Lào Cai: Hệ lụy môi trường do hoạt động khai thác đá đỏ trái phép tại xã Mường Lai

Một vùng không gian rộng lớn hàng nghìn mét vuông nằm lọt thỏm ngay trong lòng hồ Thác Bà đang bị cày xới không thương tiếc.

Theo nguồn tin của phóng viên, tại thôn Cao Khánh, xã Mường Lai (tỉnh Lào Cai) thời gian qua xuất hiện tình trạng khai thác khoáng sản trái phép với quy mô lớn gây ra vô số hệ lụy nhức nhối không chỉ đối với môi trường sinh thái mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của người dân địa phương. Tình trạng đất đai bị đào bới nham nhở, cảnh quan thiên nhiên bị tàn phá nặng nề diễn ra công khai, thách thức dư luận.

​Được biết, việc khai thác đá đỏ tại khu vực này thực chất đã bắt đầu nhen nhóm từ nhiều năm trước. Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng ở các giai đoạn trước, hoạt động này đã từng được ngăn chặn tương đối triệt để, trả lại sự bình yên vốn có cho địa phương. Thế nhưng, thời gian gần đây “cơn sốt” đá đỏ dường như đã bùng cháy trở lại khi hoạt động này tiếp tục phát triển và lan rộng một cách ngang nhiên, thậm chí còn rầm rộ và quy mô hơn so với trước.

​Từ nguồn tin có được, PV đã tìm về thôn Cao Khánh để ghi nhận thực tế và xác minh vụ việc. Ngay khi đặt chân đến khu vực này, đập vào mắt chúng tôi là một khung cảnh vô cùng xót xa và điêu tàn. Một vùng không gian rộng lớn hàng nghìn mét vuông nằm lọt thỏm ngay trong lòng hồ Thác Bà đang bị cày xới không thương tiếc. Toàn bộ bề mặt đất bị băm nát, biến thành những ao bùn nhão nhoét khổng lồ. Rất nhiều khoảng đất bị múc sâu xuống tạo thành những hố sâu hun hút, rộng thênh thang như những chiếc ao nhân tạo do hệ quả trực tiếp từ quá trình “rút ruột” lòng hồ để tìm đá đỏ để lại.

Toàn bộ bề mặt đất bị băm nát, biến thành những ao bùn nhão nhoét khổng lồ.

Hàng loạt lán trại tạm bợ ngay tại công trường để cất giấu máy bơm nước, lắp đặt hệ thống dàn sàng lọc, chứa đựng nhiên liệu và đồng thời là nơi nghỉ ngơi, sinh hoạt phụ trợ cho công nhân trong suốt quá trình làm việc.

​Mục sở thị tại hiện trường, hoạt động khai thác diễn ra vô cùng náo nhiệt và chuyên nghiệp. Nhiều nhóm công nhân đang hối hả chia nhau từng công đoạn công việc dưới sự vận hành của hàng loạt máy móc. Tiếng động cơ máy bơm gầm rú vang vọng cả một vùng, liên tục hút nước trực tiếp từ lòng hồ để đưa vào các vòi xịt có công suất cực lớn. Dòng nước áp lực cao được xối xịt thẳng vào những đống đất đá vừa đào lên nhằm rã đất, tuyển rửa đất cát. Sau khi đất bùn đã theo dòng nước trôi đi, từng nhóm người xúm lại quanh khu vực sàng lọc, cần mẫn và tỉ mỉ bới nhặt từng viên đá nghi là đá quý.

​Để phục vụ cho hoạt động bất hợp pháp này một cách lâu dài và bài bản, những nhóm công nhân khai thác đã tự ý dựng lên hàng loạt lán trại tạm bợ ngay tại công trường. Những mái lán này là nơi đặt cất giấu máy bơm nước, lắp đặt hệ thống dàn sàng lọc, chứa đựng nhiên liệu và đồng thời là nơi nghỉ ngơi, sinh hoạt phụ trợ cho công nhân trong suốt quá trình làm việc. Tất cả tạo nên một công trường khai thác khoáng sản trái phép quy mô lớn, vận hành nhịp nhàng và liên tục ngay giữa thanh thiên bạch nhật mà dường như không hề gặp phải bất kỳ sự cản trở hay kiểm tra, xử lý nào từ phía chính quyền địa phương.

Tiếng động cơ máy bơm gầm rú vang vọng cả một vùng...

Liên quan đến nội dung này, PV đã có cuộc trao đổi với ông Dư Mạnh Cường – Chủ tịch UBND xã Mường Lai. Qua trao đổi, ông Cường thừa nhận có tình trạng khai thác khoáng sản trái phép tại thôn Cao Khánh. “Địa bàn phức tạp trong khi lực lượng lại mỏng nên công tác giám sát các đối tượng còn gặp nhiều khó khăn. Hễ thấy bóng dáng lực lượng chức năng là họ lập tức bỏ lại máy móc rồi lẩn trốn, vì vậy chính quyền địa phương mới chỉ thu giữ được một số đầu nổ và máy hút. Ngay trong ngày hôm nay, xã sẽ cử lực lượng tuần tra, kiểm tra khu vực khai thác trái phép đúng như báo chí phản ánh và sẽ thông tin lại khi có kết quả," ông Cường chia sẻ.

​Mặc dù chính quyền sở tại trước đó đã nắm bắt được thực trạng khai thác khoáng sản trái phép và đã thu giữ được một số máy móc, trang thiết bị của nhóm công nhân để lại. Nhưng trên thực tế, các biện pháp can thiệp này dường như vẫn chỉ dừng lại ở mức nửa vời, thiếu tính răn đe và chưa giải quyết được tận gốc rễ của vấn đề. Việc chưa được xử lý một cách triệt để đã khiến cho các nhóm người khai thác khoáng sản càng trở nên coi thường pháp luật, thừa cơ tái diễn hành vi vi phạm. Hệ quả kéo theo là cảnh quan lòng hồ Thác Bà bị tàn phá nặng nề từng ngày, môi trường sinh thái bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi lượng bùn thải xả thẳng ra lòng hồ, nguy cơ sạt lở đất đai trong mùa mưa lũ tăng cao.

​Dư luận đang đặt ra nhiều dấu hỏi lớn về trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước cũng như chính quyền sở tại trong công tác quản lý tài nguyên khoáng sản và bảo vệ môi trường trên địa bàn. Vì sao một công trường trái phép với quy mô lớn, sử dụng máy móc công suất cao, tập trung đông người làm việc giữa ban ngày lại có thể tồn tại và hoạt động công khai trong một thời gian dài?

Cảnh quan lòng hồ Thác Bà bị tàn phá nặng nề từng ngày, môi trường sinh thái bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi lượng bùn thải xả thẳng ra lòng hồ.

​Trước tình trạng lòng hồ Thác Bà tại thôn Cao Khánh, xã Mường Lai đang bị “xẻ thịt” từng ngày, các cơ quan chức năng thẩm quyền của tỉnh Lào Cai cần khẩn trương vào cuộc xác minh, kiểm tra thực địa và làm rõ toàn bộ hoạt động khai thác đá đỏ trái phép này. Đồng thời, cần có những biện pháp xử lý nghiêm minh, triệt để đối với các cá nhân, tổ chức vi phạm, dẹp bỏ hoàn toàn các lán trại, thu hồi máy móc và trả lại hiện trạng ban đầu cho khu vực lòng hồ, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và bình yên cho cuộc sống của nhân dân./.