Lâm Đồng phát triển bền vững cây mắc ca: Từ tiềm năng đến hiện thực

Cây mắc ca tại Lâm Đồng hứa hẹn trở thành một trong những ngành hàng chủ lực, không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp xanh, bền vững

Tiềm năng lớn từ khí hậu và thổ nhưỡng

Theo số liệu mới nhất, Lâm Đồng hiện có gần 16.000 ha trồng mắc ca, trong đó có khoảng 6.600 ha đang cho thu hoạch. Sản lượng năm 2025 ước đạt 13.700 tấn, tăng gần 50% so với năm trước. Phần lớn diện tích mắc ca được trồng xen trong vườn cây công nghiệp trên đất nông nghiệp, tận dụng hiệu quả đất đai và nâng cao giá trị kinh tế. Đặc biệt, khoảng 3.000 ha mắc ca được phát triển trên đất lâm nghiệp, góp phần thực hiện mục tiêu trồng 1 tỷ cây xanh và bảo vệ môi trường sinh thái.

Lâm Đồng còn sở hữu 5 vườn đầu dòng giống mắc ca với năng lực sản xuất lên đến 1 triệu mầm chồi mỗi năm. Các giống được lựa chọn như A38, A4, 816, 849, 246... đều có tỉ lệ thu hồi nhân cao, được thị trường ưa chuộng.

Chế biến và tiêu thụ còn nhiều hạn chế

Tuy đạt được những thành quả đáng ghi nhận, nhưng ngành mắc ca Lâm Đồng vẫn đối mặt với không ít thách thức. Công tác quản lý giống chưa đồng bộ, giá cây giống ghép cao, trong khi thời gian từ trồng đến thu hoạch kéo dài, làm giảm sức hấp dẫn của loại cây này so với các cây trồng khác như bơ, sầu riêng. Ngoài ra, việc tổ chức sản xuất còn manh mún, trồng xen nhỏ lẻ khiến chuỗi liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ gặp khó khăn.

Tỉnh hiện có 75 cơ sở thu mua, sơ chế và chế biến mắc ca với công suất khoảng 6.000 tấn nguyên liệu mỗi năm, tuy nhiên đa phần có quy mô nhỏ, công nghệ còn lạc hậu, chủ yếu sản xuất nhân hạt sấy. Chưa có nhiều doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu như dầu mắc ca, sữa hạt, mỹ phẩm hay thực phẩm chức năng. Bên cạnh đó, Việt Nam vẫn chưa có thuốc bảo vệ thực vật chuyên biệt cho cây mắc ca, gây khó khăn trong việc kiểm soát sâu bệnh.

Định hướng chiến lược đến năm 2050

Trước thực trạng trên, tỉnh Lâm Đồng đã đề ra định hướng phát triển cây mắc ca theo hướng chuyên nghiệp và bền vững. Mục tiêu đến năm 2030 là nâng diện tích lên khoảng 37.000 ha, trong đó có 23.000 ha trồng trên đất nông nghiệp và 14.000 ha trên đất lâm nghiệp. Tỷ lệ trồng xen vẫn chiếm ưu thế với hơn 85%, trong khi trồng thuần chiếm khoảng 15%. Sản lượng quả kỳ vọng đạt 48.000 tấn/năm, trong đó trên 90% được sơ chế hoặc chế biến.

Tầm nhìn đến năm 2050, diện tích trồng mắc ca có thể đạt 50.000 ha với sản lượng ước tính 90.000 tấn/năm, hình thành các chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ giống – trồng – chế biến – xuất khẩu.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh tập trung vào các giải pháp mang tính nền tảng và lâu dài như: quy hoạch vùng trồng tập trung gắn với nhà máy chế biến; phát triển mô hình trồng thuần tại các doanh nghiệp, hợp tác xã lớn; áp dụng công nghệ cao trong sản xuất; xây dựng thương hiệu "Mắc ca Lâm Đồng"; đẩy mạnh xúc tiến thương mại và thu hút đầu tư vào chế biến sâu.

Hướng tới ngành hàng chủ lực

Với định hướng đúng đắn, quyết tâm cao và sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, doanh nghiệp và người dân, cây mắc ca tại Lâm Đồng hứa hẹn trở thành một trong những ngành hàng chủ lực, không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp xanh, bền vững. Đây cũng là bước đi phù hợp trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng thích ứng, hiệu quả hơn./.