Làng cổ Phong Nam nhìn từ trên cao.

Dấu tích hơn 500 năm tuổi - Điểm đến của du lịch cộng đồng

Phong Nam ngày nay rộng hơn 1,6km², vốn thuộc thôn Phong Nam, xã Hòa Châu, huyện Hòa Vang (cũ), cách trung tâm Đà Nẵng khoảng 10km về phía Tây Nam. Tư liệu xưa ghi lại, tiền thân của làng là Phong Lệ, hình thành từ thời nhà Hồ (năm 1404) trên vùng đất xứ Đà Ly.

Đến năm Thành Thái thứ VIII (1896), vì địa bàn rộng và bị sông Yên chia cắt, chính quyền tách Phong Lệ thành Phong Lệ Bắc (Phong Bắc) và Phong Lệ Nam (Phong Nam). Tuy khác nhau về hành chính, nhưng sinh hoạt cộng đồng, lễ hội và công trình tín ngưỡng vẫn gắn bó khăng khít tại vùng đất Phong Nam.

Phong Nam, mỗi người dân là chủ thể gìn giữ và phát huy văn hóa, thiên nhiên quê hương.

Trải qua hàng trăm năm, ngôi làng vẫn gìn giữ những hình ảnh đặc trưng của một làng quê Việt: Đình làng cổ kính, cổng làng bên gốc đa già, lũy tre xanh rì, giếng cổ, đồng ruộng mướt màu và những mái nhà ngói rêu phong.

Từ tháng 3/2025, chính quyền xã Hòa Châu, huyện Hòa Vang (nay là phường Hòa Xuân) công bố Đề án phát triển “Làng Du lịch văn hóa đặc trưng Phong Nam” và ra mắt Hợp tác xã Du lịch cộng đồng Nông nghiệp sinh thái Hòa Châu. Mục tiêu là đưa du lịch trở thành động lực mới, vừa tạo sinh kế, vừa bảo tồn những giá trị truyền thống của làng cổ.

Đến Phong Nam, ta như được trở về tuổi thơ qua trò chơi Ô ăn quan và những trò chơi truyền thống.

Những ngày cuối tuần, con đường làng rợp bóng tre bỗng trở nên rộn ràng hơn khi từng đoàn khách tìm mua “vé trở lại tuổi thơ” qua các hoạt động trải nghiệm đời sống nông thôn. Không gian yên ả của làng bỗng như được khoác lên tấm áo mới, nhưng nhịp sống chậm rãi và mộc mạc vẫn được giữ trọn.

Hồn quê xứ Quảng chân chất, nguyên sơ

Hoạt động văn hóa Hô hát bài chòi đặc trưng xứ Quảng.

Chúng tôi trở lại Phong Nam vào một sáng tháng Bảy. Bên lối vào, cây Chân chim gần 300 năm tuổi vẫn sừng sững như nhân chứng của bao thế hệ. Trên cánh đồng, hàng chục cánh diều đủ sắc màu bay lượn trong gió – hóa ra hôm ấy là “Ngày hội diều” do chính người dân và Hợp tác xã phối hợp tổ chức.

Ngồi dưới mái hiên ngôi nhà cổ hơn 150 năm tuổi, anh Nguyễn Đình Nhàn, người sáng lập Hợp tác xã Du lịch cộng đồng Nông nghiệp sinh thái Hòa Châu, kể rằng: khát vọng giữ gìn hồn quê và tạo sinh kế bền vững cho người dân đã thôi thúc anh và cộng sự xây dựng mô hình du lịch có trách nhiệm, tôn trọng văn hóa và nhịp sống nguyên bản của làng.

Trẻ em thích thú trải nghiệm nhào bột và gói bánh lọc truyền thống tại làng cổ Phong Nam.

Các sản phẩm du lịch ở đây không áp đặt mà nảy sinh từ chính sinh hoạt thường nhật: Khám phá văn hóa – lịch sử, trải nghiệm canh tác nông nghiệp, chơi trò dân gian, hay tham gia vào các nghề thủ công truyền thống như nặn tò he, gói bánh ít, đan lát. Du khách có thể đi xe bò, gặt lúa, trồng rau, thưởng thức bánh đúc, bánh nậm, trà lá mơ… Nổi bật nhất là chương trình “Một ngày làm người làng cổ” – sản phẩm du lịch chủ lực của Phong Nam. Ở đó, du khách không chỉ ngắm nhìn mà còn nhập vai thành người dân: Khoác áo bà ba, chân trần xuống ruộng, nhóm bếp nấu cơm, gói bánh, cùng nhau ăn bữa cơm quê, rồi chơi ô ăn quan, bịt mắt bắt vịt.

Mâm bánh gói đặc sản làng cổ Phong Nam.

Điểm khác biệt của du lịch Phong Nam là tất cả trải nghiệm đều diễn ra tự nhiên, không sắp đặt, giữ nguyên sự mộc mạc vốn có. Mỗi ngôi nhà trở thành một “không gian kể chuyện”, mỗi bữa cơm là dịp kết nối giữa người dân và du khách. Người đến đây không chỉ tham quan mà như “về thăm nhà”, hòa mình vào cuộc sống chậm rãi giữa chốn làng quê.

Nơi trẻ em vui chơi mỗi cuối tuần.

Hơn 500 năm trôi qua, Phong Nam vẫn là nơi lưu giữ ký ức của một vùng quê xứ Quảng – nơi những giá trị truyền thống không chỉ được bảo tồn mà còn được “thổi hồn” vào đời sống hôm nay, để vừa nuôi dưỡng tâm hồn người dân, vừa níu chân những ai yêu sự chân chất, nguyên sơ. Đó cũng là chút hồn quê xứ Quảng xưa lưu giữ giá trị cốt lõi làng quê Việt trong lòng thành phố Đà Nẵng mới./.