Hội thi Pháo đất Hải Phòng - Bảo tồn và lan tỏa nét văn hóa dân gian độc đáo

120 pháo thủ đến từ 12 dòng họ khác nhau trên địa bàn xã Vĩnh Bảo.

Điểm nhấn làm nên sự khác biệt và quy mô kỷ lục của hội thi năm nay là sự tham gia của 120 pháo thủ đến từ 12 dòng họ khác nhau trên địa bàn xã Vĩnh Bảo. Việc mở rộng phạm vi từ nội bộ dòng họ Bùi Đăng ra toàn xã đã biến sự kiện thành một lễ hội cộng đồng thực sự. Đây là dấu hiệu tích cực cho thấy sự đồng lòng của các dòng họ trong việc cùng nhau gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa bản địa, thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng.

Công tác chuẩn bị được dòng họ Bùi Đăng thực hiện vô cùng chu đáo, từ sân bãi, nguyên vật liệu đất sét đến việc bố trí khu vực thi đấu và khán giả, thể hiện tinh thần tôn trọng truyền thống cao độ.

Buổi lễ khai mạc diễn ra trang nghiêm với nghi thức dâng hương tổ tiên, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Phát biểu tại buổi lễ, anh Bùi Đăng Hiểu, đại diện thế hệ trẻ, đã nhấn mạnh ý nghĩa của sự kiện: “Khi tiếng Pháo Đất vang lên, đó không chỉ là âm thanh của đất trời mà còn là tiếng lòng của tổ tiên, là nhịp đập của truyền thống.” Lời tuyên ngôn này khẳng định trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc bảo tồn di sản của quê hương.

Pháo Đất vốn là trò chơi truyền thống gắn liền với sinh hoạt nông nghiệp và lễ hội của nông dân vùng đồng bằng Bắc Bộ. Pháo Thủ dùng đất sét dẻo nặn thành hình thù đặc biệt, quật mạnh xuống đất để tạo tiếng nổ lớn, vang xa, mang ý nghĩa cầu mùa màng bội thu, chúc sức khỏe.

Trong bối cảnh các trò chơi dân gian đang đứng trước nguy cơ mai một, hội thi Pháo Đất của dòng họ Bùi Đăng là một dấu mốc đáng ghi nhận. Hoạt động này đã giúp kết nối thế hệ người lớn tuổi truyền dạy kinh nghiệm, thế hệ trẻ tiếp xúc và yêu mến hơn những giá trị văn hóa của ông cha. Đồng thời, nó tạo ra sân chơi bổ ích, xây dựng đời sống tinh thần lành mạnh.

Hình ảnh: Người chơi (pháo thủ) dùng đất sét dẻo nặn thành hình thù đặc biệt, đặt vào một cái khuôn (thường làm bằng tre, gỗ), rồi dùng sức vẩy hoặc quật mạnh xuống đất. Phần đất bung ra khỏi khuôn sẽ tạo thành âm thanh lớn, vang xa, được gọi là “tiếng pháo”. Tiếng pháo càng to, càng vang, càng ngân lâu thì đội đó càng được đánh giá cao, thể hiện sự khéo léo, sức mạnh và tinh thần đồng đội.

Quan trọng hơn, hội thi tăng cường tình làng nghĩa xóm khi 12 dòng họ cùng nhau tranh tài, giao lưu trên tinh thần học hỏi, thắt chặt tình cảm cộng đồng. Một đại diện Phòng Văn hóa Thông tin huyện Vĩnh Bảo đánh giá: “Hội thi là một mô hình điểm rất đáng hoan nghênh, chứng minh rằng dòng họ và cộng đồng có khả năng tự thân vận động và bảo tồn di sản một cách hiệu quả nhất.”

120 pháo thủ đã cống hiến những màn tranh tài gay cấn với những đường vẩy pháo mạnh mẽ, dứt khoát. Tiếng pháo nổ vang rền, trầm hùng như sấm dậy, tạo nên không khí lễ hội sôi nổi. Các trọng tài, đều là những nghệ nhân Pháo Đất kỳ cựu, làm việc công tâm dựa trên các tiêu chí truyền thống về độ lớn, độ vang, độ ngân của âm thanh.

Với sự thành công vượt trội về quy mô và ý nghĩa, người dân địa phương bày tỏ hy vọng sự kiện này sẽ trở thành truyền thống hằng năm. Khi đó, Vĩnh Bảo sẽ khẳng định vị thế là một trung tâm bảo tồn và phát huy giá trị của trò chơi Pháo Đất, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần và khẳng định Hải Phòng là thành phố cảng năng động nhưng vẫn trân trọng những giá trị văn hóa cốt lõi. Tiếng vọng hùng tráng của Pháo Đất đã thực sự là tiếng lòng của cộng đồng, báo hiệu một tương lai rạng ngời cho những giá trị truyền thống đang được chung tay gìn giữ và lan tỏa.