Hợp tác xã vùng biên khởi sắc từ cây dâu, con tằm

HTX Dâu tằm Cách Linh, xã Bế Văn Đàn nuôi lứa tằm đầu tiên, sau 15 ngày nuôi thu được hơn 200 kg kén, xuất bán thu về hơn 34 triệu đồng. Ảnh: Quốc Sơn.

Nhận thấy điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, hạ tầng giao thông của địa phương cùng một số xã lân cận phù hợp trồng cây dâu, nuôi tằm có tiềm năng để phát triển sản xuất hàng hoá với quy mô lớn, ông Đoàn Văn Thời cùng ông Đàm Văn Quang, xóm Bản Mển, xã Bế Văn Đàn đã vận động được 6 thành viên cùng ý tưởng trồng dâu, nuôi tằm, có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực trồng trọt thành lập HTX Dâu tằm Cách Linh, do ông Đoàn Văn Thời làm Giám đốc.

Theo Giám đốc HTX Đoàn Văn Thời, để phát triển bền vững, hướng tới chuỗi sản xuất tuần hoàn khép kín, với kỳ vọng đưa khu vực xã Bế Văn Đàn cùng một số xã lân cận trở thành vùng trung tâm phát triển nghề trồng dâu, nuôi tằm của địa phương. Ngay từ những ngày đầu đi vào hoạt động, HTX đã hợp tác với Công ty TNHH một thành viên Dâu tằm tơ lụa Cao Bằng để thực hiện liên kết theo chuỗi giá trị sản xuất với nông dân nhằm cung ứng cây giống, phân bón, hỗ trợ kỹ thuật canh tác, thu hoạch và bao tiêu sản phẩm, phát triển vùng trồng cây dâu quy mô lớn. HTX đang đầu tư 3 tỷ đồng xây dựng 4.000 m² vườn ươm cây dâu giống và hệ thống nhà xưởng 5.000 m², kho lạnh, mua sắm thiết bị máy móc, vật tư để phục vụ nuôi tằm và sản xuất tằm giống… Dự kiến đầu năm 2026, HTX sẽ đi vào sản xuất ổn định, tạo việc làm thường xuyên cho gần 20 lao động người địa phương, dự tính thu nhập từ 6 – 7 triệu đồng/người/tháng.

HTX Dâu tằm Cách Linh, xã Bế Văn Đàn đầu tư 3 tỷ đồng xây dựng vườn ươm cây dâu giống, hệ thống nhà xưởng nuôi tằm, kho lạnh và thiết bị máy móc, vật tư phục vụ nuôi tằm, sản xuất tằm giống… Ảnh: Quốc Sơn.

Cây dâu là cây dễ trồng, dễ chăm sóc, thích hợp với thổ nhưỡng, khí hậu của địa phương nên phát triển tốt cho năng suất, chất lượng lá cao. Người trồng đầu tư trồng một lần, chỉ sau 6 – 8 tháng trồng, cây dâu bước vào giai đoạn thu hoạch lá ổn định lâu dài, mỗi năm có thể thu hoạch đến 8 lứa lá, nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật, cắt tỉa hợp lý, bón phân định kỳ năng suất lá dâu đạt 20 – 30 tấn/ha/năm, thời gian cây dâu cho thu hoạch tốt tới 15 năm. Và con tằm có vòng đời ngắn, quay vòng vốn nhanh, dễ nhân rộng mô hình, nếu tuân thủ kỹ thuật nuôi và phòng bệnh tốt, tằm sẽ cho hiệu suất kén từ 40 – 50 kg kén/100 kg lá. Đến nay, 8 hộ thành viên của HTX đã trồng được hơn 10 ha cây dâu và qua khảo sát của HTX, người dân các xã, vùng lân cận trồng rải rác không tập trung được 5 – 6 ha, tất cả diện tích cây dâu đã vào giai đoạn thu hoạch ổn định lâu dài.

“HTX vừa nuôi thành công lứa tằm đầu tiên với 5 hộp giống, sau 15 ngày nuôi thu được hơn 200 kg kén chất lượng cao. HTX đã xuất bán với giá 17 nghìn đồng/kg kén thu về hơn 34 triệu đồng. Trồng dâu, nuôi tằm cho giá trị sản xuất cao gấp 6 - 8 lần so với trồng các cây trồng truyền thống như cây mía nguyên liệu, cây ngô… trên cùng diện tích canh tác.Với hiệu quả bước đầu, mô hình trồng dâu, nuôi tằm có nhiều lợi thế trở thành cây trồng chủ lực trong chuyển cơ cấu cây trồng, vật nuôi và có triển vọng để phát triển sản xuất hàng hoá khi mà địa phương đang định hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với kinh tế hợp tác và bảo vệ môi trường xanh. HTX đang tập trung đầu tư phát triển mở rộng diện tích vùng trồng dâu nuôi tằm”. Ông Đàm Văn Quang, thành viên HTX cho hay.

Sau hơn 8 tháng trồng, vườn cây dâu 6.000 m2 của gia đình ông Đoàn Đình Dương, xóm Bản Mển, xã Bế Văn Đàn cho thu hoạch lần đầu được 9 tấn cả cành tỉa và lá, bán cho HTX thu lợi 18 triệu đồng. Ảnh: Quốc Sơn.

Trên diện tích 6.000 m² đất canh tác của gia đình ông Đoàn Đình Dương, xóm Bản Mển, xã Bế Văn Đàn bao năm nay vốn chỉ trồng cây ngô, cây lúa, giờ đã được phủ màu xanh mướt mát của cây dâu. Ông Dương cho biết, được HTX Dâu tằm Cách Linh tuyên truyền, vân động, cung ứng giống, phân bón, hỗ trợ kỹ thuật canh tác, đầu năm 2025, gia đình tôi đã chuyển toàn bộ 6.000 m² đất trồng ngô, lúa hàng năm sang trồng cây dâu. Nhờ tuân thủ kỹ thuật canh tác, nên vườn dâu cho năng suất, chất lượng lá cao. Sau hơn 8 tháng trồng, vườn dâu cho gia đình thu hoạch lần đầu được 9 tấn cả cành tỉa và lá. HTX Dâu tămg Cách Linh thu mua với giá 2 nghìn đồng/kg, cho gia đình thu lợi 18 triệu đồng. Vườn dâu này mỗi năm cho thu hoạch 6 - 8 lần, gia đình tôi sẽ có thu nhập hơn 100 triệu đồng/năm.

“Cây dâu là cây trồng dễ chăm sóc, chỉ cần siêng năng và tuân thủ đúng kỹ thuật canh tác sẽ cho hiệu quả kinh tế cao. Đây thực sự là cây giúp nông dân có cơ hội thoát nghèo, vươn lên làm giàu bền vững ngay chính quê hương. Giờ có HTX Dâu tằm Cách Linh thực hiện liên kết theo chuỗi giá trị, nông dân chúng tôi rất phấn khởi, yên tâm mở rộng sản xuất, phát triển diện tích trồng dâu nuôi tằm”. Ông Dương hồ hởi cho biết thêm.

Nông dân xã Bế Văn Đàn thu hoạch lá dâu nuôi tằm. Ảnh: Quốc Sơn.

Nói về tiềm năng, lợi thế để phát triển nghề trồng dâu, nuôi tằm tại Cao Bằng, ông Tăng Xuân Bình, Công ty TNHH một thành viên Dâu tằm tơ lụa Cao Bằng khẳng định, thổ nhưỡng, khí hậu, điều kiện địa hình cũng như hạ tầng giao thông, nguồn lao động nông thôn, tập quán canh tác nông dân ở xã Bế Văn Đàn và các xã vùng lân cận rất thích hợp cho phát triển trồng dâu, nuôi tằm theo hướng sản xuất hàng hoá quy mô lớn. Cây dâu trồng ở vùng này chất lượng lá tốt, hàm lượng dinh dưỡng cao sẽ cho tằm khoẻ, ăn nhiều, lớn nhanh, vì thế so với tằm nuôi ở một số tỉnh như: Yên Bái, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thanh Hoá, Nghệ An…, thì tằm nuôi ở xã Bế Văn Đàn và các xã vùng lân cận cho chất lượng vượt trội, kén to, tròn đều, tỷ lệ vỏ cao, nhiều tơ, sợi dài, đều, bóng. Cùng với thực hiện liên kết phát triển vùng trồng dâu, nuôi tằm ứng dụng sản xuất hữu cơ tuần hoàn khép kín, Công ty có dự định tới đây chuẩn bị đầu tư khoảng 30 tỷ đồng xây dựng nhà máy ươm tơ quy mô 1.600 tấn kén/năm, để bước đầu sản xuất sản lượng khoảng 200 tấn tơ sống/năm tại xã Bế Văn Đàn.

Những bước khởi đầu của HTX Dâu tằm Cách Linh đạt được trong việc đầu tư trồng dâu nuôi tằm đã cho thấy sự lựa chọn đúng đắn của HTX, khai thác tốt tiềm năng của địa phương. Đồng thời mở ra triển vọng với hướng đi mới bền vững trong sản xuất nông nghiệp, góp phần giải quyết việc làm tại chỗ cho nhiều nông dân, tăng thu nhập, cải thiện sinh kế người dân, thúc đẩy kinh tế nông thôn vùng biên phát triển.