Ông Hoàng Trọng Thập, tổ dân phố 29, phường Nùng Trí Cao (người áo đen) thuê đất trồng 900 gốc đào các loại, mỗi năm thu nhập từ 300 – 400 triệu đồng.

Người nghệ nhân đến từ Bắc Ninh

Chúng tôi tìm đến vườn đào của ông Hoàng Trọng Thập tại tổ dân phố 29, phường Nùng Trí Cao. Giữa màu xanh của cây lá và sắc thắn của hoa đào, ông Thập cần mẫn cắt tỉa từng nhánh nhỏ cành đào.

Ông Thập mang theo nghề trồng cây cảnh từ quê hương quan họ Bắc Ninh lên Cao Bằng lập nghiệp từ năm 2005. Hơn 20 năm gắn bó với đất và người vùng cao, ông đã biến những mảnh đất thuê cằn cỗi thành những "mỏ vàng" thực sự.

"Năm nay tôi trồng 900 gốc đào các loại, tăng gấp rưỡi so với năm ngoái. Với diện tích thuê hơn 1 ha tại hai điểm (phường Thục Phán và phường Nùng Trí Cao), vườn của ông trồng đủ chủng loại: từ đào cành dân dã, đào huyền mềm mại, đào bonsai nghệ thuật đến những gốc đào rừng xù xì, rêu phong”, ông Thập cho biết.

Nhưng điều khiến ông Thập tự hào và vườn đào của ông thu hút khách chính là 18 cây đào dáng “lộc bình". Đây là những tác phẩm nghệ thuật mà theo ông, cả Cao Bằng chỉ mình ông làm được.

Dẫn chúng tôi đến bên những cây đào dáng “lộc bình”, ông Thập kể: "Để có được những cây đào này, tôi phải chăm sóc tỷ mỉ ngay từ lúc cây còn bé. Phải uốn, phải đan, phải nắn nót từng tí một suốt cả năm trời, nhưng bù lại thì độc đáo, không đụng hàng."

Với mức giá từ 1- 2 triệu đồng/cây, 18 cây đào dáng “lộc bình” của ông đã được các khách đặt mua hết từ khi còn chưa tuốt lá. "Làm cây đào dáng “lộc bình” kỳ công hơn cây đào cảnh khác, nhưng vì thích cái lạ, thích sự sáng tạo thì tôi làm thôi. Sang năm nếu nhu cầu cao, tôi sẽ phát triển thêm”, ông Thập tâm sự.

Bên cạnh sự độc đáo dáng cây, kỹ thuật chăm sóc để hoa nở đúng Tết được ông Thập tiết lộ bí quyết nằm ở khâu tuốt lá và đào gốc. Theo ông: "Tuốt lá là để dồn toàn bộ dinh dưỡng nuôi nụ vào thời điểm cuối tháng 10, đầu tháng 11 âm lịch, nhưng tuốt sớm hay muộn cũng phải thuận theo thời tiết. Sau khi tuốt lá, tiến hành đào gốc, để làm đứt rễ cũ, kích thích cây ra rễ mới, giúp cây khi đánh lên chậu sẽ khỏe hơn, hoa tươi lâu và bền màu hơn”. Dự kiến vụ Tết Bính Ngọ này, vườn đào của ông Thập sẽ mang về doanh thu khoảng 500 triệu đồng.

Ông Trương Duy Thắp, tổ dân phố 29, phường Nùng Trí Cao (người đội mũ đen) thời điểm cận Tết đã xuất vườn 30 cây đào các loại cho khách.

Tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật chăm sóc vườn đào

Nếu ông Thập mang dáng dấp của một nghệ nhân phóng khoáng, nhiều sáng tạo độc đáo, thì anh Trần Trần NgọcThắng, tổ dân phố 29, phường Nùng Trí Cao lại là lớp nông dân trẻ hiện đại làm kinh tế với quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt.

Vụ này, anh Thắng trồng hơn 500 gốc đào bích, đào phai và bạch đào. Điểm đặc biệt trong cách làm của anh là sự tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật canh tác. Từ khâu làm đất đến lên luống cao để thoát nước triệt để, tránh úng rễ cho cây.

"Làm đào không thể trông chờ vào may mắn. Mình phải làm chủ được cây," anh Thắng khẳng định. Anh áp dụng các biện pháp "khoanh vỏ" để hãm sinh trưởng, ép cây ra hoa; kết hợp với việc điều tiết nước tưới và phân bón hợp lý đúng khoa học.

"Thời điểm cận Tết, dừng bón phân hoàn toàn và hạn chế tưới nước. Cây cần sự 'tĩnh' để dồn sức bật nụ. Chỉ cần sai một chút, tưới nhiều quá hoặc bón thêm đạm, cây lại vọt lá là hỏng hết”, anh Thắng chia sẻ kinh nghiệm.

Anh Thắng rất chú trọng phòng bệnh hại cho cây. Những sâu bệnhhại như nhện đỏ, rệp, sâu đục thân hay bệnh xì mủ đều được anh theo dõi sát sao và xử lý kịp thời. Nhờ đó, những cây đào của anh đều có bộ lá trước khi tuốt xanh mướt, thân cây bóng khỏe, không sẹo lỗi.

Chính nhờ chất lượng cây ổn định, trước Tết cả tháng, anh đã có khách đặt mua hơn 100 cây đào. Anh Thắng cho biết, xu hướng năm nay khách mua đào sớm hơn mọi năm. Nhiều người kỹ tính, họ đã chọn, mua đào từ tháng 12, gửi lại vườn nhờ mình chăm sóc đến cận Tết mới lấy. Theo anh Thắng: "Khi mua cây về, việc đầu tiên là phải giữ ẩm cho bầu đất. Nhà vườn khi đánh cây đã bó bầu kỹ, bổ sung dinh dưỡng đủ cho cây, nên người chơi không cần bón thêm phân. Chỉ cần tưới nước giữ ẩm là đủ."

Mô hình kinh doanh của anh Thắng rất linh hoạt, 100% số cây trong vườn được xuất theo hình thức cho thuê. Khách chơi xong, sau Tết, anh lại đến thu về chăm sóc cho vụ sau. Cách làm này vừa tiết kiệm chi phí mua cây giống mới, vừa giữ được những gốc đào quý, mang lại nguồn thu nhập bền vững trên 200 triệu đồng mỗi năm.

Nói đến đào Tết Cao Bằng mà không nhắc đến xóm Nam Phong 2, phường Thục Phán thì quả là thiếu sót. Đây được mệnh danh là "thủ phủ", với những vườn cây đào cảnh của Cao Bằng. Cả xóm có 67/93 hộ dân làm nghề trồng đào cảnh, tổng diện tích lên tới 6,5 ha.

Người có công đầu đưa cây đào về đất này trồng là ông Hoàng Văn Chính. 30 năm trước, khi người dân nơi đây còn loay hoay với cây lúa, cây ngô năng suất thấp, ông Chính đã nhìn thấy tiềm năng của loài hoa này. Ông Chính nhớ lại: "Ngày đó tôi nghĩ, Tết ai cũng cần hoa, mà đất mình hợp cây đào, tại sao không trồng? Thế là tôi mạnh dan chuyển đổi”.

Thấy ông Chính trồng đào manh lại giá trị kinh tế, bà con trong xóm học theo, giờ thì cả xóm Nam Phong 2 phủ kín màu hoa đào. Nhưng không làm theo kiểu manh mún, họ liên kết lại thành Câu lạc bộ trồng đào. 12 hộ thành viên nòng cốt thường xuyên chia sẻ kỹ thuật, kinh nghiệm uốn tỉa, tạo dáng bonsai.

Nhờ sự liên kết này, trình độ canh tác của người dân Nam Phong 2 nâng lên rõ rệt. Họ không chỉ trồng đào tự nhiên mà còn biết tạo ra những dáng thế độc đáo: đào thất thốn kiêu sa, đào huyền mềm mại như dòng thác, hay những gốc đào cổ thụ rêu phong. Thương hiệu "đào Nam Phong" từ đó vang xa.

Hiệu quả kinh tế mang lại rất rõ, hộ trồng nhiều thu nhập 200 - 250 triệu đồng/vụ, hộ ít cũng 30 - 50 triệu để ăn Tết. Những ngôi nhà cao tầng, những chiếc ô tô trước sân nhà ở Nam Phong 2 là minh chứng sống động nhất cho sự đổi đời nhờ cây đào.

Anh Trần Ngọc Thắng, tổ dân phố 29, phường Nùng Trí Cao (người thứ 2 từ trái sang) tư vấn các kiểu dáng đào cảnh cho khách.

Thị trường đào Tết khởi sắc

Tại vườn ông Trương Duy Thắp, phường Nùng Trí Cao, đại diện Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Thanh Kha đang nghiệm thu hai cây đào cổ thụ đã gửi chăm sóc từ đầu năm.

"Đơn vị tôi năm nào cũng gửi đào ở đây. Năm nay thấy cây đơm nụ dày, tôi rất ưng ý”, vị khách hàng chia sẻ.

Theo ông Thắp, để điều chỉnh hoa nở theo ý muốn, nếu sát Tết thấy nụ còn nhỏ, trời lạnh, thì tưới bằng nước ấm để thúc hoa nở nhanh. Còn nếu nụ đã to, trời nồm ấm, muốn hãm lại thì tưới nước lạnh.

Xu hướng chơi đào năm nay của người dân Cao Bằng thiên về sự tinh tế và ý nghĩa phong thủy. Chị Nông Thị Thanh Dung, phường Thục Phán: "Tôi thường chọn mua đào rất sớm. Tôi thích những cây có dáng tự nhiên, nụ vừa phải, chưa bung nở. Quan trọng là cây phải có đủ 'tứ quý': hoa, nụ, lộc, quả non. Như thế mới mang lại may mắn, sinh sôi nảy nở cho gia chủ”.

Ông Khúc Văn Đạm, một người am hiểu về cây cảnh ở tổ dân phố Sông Hiến 3, phường Thục Phán phân tích: "Gốc đào phải sần sùi, đen nhánh mới thể hiện được sự can trường, sức sống mãnh liệt qua năm tháng. Dáng cây thì chuộng dáng 'vạn liên hoa' – thân to vững chãi, cành mọc vươn lên liên tiếp, tượng trưng cho sự thăng tiến không ngừng."

Giá cả năm nay được đánh giá là ổn định và hợp lý. Phân khúc bình dân từ 500 nghìn đến 1 triệu đồng/cây. Phân khúc cao cấp từ 2 triệu đến hàng chục triệu đồng dành cho các cơ quan, doanh nghiệp hoặc những gia đình có kinh tế. Sự phong phú này giúp ai cũng có thể chọn cho mình một cành đào ưng ý để đón Xuân.

Những cành đào bích, đào phai từ các vườn đào cảnh ở các phường Nùng Trí Cao, Thục Phán đã mang theo hương sắc, hơi thở của mùa xuân. Mùa xuân của niềm tin và hy vọng về một năm mới Bính Ngọ an khang, thịnh vượng.