Chị Nguyễn Thị Hoan, Giám đốc Hợp tác xã Tài Hoan (thứ 2 từ phải sang) ngày mới thành lập.

Từ bao đời nay, miến dong Na Rì, tỉnh Bắc Kạn được coi là một thứ sản vật của địa phương. Thứ miến đặc sản ấy được làm từ nguyên liệu là củ dong, một thứ loại cây lương thực được người dân nơi đây trồng khá nhiều trên các mỏm đồi, soi bãi. Loại củ này có thành phần dinh dưỡng cao, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe con người.

Theo lời tích truyền người dân kể lại rằng, do thời tiết khí hậu ở miền núi có phần khắc nghiệt hơn so với các nơi khác khiến cuộc sống của bà con nông dân còn gặp nhiều khó khăn, nên loại củ này thực chất là một loại lương thực chống đói thay thế cho gạo. Trải qua thời gian, người dân Na Rì đã tìm cách biến tấu loại củ này thành một chế phẩm miến, một loại sợi dài, dai và có màu vàng đục. Dần dà, thứ miến này trở thành món ăn truyền thống của người Tày, người Nùng.

Miến dong Na Rì được sản xuất 100% từ củ dong riềng, không sử dụng các chất phụ gia, phụ phẩm. Thành phẩm cuối cùng là sản phẩm miến có màu vàng hoặc màu đục rất nguyên chất, khi nấu lên có mùi thơm ngọt đặc trưng của củ dong riềng, sợi miến dai, không bị nát, vữa như nhiều loại miến khác. Đặc biệt, thứ miến trời ban này lại vừa dễ bảo quản, vừa chế biến được thành nhiều món ăn ngon như xào, nấu, làm phụ liệu cho các món ăn khác.

Chị Nguyễn Thị Hoan- Giám đốc Hợp tác xã Tài Hoan giới thiệu sản phẩm với du khách.

Trong chuyến công tác viết về đề tài nông nghiệp, tôi được chị Hoàng Thị Thu Nguyệt, Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Na Rì giới thiệu về một hợp tác xã làm miến tiêu biểu của địa phương. Đó là Hợp tác xã Tài Hoan ở thôn Chè Cọ, xã Côn Minh do bà Nguyễn Thị Hoan làm Giám đốc.

Miến dong Tài Hoan của Hợp tác xã Tài Hoan được công nhận là sản phẩm OCOP 5 sao.

Sau nhiều lần liên hệ, đón tiếp chúng tôi tại cửa hàng miến Tài Hoan là một người phụ nữ có dáng người nhỏ nhắn, ăn nói lịch thiệp, gần gũi với khách phương xa. Tôi mạn phép trộm ý rằng, dáng người phụ nữ này sẽ “không đồng nhất” với tính cách của một người phụ nữ bước vào thương trường từ nhiều năm nay. Đó là sự kiên định, bản lĩnh và dám làm.

Công nhân đang đóng gói sản phẩm miến dong tại Hợp tác xã Tài Hoan.

Theo tìm hiểu, Hợp tác xã Tài Hoan được thành lập năm 2018 với ngành nghề chính là chế biến và kinh doanh miến dong với vốn điều lệ là 5000.000.000 đồng. Đơn vị này đã chủ động tham gia Chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm”, sản phẩm miến dong của đơn vị đã được hoàn thiện hơn về các tiêu chuẩn: Quản lý chất lượng tiên tiến, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bao bì nhãn mác, yếu tố môi trường sản xuất, nâng cao kiến thức xúc tiến thương mại, bán hàng… Do vậy, sản phẩm miến dong Tài Hoan đã đáp ứng được nhu cầu thị hiếu của khách hàng trong suốt nhiều năm qua.

Chia sẻ với chúng tôi, chị Hoan cho biết: Làng bản ngày xưa nhận thấy rằng, việc trồng cây dong riềng này rất tốt thì sát nghiền ra. Lúc đầu chỉ là giã tay để làm thức ăn cứu đói cho những ngày giáp hạt. Bản thân mình ăn cũng cảm thấy ngon và loại cây này rất hợp với thổ nhưỡng, khí hậu của địa phương thì mới nghĩ rằng, chẳng có lý do gì mà mình không phát triển nó.

Nghĩ là làm, chị Hoan liền bắt tay vào con đường khởi nghiệp bằng việc tự đi lên đồi trồng dong riềng, đến mùa thu hoạch thì lấy máy nổ về sát ra thành tinh bột, rồi tráng tay thành miến. Thời điểm đó, chị chỉ bán nhỏ lẻ, loanh quanh trong tỉnh. Sau nhận thấy, nhiều khách hàng gọi điện dành nhiều lời khen ngợi nên quyết định phát triển quy mô rộng hơn.

“Bản thân mình cứ nhớ mãi các cuộc gọi điện thoại của khách hàng. Có cô thì bảo được người khác biếu gói miến để quên lâu ngày ở xó bếp. Hôm nay tự dưng lại nhớ đến nó, nên đem ra nấu ăn mới thấy ngon quá liền chạy xuống bếp tìm số điện thoại ghi trên bao bì để gọi”, chị Hoan nhớ lại.

Theo chị Hoan cho biết, yếu tố quan trọng nhất tạo ra thứ miến nổi tiếng trứ danh này là do có sự khác biệt về thổ nhưỡng nên tạo ra chất lượng dong, chất lượng tinh bột được khách hàng đánh giá rất là cao. Thứ nữa phải kể đến là luôn luôn đổi mới, lắng nghe những lời góp ý chân thànhh của khách hàng để hoàn thiện hơn mỗi ngày cho “đứa con tinh thần” của mình.

Trong câu chuyện với PV, người phụ này thẳng thắn bộc bạch: “Mặc dù biết khách hàng cũng chưa hẳn hài lòng hết về sản phẩm của mình. Tuy nhiên, mình luôn luôn phải tiếp thu để thay đổi, ví như gói miến 70 gram là một suất ăn hơi nhiều. Nhưng nếu làm kiểu như gói mỳ tôm ấy thì chỉ cần khoảng 60 gram thôi...”.

Đến năm 2018, khi đã có lượng tệp khách hàng ổn định, cùng với đó là sự động viên của một người anh làm ở phòng nông nghiệp huyện nhận thấy có đủ tiêu chí để thành lập hợp tác xã nên chị Hoan đã mạnh dạn thành lập, rồi liên kết với các vùng nguyên liệu.

Những ngày đầu hợp tác xã vừa mới thành lập còn gặp nhiều khó khăn như nguồn kinh phí vận hành. Nhận thức được điều đó, chị Hoan đã tận dụng hết nguồn vốn vay để phát triển kinh tế từ sổ đỏ, hội nông dân, hội phụ nữ... để đầu tư máy móc phát triển.

Chị Hoan cho hay, điều quan trọng nhất là phải có kỷ luật về an toàn thực phẩm, ví như cách lọc bột. Bí quyết để hồ hóa ra làm sao để lượng bột sống, bột chín phải vừa tầm, rồi nhiệt độ tráng như thế nào là đủ. Đó là kinh nghiệm lâu năm đúc kết mới cho ra được một sản phẩm không phải là hoàn hảo nhưng phải là tương đối.

Về nguồn nguyên liệu, hiện nay Hợp tác xã Tài Hoan đang tiến hành ký kết hợp đồng bao tiêu với các xã có diện tích khoảng hơn 70ha. Ngoài ra , đơn vị này còn hỗ trợ người dân về việc chịu trách nhiệm cung cấp phân bón cho bà con.

Tính trung bình, Hợp tác xã Tài Hoan cung ứng ra thị trường mỗi năm khoảng 300-400 tấn miến dong, sản phẩm được phủ sóng khoảng 40-50 tỉnh thành trên cả nước. Thời điểm sản xuất thường xuyên có khoảng 20 công nhân, còn khi vào thời cao điểm như mùa tết thì số lượng lên đến 40-50 người với mức lương dao động từ 270.000-300.000 đồng/ngày.

Đơn vị này đã đầu tư xây dựng nhà màng phơi miến, nhà sấy miến cùng nhiều máy móc, thiết bị hiện đại khác. Hợp tác xã Tài Hoan tập trung sản xuất theo phương pháp hiện đại thay thế cho phương pháp truyền thống. Nhờ đó mà việc sản xuất được thuận lợi hơn, chất lượng sản phẩm miến dong Tài Hoan ngày càng được nâng cao, làm vừa lòng ngay cả với những khách hàng khó tính nhất.

Ngoài ra, đơn vị này còn thường xuyên “tự làm mới mình” như việc cải thiện mẫu mã, bao bì và cách đóng gói sản phẩm. Hiện tại, hợp tác xã có 02 sản phẩm là miến sợi to và sợi nhỏ, đóng gói 250 gam, 500 gam và 1 kg..... cho phù hợp với nhu cầu, thị hiếu của người tiêu dùng.

Đem chuông đi đánh “xứ người”, đưa miến dong vào thị trường “khó tính” nhất Châu Âu

Sản phẩm Miến dong là một trong những sản phẩm chủ lực của tỉnh Bắc Kạn. Sản phẩm miến dong của Hợp tác xã Tài Hoan được sản xuất theo chuỗi giá trị từ trồng đến tiêu thụ, nguyên liệu chủ yếu là bột củ dong riềng được trồng trên địa bàn huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn.

Sau nhiều năm nỗ lực trên thương trường, năm 2019 đơn vị này có sản phẩm miến dong Tài Hoan được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao. Năm 2021, miến dong Tài Hoan được công nhận là sản phẩm OCOP 5 sao. Từ năm 2018 đến nay, sản phẩm này liên tục được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh, cấp khu vực và được công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp Quốc gia vào năm 2021.

Giám đốc Hợp tác xã Tài Hoan nhận giải thưởng Ngôi sao Hợp tác xã năm 2024.

Tháng 7/2020, Hợp tác xã Tài Hoan chính thức ký kết hợp đồng với Công ty DALAT Spol.s.r.o xuất khẩu sang Praha, Cộng hòa Séc. Đây là lần đầu tiên, một sản phẩm nông sản của Bắc Kạn vươn tới thị trường châu Âu. Tiếp tục kế thừa và phát huy kết quả đạt được, ngày 17/9/2022 đơn vị này đã xuất khẩu miến dong sang thị trường Châu Âu với sản lượng 10 tấn.

Ngày 25/6/2024, Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương tổ chức họp Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) cấp trung ương năm 2024. Miến dong Tài Hoan của Hợp tác xã Tài Hoan (huyện Na Rì) được đánh giá lại và tiếp tục được công nhận đạt chuẩn OCOP 5 sao năm 2024.

Tại cuộc họp, Hội đồng đã xem xét, công nhận lại cho các sản phẩm OCOP cấp Quốc gia (OCOP 5 sao) đã được công nhận năm 2020; đồng thời đánh giá, phân hạng cho các sản phẩm nhóm thực phẩm (gồm 55 sản phẩm được các địa phương đề nghị đánh giá phân hạng).

Qua đánh giá, có 5 sản phẩm mới được công nhận đạt chuẩn OCOP 5 sao. Đối với các sản phẩm OCOP 5 sao đã được công nhận năm 2020 tham gia đánh giá lại, có 4 sản phẩm tiếp tục được xếp hạng OCOP 5 sao. Trong đó, có sản phẩm Miến dong Tài Hoan của Hợp tác xã Tài Hoan, địa chỉ tại thôn Chè Cọ, xã Côn Minh, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn.

Với việc tiếp tục được công nhận đạt sản phẩm OCOP 5 sao, Miến dong của Hợp tác xã Tài Hoan khẳng định sản phẩm được duy trì chất lượng, tự tin tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại trong và ngoài nước để vươn ra thế giới, không chỉ là Cộng hòa Séc như hiện nay mà còn rất nhiều thị trường khó tính và tiềm năng khác. Cũng trong năm 2024, Hợp tác xã Tài Hoan được tôn vinh và trao giải thưởng Ngôi sao Hợp tác xã năm 2024 (CoopStar Awards 2024).

Thực tiễn hiện nay cho thấy, chuyển đổi số là yêu cầu thực tiễn khách quan đối với sự phát triển của mọi thành phần kinh tế, trong đó có kinh tế tập thể, hợp tác xã. Chuyển đổi số giúp cho các hợp tác xã giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia vào chuỗi giá trị. Từ đó, xây dựng mô hình hoạt động, kinh doanh mới năng động, hiệu quả hơn. Nhận thức rõ điều đó, Hợp tác xã sản xuất miến dong Tài Hoan đã và đang tích cực chuyển đổi số để thích ứng với xu thế phát triển.

Việc đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số đã giúp hợp tác xã phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, mang lại nguồn thu nhập ổn định. Với sản phẩm miến dong OCOP hạng 5 sao, trong thời gian qua, Hợp tác xã này không chỉ được các ngành chức năng hỗ trợ quảng bá trên sàn giao dịch thương mại điện tử mà còn được hướng dẫn, hỗ trợ dán tem truy xuất nguồn gốc, giúp người tiêu dùng dễ dàng truy xuất được nguồn gốc, quy trình sản xuất và thông tin dinh dưỡng của sản phẩm. Qua đó, tạo thuận lợi cho hợp tác xã trong quá trình tiêu thụ sản phẩm, từng bước tạo dựng uy tín trên thị trường.

Thực hiện chuyển đổi số đã giúp Hợp tác xã Tài Hoan phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, mang lại nguồn thu nhập ổn định.

Để có được kết quả nhiều người biết đến như hiện nay, hợp tác xã này đã đẩy mạnh chế biến miến dong theo hướng hàng hóa, từng bước đầu tư công nghệ hiện đại trong sản xuất gắn liền với yếu tố bảo vệ môi trường.

Hợp tác xã luôn quan tâm đến chất lượng, nâng cao kiến thức về quản trị doanh nghiệp, xúc tiến thương mại… để phát huy nội lực ngày càng phát triển hơn. Bên cạnh đó, hợp tác xã cũng đã tham gia nhiều lớp bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý, điều hành, xây dựng kế hoạch, chiến lược sản xuất, kinh doanh và đặc biệt là được tham gia tập huấn về thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Khi gặp người phụ nữ này, tôi lại nhớ đến một câu nói vừa dung dị, vừa sâu sắc rằng: “Trên bước đường thành công, không có dấu chân của kẻ lười biếng”. Người phụ nữ ấy vẫn đang kiên định, cần mẫn phát triển nghề miến dong truyền thống của gia đình, như một người thủ lĩnh đem chuông đi đánh “xứ người” để quảng bá giới thiệu thứ sản vật quê hương Bắc Kạn với du khách nước ngoài , góp phần tạo công ăn việc làm cho người dân. Với chị, còn gì hạnh phúc hơn khi được sống và làm giàu ngay chính trên mảnh đất quê hương mình.