Philippines vẫn đặc biệt mạnh về xuất khẩu các loại trái cây nhiệt đới

Nghiên cứu cho thấy việc tham gia Cộng đồng Kinh tế ASEAN giúp Philippines mở rộng thị trường, cải thiện hợp tác khu vực và tăng cơ hội đầu tư. Tuy nhiên, các tác giả nhấn mạnh rằng tiến trình hội nhập vẫn tạo ra một bức tranh nhiều mảng sáng tối, trong đó không phải ngành nào cũng hưởng lợi như nhau. Theo đánh giá dựa trên các chỉ số của lộ trình ASEAN Economic Community Blueprint 2025, khoảng 46% mục tiêu trong Kế hoạch Phát triển Philippines giai đoạn 2023 đến 2028 có nguy cơ khó đạt, đặc biệt ở các lĩnh vực như nông nghiệp, hạ tầng, an sinh xã hội và quản trị. Đây đều là những yếu tố được xem là nền tảng để nâng cao sức cạnh tranh khu vực.

Về thương mại, dữ liệu cho thấy dòng chảy hàng hóa giữa Philippines và các nước ASEAN có biến động mạnh trong những năm gần đây. Tỷ trọng thương mại nội khối của nước này giảm từ khoảng 29% xuống còn 22%, khiến Philippines đứng thứ 6 trong khu vực. Trong khi đó, nhập khẩu chiếm gần 78% tổng thương mại, mức cao nhất trong ASEAN, cho thấy sự phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng bên ngoài.

Các chuyên gia nhận định trở ngại hiện nay không còn nằm ở thuế quan khi phần lớn đã giảm xuống gần bằng 0, mà xuất phát từ các rào cản phi thuế quan như quy định kỹ thuật, tiêu chuẩn không đồng nhất và thủ tục biên giới phức tạp. Những yếu tố này làm tăng chi phí giao dịch và hạn chế hiệu quả của hội nhập khu vực. Ở lĩnh vực cạnh tranh và đổi mới sáng tạo, Philippines vẫn đứng sau nhiều quốc gia ASEAN. Năng suất lao động thấp hơn đáng kể so với Singapore hay Malaysia, trong khi chi cho nghiên cứu và phát triển chỉ ở mức 0,32% GDP, được đánh giá là còn khiêm tốn, khiến khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị khu vực chưa đạt kỳ vọng.

Nghiên cứu cũng lưu ý rằng hội nhập ASEAN mang đến cơ hội mới thông qua các khuôn khổ như Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực và các sáng kiến kinh tế số. Tuy nhiên, nếu không cải thiện hạ tầng số, kỹ năng lao động và khả năng thích ứng của doanh nghiệp vừa và nhỏ, lợi ích từ các hiệp định này có thể tiếp tục phân bổ không đồng đều. Bối cảnh địa chính trị và biến đổi công nghệ nhanh chóng cũng đặt ra thách thức mới cho Philippines. Các nhà nghiên cứu cảnh báo, nếu duy trì cách tiếp cận như hiện nay, quốc gia này có thể gặp khó trong việc tận dụng trọn vẹn lợi ích từ quá trình hội nhập ASEAN trong giai đoạn tới.

Để cải thiện tình hình, nghiên cứu đề xuất giảm chi phí thương mại, nâng cao sự tham gia của doanh nghiệp nhỏ vào chuỗi sản xuất khu vực, rà soát các rào cản phi thuế quan và phát triển các hành lang đầu tư trọng điểm. Việc tăng tốc chuyển đổi số và cải thiện khả năng kết nối giữa các cơ quan nhà nước cũng được xem là điều kiện then chốt nhằm biến hội nhập kinh tế thành tăng trưởng bao trùm hơn cho nền kinh tế Philippines.