trồng, tương đương 350.000 tấn sầu riêng của niên vụ này vẫn hoàn toàn trống mã số. Nếu không có giải pháp cấp bách trước ngày thu hoạch, dòng chảy xuất khẩu chính ngạch trị giá hàng ngàn tỷ đồng này sẽ đối mặt với nguy cơ "tắc nghẽn" nghiêm trọng.

Lý giải về nguyên nhân của sự chậm trễ này, ông Nguyễn Thiên Văn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk thẳng thắn chỉ ra vướng mắc lớn nhất hiện nay nằm ở các quy định kỹ thuật mới tại Nghị định số 38/2026/NĐ-CP (vừa ban hành đầu năm).

Theo quy định tại Nghị định này, một vùng trồng để được cấp mã phải đạt diện tích tối thiểu 10 ha đối với cây lâu năm, đồng thời phải đồng nhất về loại cây trồng và quy trình sản xuất.

"Quy định này rất khó áp dụng tại Tây Nguyên khi diện tích sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún, đặc biệt mô hình trồng xen sầu riêng trong vườn cà phê chiếm tỷ lệ rất lớn", Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk chia sẻ.

Trước thực tế đó, UBND tỉnh Đắk Lắk đã gửi kiến nghị khẩn cấp đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tham mưu Chính phủ sửa đổi Nghị định 38. Địa phương đề xuất cho phép cấp MSVT đối với các diện tích sầu riêng trồng xen bền vững, miễn là khu vực đó kiểm soát tốt sinh vật gây hại và đảm bảo an toàn thực phẩm. Đồng thời, tỉnh cũng đề xuất Bộ sớm ban hành hướng dẫn về quy trình phục hồi hoạt động cho các mã số vùng trồng/cơ sở đóng gói sau khi khắc phục lỗi cảnh báo.

Tiếp thu trực tiếp phản ánh từ "thủ phủ" sầu riêng Đắk Lắk, Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Hoàng Hiệp thừa nhận nghị định 38/2026/NĐ-CP dù mới ban hành nhưng quá trình triển khai thực tế đã bộc lộ những điểm chưa phù hợp. Hiện Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ khẩn trương nghiên cứu để sớm tham mưu sửa đổi. Riêng đối với áp lực tiêu thụ của niên vụ sầu riêng Đắk Lắk năm nay, Bộ NN&MT đã lên kịch bản ứng phó thần tốc.

Thống kê từ chuyến khảo sát thực tế, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp khẳng định: Ngay trong tuần tới, Bộ NN&MT sẽ làm việc trực tiếp với phía Trung Quốc để thúc đẩy tiến độ phê duyệt đối với các hồ sơ MSVT và cơ sở đóng gói mà Đắk Lắk đã hoàn thiện. "Nếu toàn bộ số hồ sơ đang chờ này được chấp thuận, trên 50% diện tích sầu riêng của Đắk Lắk sẽ có MSVT, qua đó cơ bản đáp ứng nhu cầu xuất khẩu chính ngạch trong vụ năm nay", Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh.

Cuộc đua với thời gian để "mở đường" cho 350.000 tấn sầu riêng Đắk Lắk đang bước vào giai đoạn nước rút. Sự can thiệp kịp thời của Bộ NN&MT trong tuần tới được kỳ vọng sẽ giải tỏa tâm lý "ngồi trên đống lửa" của hàng ngàn hộ nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu tại thủ phủ đất đỏ.