Bản đồ Khu dự trữ sinh quyển miền Tây Nghệ An-hành lang xanh kết nối ba vùng lõi bảo tồn thiên nhiên.

Tái sinh nguồn tài nguyên bản địa: Một cách làm bền vững

Nhìn vào thực tế tại miền Tây Nghệ An, không khó để nhận ra những mô hình mới đang thay đổi diện mạo của vùng đất này. Tiêu biểu là hai vườn ươm cây dược liệu tại bản Xiềng Líp (xã Yên Hòa) và bản Đàng (xã Nga My). Với sự tham gia của 20 hộ dân tộc Thái, hai vườn ươm đã cho ra đời hơn 5.000 cây Ba kích tím, 2.000 cây Hoài Sơn, 1.000 cây Giáo Cổ Lam, và 3.000 cây Khôi Tía.

Những vườn ươm này không chỉ cung cấp nguồn giống chất lượng cao, giảm chi phí cho người dân, mà còn tạo ra nguồn thu nhập ổn định từ việc bán cây giống. Đặc biệt, việc trồng cây dược liệu dưới tán rừng giúp người dân khai thác tài nguyên một cách bền vững, giảm áp lực lên rừng tự nhiên.

Rừng nguyên sinh ở miền Tây Nghệ An.

Những cánh rừng hồi sinh trong lòng cộng đồng

Dự án BR không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ cây giống mà còn triển khai các mô hình trồng cây kinh tế dưới tán rừng tại nhiều khu vực. Những loại cây có giá trị cao như Chè hoa vàng, Bon bo, Lùng, cây Mét, và Hương bài đang được trồng rộng rãi tại các xã vùng đệm thuộc huyện Quế Phong, Tương Dương, và Con Cuông.

• Chè hoa vàng Quế Phong: Không chỉ mang giá trị dược liệu cao, loại cây này còn được gắn kết với diện tích rừng được bảo vệ lên tới 135,3 ha.

• Bon bo và rừng Lùng: Các hộ dân tham gia bảo vệ và khai thác bền vững hơn 1.580 ha rừng, đồng thời làm giàu các khu rừng tự nhiên nghèo kiệt.

Những mô hình này không chỉ cải thiện thu nhập, mà còn khơi dậy ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên.

Người dân chăm sóc vườn cây dược liệu.

Bài toán thách thức: Tiềm năng lớn nhưng cần nhiều hơn sự hỗ trợ

Dẫu đạt được những thành công đáng ghi nhận, các mô hình sinh kế tại miền Tây Nghệ An vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn. Quy mô triển khai còn nhỏ lẻ, việc thương mại hóa các sản phẩm như Chè hoa vàng hay cây Mét vẫn chưa thực sự bứt phá. Người dân cần được hỗ trợ mạnh mẽ hơn về vốn, kỹ thuật và kết nối thị trường để phát huy tối đa tiềm năng.

”Chè hoa vàng” loài dược liệu quý của miền Tây Nghệ An , mang giá trị cao về kinh tế và bảo tồn

Tầm nhìn tương lai: Đưa đặc sản miền Tây Nghệ An ra thế giới

Để tối ưu hóa hiệu quả các mô hình sinh kế, chính quyền địa phương và các bên liên quan cần thực hiện một số giải pháp chiến lược:

1. Xây dựng thương hiệu: Tạo dấu ấn cho các sản phẩm đặc trưng như Chè hoa vàng, cây dược liệu, và các sản phẩm từ rừng.

2. Kết nối thị trường: Hình thành chuỗi giá trị liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, mở rộng đầu ra cả trong nước và quốc tế.

3. Nâng cao nhận thức cộng đồng: Đào tạo, tuyên truyền để người dân hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của bảo tồn và kinh tế bền vững.

Bảo tồn thiên nhiên: Không chỉ là trách nhiệm, mà còn là cơ hội

Hành trình tại Khu DTSQ miền Tây Nghệ An đã chứng minh rằng bảo tồn không chỉ là việc bảo vệ di sản thiên nhiên, mà còn là cách để người dân vươn lên thoát nghèo, phát triển kinh tế lâu dài. Những cánh rừng, những cây thuốc quý không chỉ là tài sản của miền Tây Nghệ An mà còn là món quà vô giá mà chúng ta cần gìn giữ cho thế hệ mai sau.

Nếu có sự chung tay của cộng đồng, chính quyền và các tổ chức, miền Tây Nghệ An không chỉ là biểu tượng của bảo tồn đa dạng sinh học mà còn trở thành mô hình phát triển kinh tế bền vững tiêu biểu cho cả nước. Hành trình này là minh chứng sống động cho sự hài hòa giữa con người và thiên nhiên, giữa bảo tồn và phát triển.