Phát triển các ngành hàng chủ lực ở tỉnh Đồng Tháp: Hình thành chuỗi giá trị mới, sức cạnh tranh cao

Nông dân Đồng Tháp vận chuyển sầu riêng đi tiêu thụ. (Ảnh: Công Trí/TTXVN)

Nhằm mục tiêu hướng đến tăng trưởng ngành nông nghiệp bền vững, tỉnh Đồng Tháp tập trung vào phát triển nông nghiệp công nghệ cao, đầu tư xây dựng và hình thành các vùng nguyên liệu cùng sản phẩm chủ lực.

Ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất

Ông Trần Văn Sống, xã Ngũ Hiệp, tỉnh Đồng Tháp, trồng 0,8 ha sầu riêng, thu nhập có thể đạt hơn 1 tỷ đồng mỗi năm sau khi trừ chi phí. Nhờ áp dụng chuyển giao khoa học kỹ thuật, vườn sầu riêng của ông cũng như nhiều vườn khác trong vùng lắp đặt hệ thống tưới phun để tiết kiệm nước, giảm sức lao động, nâng cao năng suất, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Tại các xã chuyên canh thanh long ở phía Đông của tỉnh Đồng Tháp, địa phương đã xây dựng được vùng nguyên liệu phục vụ xuất khẩu gần 9.400 ha, với sản lượng thu hoạch hàng năm gần 272.000 tấn trái; trong đó, diện tích thanh long sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP đạt khoảng 2.500 ha.

Ở xã Mỹ Tịnh An, tỉnh Đồng Tháp, ông Lê Văn Thủy áp dụng mô hình trồng thanh long theo kỹ thuật leo giàn theo hướng sản xuất hữu cơ, sinh học cùng công nghệ tưới phun trên vườn thanh long 1,6 ha. Trung bình mỗi năm, lợi nhuận thu được từ vườn thanh long của ông Thủy đạt khoảng 1 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Công Thành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Thuận Bình, tỉnh Đồng Tháp cho biết, địa phương hình thành các hợp tác xã cùng tổ hợp tác quy tụ nông dân, tập huấn, chuyển giao kỹ thuật canh tác theo hướng GAP cho ra sản phẩm an toàn và truy xuất nguồn gốc, tăng cường quảng bá sản phẩm cũng như xúc tiến thương mại cho nông sản hàng hóa... hướng đến nâng cao chuỗi giá trị sản phẩm trái thanh long, góp phần giúp cho ngành hàng thanh long phát triển bền vững.

Ở lĩnh vực trồng trọt, tỉnh Đồng Tháp tập trung triển khai xây dựng dự án vùng sản xuất lúa công nghệ cao, áp dụng những tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất lúa giống chất lượng cao, nhân giống lúa chất lượng cao, ứng dụng máy cấy kết hợp vùi phân bón… giúp năng sất bình quân tăng, giảm chi phí sản xuất, hạn chế ô nhiễm môi trường.

Ngành nông nghiệp của tỉnh đã xây dựng 6 hệ thống giám sát sâu rầy thông minh đã được lắp đặt tại các vùng trọng điểm sản xuất lúa của tỉnh. Nhờ vậy, việc thống kê, theo dõi số lượng côn trùng vào đèn mỗi ngày (đặc biệt là rầy nâu) được thực hiện một cách dễ dàng và nhanh chóng bằng việc truy cập vào phần mềm ứng dụng. Các hộ nông dân lấy đó làm cơ sở thực tiễn để bố trí lịch thời vụ xuống giống nhằm né rầy đạt hiệu quả.

Tỉnh Đồng Tháp đang triển khai thực hiện Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.”

Hiệu quả từ mô hình thí điểm canh tác lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vụ trong vụ Hè Thu năm 2025 tại xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp cho lợi nhuận cao hơn từ 3.920.000 - 5.259.000 đồng/ha, giảm chi phí sản xuất 2.450.000 - 3.178.000 đồng/ha so với ruộng đối chứng ngoài mô hình. Đến nay, tổng diện tích tham gia Đề án 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp đến nay là 75.000 ha.

Bên cạnh đó, ở những xã nằm trong vùng ngọt hóa Gò Công của tỉnh Đồng Tháp, người dân đã thành lập được hàng chục hợp tác xã chuyên canh rau thu hút hàng ngàn thành viên tham gia sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn Gap.

Với vòng quay từ 8 – 10 vòng/năm, trung bình mỗi năm, nông dân trồng rau màu đạt lợi nhuận từ 120-150 triệu đồng/ha, cao gấp từ 2 – 3 lần trồng lúa năng suất cao.

Ông Trần Minh Công, cư ngụ tại xã Phú Thành, tỉnh Đồng Tháp đã chuyển 4.500 mét vuông đất trồng lúa sang trồng chuyên canh rau màu. Mỗi năm, ông Công quay khoảng 10 vòng rau màu, trừ chi phí, còn thu nhập trên 200 triệu đồng.

Đối với ngành hàng chủ lực trái cây với 134.450 ha vườn trồng cây ăn trái với sản lượng thu hoạch trong năm 2025 là 2.495.597 tấn, đạt 105,6% so với kế hoạch cả năm, người trồng đã ứng dụng đạt hiệu quả các tiến bộ kỹ thuật trong chăm sóc, sử dụng phân hữu cơ, công nghệ tưới tiết kiệm nước, sử dụng các chế phẩm sinh học phòng trừ sâu hại…

Hướng đến mục tiêu phát triển ngành hàng trái cây bền vững, nhà vườn trồng trái cây ở tỉnh Đồng Tháp áp dụng nhiều giải pháp kỹ thuật mới đưa vào ứng dụng sản xuất để giảm chi phí, nâng cao giá trị sản phẩm trái cây thương phẩm như: sản xuất theo quy trình VietGAP, GlobalGAP… nhằm tạo nguồn nông sản hàng hóa chất lượng đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Để nâng cao chuỗi giá trị sầu riêng là một trong những cây trồng chủ lực phục vụ xuất khẩu, tỉnh Đồng Tháp triển khai thực hiện dự án “Xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ sầu riêng giai đoạn 2020 - 2025 và định hướng 2030.”

Thực hiện dự án, toàn tỉnh hình thành 30 hợp tác xã hoạt động trên lĩnh vực trồng sầu riêng với khoảng 18.900 thành viên, tham gia tổ chức lại sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ thâm canh, phát triển kinh tế tập thể gắn kết giữa sản xuất với tiêu thụ theo mô hình chuỗi giá trị.

Tỉnh Đồng Tháp hiện có 100% diện tích sầu riêng ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm nước giúp dễ dàng điều chỉnh vùng tưới, lượng nước, thời gian tưới theo từng thời điểm sinh trưởng, phát triển của cây, hạn chế lãng phí nước tưới, góp phần giảm chi phí, nâng cao thu nhập cho nông dân trồng sầu riêng.

Ông Lê Hà Luân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp đánh giá, việc chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp tạo sự chuyển biến mạnh mẽ của người dân trong tỉnh.

Các chủ thể tham gia sản xuất nông nghiệp, thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất, hình thành các chuỗi liên kết, vùng sản xuất nông sản tập trung, chất lượng cao.

Thương lái ở xã Tân Thuận Bình, tỉnh Đồng Tháp phân loại thanh long đi tiêu thụ. (Ảnh: Công Trí/TTXVN)

Hình thành chuỗi giá trị sản phẩm mới

Thực tế cho thấy, chủ trương xác định, tập trung đầu tư, phát triển các ngành hàng chủ lực ở tỉnh Đồng Tháp đã tạo bước đột phá trong phát triển ngành hàng, hình thành chuỗi giá trị mới, sức cạnh tranh cao hơn, thị trường mở rộng hơn.

Tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của địa phương trong năm 2025 đạt đạt 9,208 tỷ USD, vượt 0,1% kế hoạch, trong đó xuất khẩu hàng nông sản và sản phẩm chế biến tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế.

Theo Sở Công Thương tỉnh Đồng Tháp, để nâng cao giá trị các ngành hàng nông sản và phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, người sản xuất tập trung phát triển theo chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ, xuất khẩu theo hình thức chính ngạch; nâng cao khả năng đáp ứng các quy định, tiêu chuẩn chất lượng, thích ứng xu hướng ngày càng cao của thị trường; khai thác và tận dụng có hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu xoài bền vững.

Tận dụng cơ hội một số loại trái cây được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc cùng thị trường các nước, tỉnh Đồng Tháp quan tâm xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và kiểm soát an toàn thực phẩm xuất khẩu đáp ứng các yêu cầu của nước nhập khẩu trong tình hình mới.

Qua đó, góp phần âng cao nhận thức, thay đổi tư duy sản xuất của người dân trong việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, quản lý dịch hại; tạo ra sản phẩm nông sản an toàn, chất lượng đáp ứng quy định về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc nhằm nâng cao giá trị hàng nông sản trên địa bàn tỉnh.

Năm 2025, tỉnh Đồng Tháp có vùng trồng phục vụ xuất khẩu được phê duyệt trên địa bàn tỉnh là 1.500 vùng trồng (3.449 mã số) cùng diện tích 99.878 ha, gồm: cây ăn trái 1.144 vùng trồng (2.755 mã số) diện tích 51.006 ha, lúa và nếp 311 vùng trồng (619 mã số) diện tích 47.794 ha, rau 45 vùng trồng (75 mã số) diện tích 1.078 ha.

Mã số cơ sở đóng gói trên địa bàn tỉnh hiện có 462 mã số cơ sở đóng gói xuất khẩu sang Trung Quốc, Australia, Nhật Bản, New Zealand, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Malaysia, Singapore,…

Ngoài ra, tỉnh Đồng Tháp còn giám sát duy trì 24 mã số vùng trồng (5 vùng trồng xoài) với diện tích 82,95 ha xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, New Zealand, Australia, Singapore và EU.

Nhằm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm cũng như chất lượng nguồn nông sản xuất khẩu, nhà vườn ở vùng chuyên canh xoài nổi tiếng của Đồng Tháp tập trung ở phường Cao Lãnh, xã An Hữu, xã Thanh Hưng… tích cực tham gia các hợp tác xã, tổ hợp tác sản xuất xoài và doanh nghiệp xuất khẩu về truy xuất nguồn gốc, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP.

Để đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu, tỉnh Đồng Tháp phát triển 10.030 ha xoài đăng ký mã số vùng trồng với 353 mã số; hàng trăm cơ sở đóng gói, sơ chế và chế biến đã được cấp mã số phục vụ xuất khẩu chính ngạch.

Đa số các nhà vườn đều sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, từng bước sử dụng phân hữu cơ, bao trái để giảm việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật; ứng dụng tốt trong ra hoa rải vụ nên hầu như quanh năm xoài đều cho trái.

Ở vùng chuyên canh thanh long lớn nhất của tỉnh Đồng Tháp là xã Tân Thuận Bình cùng các xã lân cận như Chợ Gạo, An Thạnh Thủy, Mỹ Tịnh An… hiện có 64 mã số vùng trồng xuất khẩu với diện tích 2.030,63 ha đến các thị trường: Trung Quốc, Hàn Quốc, Mỹ, Australia, New Zealand cùng 5 mã số cơ sở đóng gói thanh long.

Hợp tác xã Nông nghiệp sạch Hưng Thịnh Phát, ở xã Tân Thuận Bình, tỉnh Đồng Tháp đã xây dựng vùng trồng cây thanh long theo tiêu chuẩn VietGAP, Global GAP với 39 thành viên tham gia sản xuất ở 8 tổ hợp tác tại các ấp trong xã Tân Thuận Bình.

Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp sạch Hưng Thịnh Phát Nguyễn Trung Quý cho biết: Mỗi tháng, Hợp tác xã sơ chế trung bình được từ 60-100 tấn trái thanh long cùng hơn 60 tấn trái cây khác để xuất khẩu sang Nhật, Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc.... và đưa vào các siêu thị, trung tâm thương mại trong cả nước. Qua đó, góp phần đảm bảo đầu ra ổn định cho các xã viên cũng như nhà vườn trồng thanh long ở địa phương.

Bên cạnh đó, tỉnh Đồng Tháp đã đẩy mạnh phát triển thương mại điện tử trong nông nghiệp, hướng dẫn, khuyến khích nông dân đưa sản phẩm nông nghiệp tham gia các sàn thương mại điện tử.

Sở Nông nghiệp & Môi trường đã hỗ trợ đưa hộ sản xuất nông nghiệp lên sàn thương mại điện tử; hướng dẫn, giới thiệu chủ thể OCOP tham gia vào các sàn thương mại điện tử như: Voso.vn, Ocop247.vn, Postmart.vn, sendo.vn, htx.cooplink.com.vn, ketnoiocop.vn... Đáng chú ý, đến nay, Đồng Tháp có 824/1.002 sản phẩm OCOP được đưa lên sàn giao dịch thương mại điện tử.

Ông Trần Văn Dũng, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp cho biết, trong năm 2026, năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I (nhiệm kỳ 2025 - 2030), Đồng Tháp xác định mục tiêu tổng quát là ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững trên nền tảng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Tỉnh Đồng Tháp tiếp tục xác định nông nghiệp là nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của tỉnh, phát triển nông nghiệp theo hướng sinh thái, hiện đại, liên kết theo chuỗi giá trị.

Tỉnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp một cách toàn diện, đảm bảo phát huy tối đa giá trị sản phẩm bằng hàm lượng công nghệ cao và chuỗi sản xuất chế biến tuần hoàn, thích ứng biến đổi khí hậu, hình thành các vùng nguyên liệu tập trung.

Địa phương nhân rộng các mô hình liên kết, hợp tác có hiệu quả gắn với chuyển đổi số nông thôn và phát triển du lịch nông nghiệp.

Tạo điều kiện thuận lợi để nông dân liên kết sản xuất theo chuỗi, làm vệ tinh cho doanh nghiệp lớn hoặc phát triển thành doanh nghiệp tư nhân, góp phần hình thành lực lượng sản xuất mới trong nông nghiệp./.