Ngày 17/4/2025, lãnh đạo Sở NN và MT Phú Yên trao Quyết định công nhận Nghề nước mắm truyền thống Long Thủy cho lãnh đạo xã An Phú tại Lễ công bố các Quyết định công nhận Nghề nước mắm truyền thống Long Thủy và Làng nghề truyền thống nước mắm Long Thủy, xã An Phú, thành phố Tuy Hòa.

Vị ngọt thơm của biển

Long Thủy, xã An Phú, TP Tuy Hòa là địa danh được thiên nhiên ưu đãi, với rừng dừa xanh bóng mát thơ mộng. Bãi biển cát trắng mịn trải dài theo mép nước, nước biển trong xanh, đáy thoai thoải. Nơi đây, từ lâu được xem là bãi tắm tuyệt vời nhất Phú Yên, thu hút du khách tham quan du lịch, nhất là vào thời điểm mùa hè nắng nóng.

Xã An Phú có 4 thôn gồm: Chính Nghĩa, Xuân Dục, Long Thủy và Phú Ân. Trong đó thôn Long Thủy có nguồn thu nhập chính từ đánh bắt hải sản, sản xuất nước mắm, kinh doanh mua bán và đi làm ở các khu công nghiệp. Nghề sản xuất nước mắm là một trong những nghề đã tạo ra thu nhập không nhỏ cho chủ cơ sở và những người dân tham gia làm việc cho các cơ sở sản xuất nước mắm tại thôn Long Thủy. Nghề sản xuất nước mắm tạo nên nét đặc trưng của thôn Long Thủy nói riêng và xã An Phú nói chung mỗi khi người dân hay du khách nhắc đến tên địa phương Long Thủy, xã An Phú.

Làng nghề nước mắm Long Thủy, thôn Long Thủy, xã An Phú, thành phố Tuy Hòa.

Làng nghề biển Phú Yên nói chung và Long Thủy nói riêng được hình thành lâu đời dựa trên sinh kế chủ yếu vùng biển là đánh bắt và khai thác thủy - hải sản. Nghề làm nước mắm được hình thành tương đối sớm ở Long Thủy và có quy trình sản xuất khá hoàn thiện. Tuy không xác định được thời gian cụ thể ra đời của Làng nghề nước mắm hay ông tổ nghề là ai, nhưng đến cuối thế kỷ XIX, nghề nước mắm ở Long Thủy tỉnh Phú Yên đã nổi tiếng về chất lượng và số lượng.

Khác hẳn với vị quá nồng, quá gắt của các dòng nước mắm ở các vùng biển khác, hay ở hệ thống sản xuất nước mắm công nghiệp, nước mắm Long Thủy được mang trong mình toàn bộ tất cả các tinh hoa của vùng biển Phú Yên. Đó là sự kết hợp hài hòa và độc đáo giữa dòng cá cơm than tươi ngon và muối biển tinh khiết Sông Cầu không lẫn tạp chất gây đắng chát, tạo ra vị nước mắm rất thơm, nhẹ nhàng và ấm áp. Dưới bàn tay khéo léo của các ngư dân cùng với công thức ủ chượp được tích lũy qua nhiều năm kinh nghiệm, nước mắm Long Thủy chính là một sự lựa chọn hoàn hảo cho từng bữa ăn ngon của mỗi gia đình.

Ông Trần Minh Trí (62 tuổi) ở thôn Long Thủy, xã An Phú, gia đình 3 đời làm nghề nước mắm truyền thống.

Chia sẻ với phóng viên, ông Trần Minh Trí (62 tuổi) ở thôn Long Thủy, xã An Phú, cho biết: Nước mắm ở Long Thủy có vị ngọt dịu, hương thơm đặc biệt của mắm và màu cánh gián đặc trưng nhờ kinh nghiệm dân gian và kỹ thuật làm nước mắm của mình. Nước mắm Long Thủy từ xưa đến nay hoàn toàn được chế biến theo phương pháp thủ công truyền thống. Con cá cơm lấy từ lòng biển Long Thủy và muối lấy từ Tuyết Diêm Sông Cầu đã tạo nên hương vị mắm thơm ngon rất đặc biệt chỉ có ở Long Thủy.

Xây dựng thương thiệu nước mắm Long Thủy vươn xa

Vào năm 2019, Hội nông dân xã An Phú được Cục sở hữu trí tuệ của Bộ Khoa học và Công nghệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tại Quyết định số 44540/QĐ-SHTT, ngày 5/6/2019, với loại nhãn hiệu Tập thể cho danh mục nước mắm và các dịch vụ mua bán nước mắm; dịch vụ quảng cáo, quảng bá nước mắm.

Năm 2023, UBND tỉnh Phú Yên ban hành Quyết định số 1770/QĐ-UBND, ngày 26/12/2023 về việc công nhận Làng nghề nước mắm Long Thủy, thôn Long Thủy, xã An Phú, thành phố Tuy Hòa.

Năm 2024, UBND tỉnh Phú Yên ban hành Quyết định số 1625/QĐ-UBND, ngày 25/11/2024 về việc công nhận Nghề nước mắm truyền thống Long Thủy, xã An Phú, thành phố Tuy Hòa.

: Lãnh đạo thành phố Tuy Hòa trao Quyết định công nhận Làng nghề truyền thống nước mắm Long Thủy cho lãnh đạo xã An Phú.

Năm 2025, UBND tỉnh Phú Yên ban hành Quyết định số 61/QĐ-UBND, ngày 20/01/2025 về việc công nhận Làng nghề truyền thống nước mắm Long Thủy, thôn Long Thủy, xã An Phú, thành phố Tuy Hòa.

Làng nghề truyền thống nước mắm Long Thủy được công nhận không chỉ là ghi nhận xứng đáng cho sự nỗ lực không ngừng của bà con thôn Long Thủy, mà còn mở ra cơ hội để bảo tồn, phát huy giá trị nghề truyền thống nước mắm Long Thủy. Đây là động lực để bà con Làng nghề tiếp tục đoàn kết, sáng tạo đưa sản phẩm nước mắm Long Thủy vươn xa không chỉ trong nước mà còn ra thị trường quốc tế.

Ông Trình Văn Gấm, chủ cơ sở sản xuất nước mắm Ngân Mỹ Á chia sẻ: Trải qua thời gian hình thành và phát triển, hiện nay Làng nghề vẫn còn hơn 60 hộ gia đình tiếp tục theo đuổi và phát triển nghề làm nước mắm truyền thống và hơn 100 hộ tham gia các hoạt động đánh bắt, mua bán hải sản để cung cấp nguồn nguyên liệu cho các cơ sở sản xuất nước mắm.

Sản phẩm nước mắm Ngân Mỹ Á của ông Trình Văn Gấm đạt OCOP 3 sao.

“Sản phẩm nước mắm truyền thống không chỉ mang lại giá trị dinh dưỡng lớn, mà còn đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, không tạp chất, không phụ phẩm thường thấy ở hệ thống sản xuất nước mắm công nghiệp, an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng. Vì vậy, các sản phẩm nước mắm của Làng nghề luôn chiếm được lòng tin yêu của người tiêu dùng ở khắp các tỉnh, thành trong cả nước: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Ninh Bình, Đắk Lắk, Gia Lai, Khánh Hòa, Bình Dương và nhiều gia đình kiều bào ở ngoài nước như: Mỹ, Canada, Hàn quốc…Những sản phẩm của nước mắm của Làng nghề trở nên rất quen thuộc với những người dân và khách du lịch khi đến Phú Yên”, ông Trình Văn Gấm cho hay.

Phó Chủ tịch UBND xã An Phú Trần Thị Tú Hà chia sẻ: Hiện nay các nhà phân phối và đại lý nước mắm của các cơ sản sản xuất nước mắm trên địa bàn thôn Long Thủy đã hơn 300 đơn vị và phân bổ khắp các tỉnh thành trên cả nước và được các kiều bào ở nước ngoài đón nhận. Cùng với chương trình xây dựng nông thôn mới và chương trình OCOP, hiện nay xã An Phú có 8 sản phẩm nước mắm được công nhận OCOP 3 sao của các thương hiệu: Ngân Mỹ Á, Hai Phước, Hồng Gia Phúc, Bà Phố. Từ đó góp phần quảng bá nước mắm Long Thủy rộng rãi đến nhiều đối tượng khách hàng tiêu dùng.