Nhận diện "mạch ngầm" xâm hại đất nông nghiệp tại Bát Tràng

Theo ghi nhận của phóng viên, nhiều diện tích đất trồng cây đã được san lấp, làm thay đổi hiện trạng sử dụng đất. Cạnh khu vực san lấp xuất hiện bãi xe và điểm tập kết hàng hóa với nhiều phương tiện hoạt động, những nội dung này cần được cơ quan chức năng làm rõ về cơ sở pháp lý và công tác quản lý. Ảnh PV.

Khi ruộng đồng bị ‘khai tử’ dưới cái bóng của sự vô hình

Nằm ven bờ sông Hồng, xã Bát Tràng không chỉ nổi tiếng bởi trầm tích văn hóa làng nghề nghìn năm, mà còn sở hữu dải đất phù sa màu mỡ là nguồn sống bao đời của hàng trăm hộ dân canh tác nông nghiệp. Thế nhưng, chạy dọc tuyến đường Giáp Hải, đoạn tiếp giáp Nghĩa trang Cự Khối, một viễn cảnh xót xa đang hiện hữu khi những vườn chuối, vườn ổi trù phú từng phủ xanh không gian ven đô đang bị dìm chết dưới hàng nghìn khối đất đá và phế thải xây dựng.

Điều đáng ngẫm nghĩ không chỉ nằm ở quy mô xâm hại, mà ở chính sự đường hoàng, công khai của hành vi này. Từ những ngày đầu tháng 7 đến nay, hoạt động san lấp không diễn ra lén lút mà vận hành như một công trường hợp pháp quy mô lớn. Đoàn xe tải nối đuôi nhau trút đất phế thải, gạch vỡ, bê tông vụn xuống ruộng ngay lập tức máy xúc, máy ủi nổ máy gạt phẳng. Đất bị nuốt chửng đến đâu, hiện trạng nông nghiệp bị xóa sổ đến đó.

Đáng ngại hơn cả là sự xuất hiện thần tốc của một ‘hệ sinh thái’ ăn theo. Ngay trên nền đất nông nghiệp vừa bị san gạt, một bãi xe và điểm trung chuyển hàng hóa tự phát đã đi vào hoạt động gần như cả ngày lẫn đêm. Cánh cổng sắt vội vàng khép chặt mỗi khi thấy ống kính phóng viên không đơn thuần là sự né tránh truyền thông, mà là phản ứng tự nhiên của những hành vi thiếu minh bạch. Bằng việc dựng lên một điểm tập kết xe cộ tải trọng lớn, người ta đã biến một tài nguyên canh tác thành một cơ sở kinh doanh hạ tầng "chui".

Từ ngày 19/7 đến thời điểm ghi nhận, hoạt động vận chuyển đất và san lấp diễn ra thường xuyên. Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều diện tích đất trồng cây đã được san gạt, làm thay đổi đáng kể hiện trạng khu vực. Ảnh PV.

Hệ lụy của đại công trường này lập tức đổ lên đầu người dân địa phương. Bùn đất rơi vãi tràn lan trên đường Giáp Hải khiến mặt đường ngày nắng mù mạt bụi bẩn, ngày mưa lầy lội trơn trượt. Một tuyến đường huyết mạch có mật độ giao thông cao giờ đây trở thành một cái bẫy giao thông rình rập. Ruộng mất, môi trường bị băm xăm, an toàn người dân bị đe dọa, nhưng hoạt động san lấp ấy vẫn bền bỉ diễn ra qua nhiều ngày tháng.

Hiện trường khu vực san lấp, phóng viên, nhiều diện tích đất đã được phủ đất mới; thời điểm chụp ảnh, mưa lớn khiến máy móc tạm thời ngừng thi công. Ảnh PV.

Thấy phóng viên ghi hình khu vực san lấp, nhân viên bãi xe liền vội vàng đóng cổng lại để tránh ghi hình hoạt động bãi xe, vận chuyển hàng hoá bên trong.Ảnh PV.

Phép thử kỷ cương và căn bệnh ‘nhờn luật’ trên nền di sản

Bản chất của đất nông nghiệp ven đô trong quy hoạch đô thị hiện đại không chỉ là tư liệu sản xuất riêng lẻ của vài hộ dân mà là bộ đệm sinh thái, là quỹ đất dự trữ chiến lược cho sự phát triển bền vững của Thủ đô. Luật Đất đai năm 2024 và Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã xác định rất rõ tinh thần nghiêm trị đối với các hành vi tự ý chuyển mục đích sử dụng đất, bức hại môi trường hoặc san lấp bằng chất thải chưa qua thẩm định. Pháp luật không thiếu, chế tài không yếu, vậy điều gì đang tiếp tay cho đại công trường ở Giáp Hải tồn tại?

Nhìn lại lịch sử địa bàn, bài học Bát Tràng phải trả giá cho vi phạm đất đai vẫn còn nóng hổi. Ngày 27/1/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Hà Nội đã quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố 4 bị can về tội "Gây ô nhiễm môi trường" khi phát hiện gần 7.830 tấn chất thải xây dựng bị đổ trái phép trên hơn 2.300 m² đất nông nghiệp tại Bát Tràng. Một quyết định tố tụng hình sự đanh thép tưởng như sẽ là gáo nước lạnh thức tỉnh mọi ý đồ xâm hại tài nguyên đất đai tại địa phương.

Thế nhưng, những diễn biến mới tại đường Giáp Hải lại cho thấy một thực tế đắng là căn bệnh ‘nhờn luật’ dường như đã ăn sâu khi lợi ích kinh tế bất chính từ việc san lấp, làm bãi xe chui quá lớn. Nếu một vụ án hình sự vừa bị khởi tố đầu năm vẫn không đủ sức răn đe để ngăn chặn các vi phạm mới phát sinh, thì đó không còn là câu chuyện vi phạm phát sinh đơn lẻ, mà là phép thử trực tiếp đối với hiệu lực quản lý nhà nước tại địa phương.

Từ thực tế ghi nhận tại hiện trường, dư luận mong muốn UBND xã Bát Tràng tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về đất đai (nếu có), đồng thời ngăn chặn việc san lấp đất nông nghiệp không đúng quy định, bảo vệ quỹ đất sản xuất và môi trường. Ảnh PV.

Trước những diễn biến thực tế tại địa bàn, dư luận và người dân địa phương kỳ vọng UBND xã Bát Tràng cùng các cơ quan chuyên môn của TP. Hà Nội sớm vào cuộc kiểm tra, xác minh hiện trạng. Việc nhanh chóng làm rõ nguồn gốc vật liệu san lấp, tính pháp lý của điểm tập kết phương tiện cũng như trách nhiệm quản lý địa bàn là hết sức quan trọng.

Xử lý kịp thời, công khai và minh bạch các dấu hiệu vi phạm (nếu có) không chỉ góp phần giải tỏa những lo lắng trong nhân dân, mà còn đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, bảo vệ quỹ đất sản xuất và giữ gìn môi trường sống bền vững cho khu vực ven đô.