Phát triển sinh kế bền vững gắn với bảo vệ rừng và văn hóa Bru - Vân Kiều

Hội nghị tổng kết dự án phát triển sinh kế bền vững thông qua quản lý rừng FSC, thí điểm du lịch cộng đồng và khôi phục văn hóa truyền thống tại bản Phúc Lộc

Dự án tại bản Phúc Lộc, xã Hưng Lộc, Tp. Huế góp phần đa dạng hóa sinh kế, nâng cao vai trò phụ nữ, khôi phục văn hóa truyền thống của đồng bào Bru - Vân Kiều và thúc đẩy quản lý rừng bền vững gắn với tiềm năng du lịch cộng đồng.

Đa dạng sinh kế, phát huy giá trị rừng FSC

Sáng 13/10, Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Huế phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức hội nghị tổng kết dự án phát triển sinh kế bền vững thông qua quản lý rừng FSC, thí điểm du lịch cộng đồng và khôi phục văn hóa truyền thống tại bản Phúc Lộc, giai đoạn từ tháng 10/2025 - 9/2026. Dự án do Quỹ Môi trường toàn cầu thông qua Chương trình tài trợ các dự án nhỏ của UNDP (UNDP-GEF SGP) tài trợ, với sự đồng thực hiện của Chi cục Kiểm lâm thành phố Huế và sự tham gia nòng cốt của cộng đồng Bru - Vân Kiều.

Các đại biểu tham dự Hội nghị

Các đại biểu tham dự Hội nghị

Nằm ở vùng đệm Vườn quốc gia Bạch Mã và rừng phòng hộ Nam Sông Hương, bản Phúc Lộc từng đối mặt với những nguy cơ môi trường từ tập quán trồng keo chu kỳ ngắn và đốt thực bì. Quá trình thực hiện Dự án đã góp phần thay đổi nhận thức, hướng người dân đến phương thức sản xuất đa dạng hơn, kết hợp phát triển kinh tế với bảo vệ tài nguyên rừng.

Mô hình vườn ươm cây bản địa tại Phúc Lộc góp phần phát triển sinh kế, tăng cường bảo vệ rừng FSC và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế cộng đồng.

Điểm nhấn là vườn ươm cây bản địa rộng 750m², cùng tuyến đường vào dài 110m, đã sản xuất khoảng 14.500 cây giống gồm: Huỳnh, Lim xanh, Nhàu và Tường vi, vượt mục tiêu ban đầu từ 2.000-3.500 cây/năm. Một phần cây giống được sử dụng trồng tại Nhà Rông và khu vực rừng FSC; nguồn cây còn lại phục vụ kế hoạch phát triển đai cây xanh cản lửa từ 5-10ha quanh rừng keo FSC, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý rừng, tăng cường sử dụng cây bản địa và hạn chế nguy cơ cháy lan.

Phụ nữ làm chủ sinh kế, khôi phục văn hóa truyền thống

Song song với bảo vệ rừng, dự án chuyển mô hình vườn rau tập trung sang 10 vườn rau an toàn tại hộ gia đình do phụ nữ làm chủ. Gần 100% chị em tham gia tập huấn nắm vững kỹ thuật cải tạo đất, trồng rau không sử dụng hóa chất và tự sản xuất phân bón sinh học từ phụ phẩm nông nghiệp.

Những vườn rau góp phần cải thiện bữa ăn, giảm chi phí sinh hoạt và tạo thêm nguồn thu từ bán rau sạch, qua đó giảm dần sự phụ thuộc vào cây keo. Phụ nữ chiếm hơn 60% tổng số người hưởng lợi trực tiếp từ dự án, từng bước làm chủ kỹ thuật gieo ươm, sản xuất rau an toàn và tham gia các hoạt động kinh tế cộng đồng.

Phụ nữ chiếm hơn 60% tổng số người hưởng lợi trực tiếp từ dự án

Dự án còn chú trọng bảo tồn văn hóa Bru - Vân Kiều thông qua việc khôi phục điệu múa truyền thống, nhảy sạp và kỹ thuật chế biến món ăn bản địa như: gà nướng, xôi sắn, chẩm chéo, canh môn... Thông qua Ngày hội văn hóa “Sắc màu - Bru Vân Kiều” với các hoạt động trình diễn nghệ thuật và ẩm thực đã thu hút hơn 200 lượt người tham gia, góp phần quảng bá bản sắc địa phương và mở ra cơ hội phát triển du lịch trải nghiệm.

Bà Dương Thị Thu Thủy, Chủ tịch Hội LHPN thành phố Huế phát biểu tại Hội nghị

Phát biểu tại hội nghị, bà Dương Thị Thu Thủy, Chủ tịch Hội LHPN thành phố Huế chia sẻ, dự án tập trung nâng cao năng lực cộng đồng, phát triển sinh kế gắn với bảo tồn tài nguyên rừng và gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Bru - Vân Kiều. Những kết quả đạt được góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo tồn đa dạng sinh học và quản lý rừng bền vững.

Kết nối nguồn lực, hướng tới phát triển bền vững

Thời gian tới, Hội LHPN thành phố Huế cùng các đơn vị đồng hành dự kiến lồng ghép kết quả dự án với các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026-2035.

Quang cảnh Hội nghị

Các nhiệm vụ trọng tâm gồm hỗ trợ Hợp tác xã Lâm nghiệp bền vững Xuân Lộc hoàn thiện thủ tục để thương mại hóa cây giống FSC; nhân rộng mô hình vườn rau an toàn theo hình thức “hộ giúp hộ”; kết nối các nhóm ẩm thực, nghệ thuật bản địa với doanh nghiệp lữ hành để hình thành tour du lịch cộng đồng.

Tuy vậy, những khó khăn về thời tiết, đầu ra cây giống và năng lực tổ chức dịch vụ du lịch vẫn cần được giải quyết bằng các giải pháp đồng bộ, lâu dài. Việc tăng cường liên kết thị trường, hỗ trợ kỹ thuật, nâng cao năng lực quản lý và phát huy vai trò chủ động của người dân sẽ quyết định khả năng duy trì hiệu quả các mô hình.

Từ những kết quả bước đầu tại Phúc Lộc (Hưng Lộc, Tp. Huế), cho thấy bảo vệ rừng, phát triển sinh kế và gìn giữ văn hóa không phải những mục tiêu tách rời, mà có thể bổ trợ lẫn nhau khi cộng đồng được trao cơ hội và nguồn lực phù hợp. Ổn định sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân, phát huy vai trò phụ nữ và bảo tồn bản sắc Bru - Vân Kiều gắn với quản lý rừng có trách nhiệm sẽ tạo nền tảng để địa phương phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường, hướng tới tương lai bền vững./.