Ngành mắc ca Việt Nam: Chú trọng chất lượng, tăng cường liên kết chặt chẽ từ khâu sản xuất đến tiêu thụ

Diễn đàn Khuyến nông @ Nông nghiệp với chủ đề “Sản xuất mắc ca đạt tiêu chuẩn VietGAP gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm” được tổ chức tại tỉnh Lâm Đồng

Tham dự buổi diễn đàn gồm có: Ông Lê Quốc Thanh - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia, ông Mai Trung Kiên - Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, ông Nguyễn Tiến Định - Cục Kinh tế hợp tác và PTNT, ông Ngô Văn Cầm - Viện trưởng Viện Khoa học Lâm nghiệp Nam Trung bộ và Tây Nguyên, ông Võ Duẩn - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Mắc ca Việt Nam, ông Nguyễn Hà Lộc - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, lãnh đạo của tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Quảng Ngãi, cùng các phòng, ban chuyên môn và một số tổ chức, doanh nghiệp, hợp tác xã.

Trong những năm gần đây, cây mắc ca đang dần trở thành một trong những cây trồng có tiềm năng phát triển tại các vùng trung du và miền núi, đặc biệt là khu vực Tây Nguyên và Tây Bắc - nơi có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp. Với giá trị thương mại cao và xu hướng tiêu dùng gia tăng trên thị trường quốc tế, mắc ca được định hướng trở thành cây trồng chiến lược trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với phát triển vùng nguyên liệu tập trung, chế biến sâu và xuất khẩu.

Với yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường, ngành hàng mắc ca cần thiết phải có sự phát triển đồng bộ ở tất cả các khâu, từ việc chuẩn hoá vùng nguyên liệu đến việc chuẩn hoá các hoạt động thu hoạch, bảo quản, chế biến, xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm, từng bước xây dựng thương hiệu mắc ca Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế.

Tính đến hết năm 2024, tổng diện tích trồng cây mắc ca cả nước là 46.241 ha. Trong đó, diện tích trồng giai đoạn trước năm 2021 là 18.840 ha; Diện tích trồng giai đoạn 2021 – 2024 là 27.401 ha (trồng thuần 11.059 ha; trồng xen 16.169 ha, trồng phân tán 173 ha). Tổng diện tích Mắc ca các tỉnh Tây Nguyên là 27.334 ha đạt 60,7% so với kế hoạch giai đoạn 2021-2030 (45.000 ha). Một số địa phương có diện tích trồng cây mắc ca lớn như: Lâm Đồng gần 16.000 ha; Đắk Lắk: 7.071 ha.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn

Tại diễn đàn, các đại biểu được chuyên gia chia sẻ về Quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch và bảo quản mắc ca đạt chuẩn VietGAP; Các mô hình hợp tác hiệu quả giữa nông hộ, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu; Giải pháp nâng cao năng lực quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đồng thời, nhiều hộ nông dân và doanh nghiệp cũng chia sẻ về những khó khăn gặp phải như, vốn đầu tư, kỹ thuật canh tác, và đặc biệt là vấn đề đầu ra ổn định cho sản phẩm mắc ca.

Cũng tại diễn đàn, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cho biết, sau khi sáp nhập ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông, tỉnh Lâm Đồng mới có diện tích hơn 24.000 km² – lớn nhất cả nước – với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đa dạng, tạo lợi thế vượt trội trong phát triển nông nghiệp, trong đó: Diện tích trồng mắc ca toàn tỉnh đạt gần 16.000 ha, ước sản lượng năm 2025 khoảng 13.700 tấn. Cây Mắc ca có thể trồng thuần hoặc xen canh trong vườn cà phê, chè, cây ăn quả… giúp tăng thu nhập, bảo vệ đất, chống xói mòn và thích ứng biến đổi khí hậu. Có 75 cơ sở chế biến, 09 chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ, 1.300 ha đạt VietGAP, và 33 ha đạt chuẩn hữu cơ. Lợi nhuận bình quân đạt 100–300 triệu đồng/ha/năm tùy hình thức canh tác. Tuy nhiên, ngành mắc ca cũng đối mặt với nhiều thách thức: Chất lượng giống chưa đồng đều, kỹ thuật chăm sóc còn hạn chế, thiếu liên kết chuỗi, công nghệ chế biến sâu chưa phát triển mạnh…

Ông Nguyễn Hà Lộc - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng phát biểu tại diễn đàn

“Mục tiêu đến năm 2030, tỉnh Lâm Đồng sẽ đạt diện tích mắc ca đạt 37.000 ha, sản lượng 48.000 tấn, tỷ lệ chế biến trên 90%. Tầm nhìn đến năm 2050: Với diện tích khoảng 50.000 ha, sản lượng 90.000 tấn, hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ giống đến xuất khẩu. Giải pháp trọng tâm của tỉnh sẽ Quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung; Ứng dụng công nghệ cao, sản xuất theo VietGAP, hữu cơ; Xây dựng chuỗi liên kết bền vững; thu hút đầu tư chế biến sâu: dầu, sữa hạt, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng; quảng bá thương hiệu mắc ca Lâm Đồng gắn với sản phẩm OCOP”- Đại điện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng nói.

Ông Lê Quốc Thanh- Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia phát biểu tại diễn đàn

Phát biểu bế mạc, ông Lê Quốc Thanh - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia khẳng định: “Ngành mắc ca của Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành cây trồng chiến lược, mang lại giá trị kinh tế cao và bền vững. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, chúng ta cần đồng lòng thực hiện sản xuất theo đúng quy trình VietGAP, hữu cơ, chú trọng chất lượng hơn số lượng, và tăng cường liên kết chặt chẽ từ khâu sản xuất đến tiêu thụ. Trung tâm Khuyến nông Quốc gia sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ kỹ thuật, kết nối thị trường và thúc đẩy hợp tác công – tư, nhằm đưa cây mắc ca Việt Nam phát triển vững chắc, nâng cao thu nhập cho nông dân và góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, hội nhập”.

Diễn đàn Khuyến nông @ Nông nghiệp với chủ đề“Sản xuất mắc ca đạt tiêu chuẩn VietGAP gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm”, tạo cơ hội để các bên liên quan gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm, đồng thời mở ra hướng đi mới trong việc phát triển cây mắc ca theo tiêu chuẩn VietGAP, gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn./.